رئیس مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی گفت: مسئله این است که آیا ظرفیت های کشور در متن برنامه ریزی و بودجه ریزی قرار گرفته اند یا همچنان در حاشیه هستند؟ به اعتقاد من، هنوز آن طور که باید، نگاه آمایش سرزمینی و ظرفیت شناسی در متن برنامه ریزی کشور قرار نگرفته است.

![]()
به گزارش
خبرگزاری صدا و سیما به نقل از روابط عمومی مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی، بابک نگاهداری، رئیس مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی، در نشست خبری همایش «ایران، سرزمین فرصت ها» با اشاره به اهمیت توجه به ظرفیت های سرزمینی ایران در شرایط کنونی کشور، اظهار کرد: نیاز امروز ایران، توجه حداکثری به ظرفیت های سرزمینی و سرمایه گذاری در این حوزه است؛ ضرورتی که با توجه به شرایط کشور، تحریم ها، تحولات بین المللی و تلاش دشمنان برای گرفتار کردن ایران در مسائل روزمره و چالش های مقطعی، بیش از گذشته احساس می شود. نگاهداری با بیان اینکه ایران سرزمین ظرفیت ها و فرصت هاست، اما این ظرفیت ها به صورت خودکار به مزیت ملی تبدیل نمی شوند، تصریح کرد: منابع طبیعی، موقعیت جغرافیایی، میراث تاریخی، تنوع اقلیمی، سرمایه انسانی و توان اقتصادی کشور زمانی می توانند در شرایط دشوار به مزیت ملی تبدیل شوند که سه اقدام اساسی به درستی انجام شود؛ نخست شناخت ظرفیت ها و فرصت ها، دوم هم نگری و فهم ارتباط میان ظرفیت های مختلف و سوم بالفعل سازی این ظرفیت ها. وی افزود: شناخت ظرفیت ها نخستین مرحله اقدام برای بهره برداری بهینه از آنهاست، اما در مرحله دوم باید نسبت ظرفیت ها و فرصت های مختلف کشور با یکدیگر دیده شود؛ موضوعی که با وجود برخی اقدامات در قالب آمایش سرزمین، هنوز آن طور که باید در برنامه ریزی های کشور تحقق نیافته است. رئیس مرکز پژوهش های مجلس با اشاره به اینکه فهرست ظرفیت ها و فرصت های کشور در قالب اسناد مطالعاتی احصا شده است، گفت: مسئله این است که آیا این ظرفیت ها در متن برنامه ریزی و بودجه ریزی کشور قرار گرفته اند یا همچنان در حاشیه آن هستند؟ به اعتقاد من، هنوز آن طور که باید، نگاه آمایش سرزمینی و ظرفیت شناسی در متن برنامه ریزی کشور قرار نگرفته است. بخش مهمی از این ضعف به ناتوانی در فهم ارتباط میان ظرفیت های مختلف کشور بازمی گردد. اگر نتوانیم ظرفیت ها را در کنار یکدیگر ببینیم و فرصت های بزرگ تر و ابتکارات جدید را از دل این ارتباط استخراج کنیم، در بالفعل سازی آنها نیز با مشکل مواجه خواهیم شد. وی با تأکید بر ضرورت بهره برداری حداکثری از ظرفیت های سرزمینی در شرایط پساجنگ و تحولات بین المللی، خاطرنشان کرد: با توجه به جنگ چهل روزه تحمیل شده به کشور و شرایط پساجنگ، همچنین تحولات عرصه بین المللی که بسیاری از تحلیلگران آن را دوره ای پرالتهاب در دهه آینده می دانند، باید از کوچک ترین ظرفیت های سرزمینی کشور حداکثر استفاده را داشته باشیم تا بتوانیم عبور موفقی از شرایط دشوار پیش رو داشته باشیم. نگاهداری با طرح پرسش هایی درباره نحوه استفاده از ظرفیت های مناطق مختلف کشور، اظهار کرد: آیا در پهنه های شمال غرب، جنوب شرق، شمال شرق، جنوب غرب و منطقه مرکزی کشور، بررسی کرده ایم که ظرفیت های موجود چگونه می توانند با یکدیگر تعامل داشته باشند و ابتکارات چندجانبه میان این مناطق شکل بگیرد؟ آیا در داخل استان ها توانسته ایم ظرفیت های صنعتی، گردشگری، کشاورزی و سایر حوزه ها را در کنار هم ببینیم و ابتکارات سازنده ای برای اداره و توسعه مناطق ایجاد کنیم؟ وی با اشاره به ظرفیت استان های مرزی و ارتباط آنها با کشور های همسایه افزود: باید بررسی کنیم که چگونه می توان از ظرفیت استان های مرزی در ارتباط با کشور های همسایه و از زنجیره های ارزش اقتصادی و فناوری منطقه ای و بین المللی بهره برد. زنجیره های اقتصادی و فناوری که از شرق به غرب و از شمال به جنوب کشور عبور می کنند، باید در برنامه ریزی های استانی، جای گذاری صنایع، توسعه جمعیتی و طراحی کریدور های حمل ونقل مورد توجه قرار گیرند. اگر بخواهیم در زنجیره های ارزش منطقه ای و بین المللی نقش آفرینی موفقی داشته باشیم، نمی توانیم بدون توجه به این زنجیره ها، در برنامه ریزی های صنعتی و استانی تصمیم گیری کنیم. لازم است ظرفیت های هر استان با توجه به جایگاه آن در این زنجیره ها شناسایی و برای بهره برداری حداکثری از فرصت های موجود برنامه ریزی شود. نگاهداری با اشاره به شعار همایش «ظرفیت استانی، اقتدار ایرانی» گفت: اعتقاد ما این است که اگر در شرایط کنونی به دنبال اقتدار ملی هستیم و افزایش قدرت ملی یک ضرورت کشور محسوب می شود، مسیر این اقتدار از شکوفایی استان ها می گذرد. هرچه استان های کشور از مراکزی که صرفاً چشمشان به اعتبارات مرکزی است، به مراکزی تبدیل شوند که خودشان خلق ثروت، فرصت و ظرفیت می کنند و این ظرفیت ها را در اختیار گستره ملی قرار می دهند، در عبور از شرایط دشوار موفق تر خواهیم بود؛ بنابراین باید به دنبال توانمند کردن هرچه بیشتر استان ها با استفاده از ظرفیت های خودشان و ایجاد هم نگری میان این ظرفیت ها باشیم. رئیس مرکز پژوهش های مجلس با اشاره به فعالیت اندیشکده های حکمرانی و قانونگذاری استانی این مرکز در 31 استان کشور، اظهار کرد: دانشگاه های وزارت علوم، وزارت بهداشت و دانشگاه آزاد اسلامی در هر استان در این اندیشکده ها حضور دارند و حدود 700 تا 800 نفر از نخبگان کشور در قالب شورا های علمی و مدیران این اندیشکده ها همکاری می کنند. تلاش داریم این ظرفیت علمی و کارشناسی را در کنار صدای میدانی کشاورزان، صنعتگران، کارآفرینان و فعالان اجتماعی هر استان قرار دهیم تا ظرفیت های واقعی کشور شناسایی و از آنها برای طراحی ابتکارات اقتصادی، اجتماعی، صنعتی و فرهنگی استفاده شود. نگاهداری با بیان اینکه هدف این حرکت صرفاً تولید اسناد مطالعاتی نیست، تصریح کرد: نوشتن یک سند مطالعاتی و اضافه کردن آن به اسناد دیگر، به تنهایی مشکلی را حل نمی کند. آنچه اهمیت دارد، شکل گیری یک ذهنیت مشترک میان نخبگان و فعالان جامعه درباره ظرفیت های سرزمینی کشور و ضرورت فعال سازی آنهاست. وی با اشاره به برنامه ریزی برای برگزاری سلسله نشست ها و گفت و گو ها در تهران و 30 استان کشور، گفت: تلاش داریم یک گفتگوی فراگیر اجتماعی درباره ظرفیت ها و فرصت های سرزمینی ایران شکل دهیم و این موضوع را به یک بینش و منطق تصمیم گیری درباره سرزمین ایران تبدیل کنیم؛ نه اینکه صرفاً سندی در گوشه ای از ادارات و سازمان ها باقی بماند. رئیس مرکز پژوهش های مجلس با تأکید بر نقش رسانه ها در شکل گیری این جریان، خاطرنشان کرد: محور اصلی این حرکت، شکل دادن به گفتگوی اجتماعی فراگیر میان نخبگان استان های مختلف و صاحب نظران است و رسانه ها در حمایت از این جریان و تبدیل آن به یک اولویت ملی نقش بسیار مهمی دارند. شناخت ایران و شناخت ظرفیت های ایران، مقدمه ساختن ایران جدید در عرصه پساجنگ است. یکی از بستر های افق گشایی برای کشور می تواند احصا و فعال سازی ظرفیت های تمدنی و سرزمینی ایران باشد تا بتوانیم محدودیت هایی را که دشمنان تلاش دارند بر کشور تحمیل کنند، پشت سر بگذاریم و به سمت گشایش های اقتصادی جدید حرکت کنیم. حمزه صفر بیگی دبیر شورای راهبری اندیشکده حکمرانی و قانونگذاری استانی مرکز پژوهش های مجلس نیز با تأکید بر ضرورت بازنگری در نگاه به منابع و ظرفیت های کشور گفت: مسئله بنیادین ایران کمبود ثروت نیست، بلکه فقدان سازوکار های سیستمی برای احصا، اتصال، ارزش آفرینی و به میدان آوردن ظرفیت های متعدد استانی است. وی با بیان اینکه این همایش به دنبال ارائه تصویری بی نقص از وضع موجود نیست، اظهار کرد: شناخت ظرفیت ها زمانی ارزشمند است که هم داشته ها و هم موانع را بشناسیم و درباره انتخاب های پیش رو مسئولانه گفت و گو کنیم. وی با اشاره به الگوی رایج مدیریت مبتنی بر توزیع منابع محدود و وابستگی به اعتبارات مرکزی، افزود: این پارادایم به انفعال سیستمی و شرطی شدن حکمرانی به منابع نقدی منجر شده و نگاه مدیران را از ظرفیت های خلق ثروت در استان ها دور کرده است؛ به گونه ای که کویر به جای کانون انرژی پاک، سواحل به جای پیشران اقتصاد آبی و لجستیک منطقه ای و مرز ها به جای پیشانی مبادلات تجاری، صرفاً در چارچوب محدودیت های موجود دیده می شوند. صفربیگی چرخش کانون تدبیر از مرکز به استان ها را از ضرورت های این همایش دانست و گفت: مرکز ثقل شناسایی و تجهیز ظرفیت ها باید به میدان استان ها و اتاق های فکر بومی، از جمله اندیشکده های حکمرانی و قانونگذاری استانی منتقل شود؛ چراکه نخبگان، دانشگاهیان و فعالان اقتصادی مستقر در استان ها شناخت دقیق تری از مسائل، گلوگاه های تولید و مسیر های رونق مناطق خود دارند. از خبرگان و نخبگان کشور دعوت میکنیم در این خیزش نخبگانی مشارکت کنند. نشست های تخصصی اندیشکده های استانی و رویداد ها و شبیه سازی ها در مرکز نوآوری قوه مقننه، گام نخست برای هم افزایی نخبگان و تبدیل همایش «ایران، سرزمین ظرفیت ها» به نماد خودباوری، بازآرایی حکمرانی و نقطه عطفی در جهش اقتصاد ایران است.
{{name}}
{{content}}