معرفی ظرفیت های کهگیلویه و بویراحمد در قاب عکاسان کشوری
یاسوج- مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی کهگیلویه و بویراحمد از اجرای برنامه ملی هنری تور تخصصی عکاسی با حضور عکاسان برجسته کشوری در سطح این استان خبر داد.
تربیت دینی نسل آلفا در شرایط تحولات گسترده فرهنگی، اجتماعی و فناورانه عصر حاضر به یکی از مهمترین دغدغه های خانواده ها، نهادهای تربیتی و فعالان حوزه تعلیم و تربیت تبدیل شده است. نسلی که از نخستین سال های زندگی با فناوری های دیجیتال، فضای مجازی و جریان متنوع اطلاعات مواجه است، در محیطی متفاوت از نسل های پیشین رشد می کند و همین امر ضرورت بازنگری در رویکردها و شیوه های تربیت دینی را بیش از پیش آشکار می سازد.

تربیت دینی نسل آلفا در شرایط تحولات گسترده فرهنگی، اجتماعی و فناورانه عصر حاضر به یکی از مهمترین دغدغه های خانواده ها، نهادهای تربیتی و فعالان حوزه تعلیم و تربیت تبدیل شده است. نسلی که از نخستین سال های زندگی با فناوری های دیجیتال، فضای مجازی و جریان متنوع اطلاعات مواجه است، در محیطی متفاوت از نسل های پیشین رشد می کند و همین امر ضرورت بازنگری در رویکردها و شیوه های تربیت دینی را بیش از پیش آشکار می سازد. در چنین شرایطی، انتقال مفاهیم و ارزش های دینی صرفا از طریق روش های سنتی و مبتنی بر آموزش مستقیم، نمی تواند پاسخگوی تمامی نیازها و اقتضائات این نسل باشد.
از سوی دیگر، تربیت دینی نسل آلفا نیازمند شناخت دقیق ویژگی های شناختی، عاطفی، اجتماعی و هویتی این نسل است. توجه به اقتضائات سنی، تقویت قدرت تفکر و تشخیص، ایجاد ارتباط عاطفی مؤثر میان والدین و فرزندان و فراهم کردن زمینه تجربه زیسته ارزش های دینی از جمله مؤلفه های اساسی در این فرآیند به شمار می روند. در این میان، نقش خانواده به عنوان نخستین و مهمترین بستر تربیتی در کنار ظرفیت مجموعه های تربیتی، مربیان و گروه های همسالان اهمیت ویژه ای دارد؛ چراکه شکل گیری هویت دینی پایدار بیش از آنکه محصول اجبار و تحمیل باشد، در بستر محبت، اعتماد، آگاهی و احساس تعلق تحقق می یابد.
بر این اساس، مواجهه مؤثر با مسئله تربیت دینی نسل آلفا مستلزم اتخاذ رویکردی جامع، متناسب با شرایط روز و مبتنی بر شناخت عمیق مخاطب است، رویکردی که ضمن توجه به چالش های فضای مجازی و تنوع دیدگاه ها، بر تقویت ظرفیت های درونی فرزندان، رشد معنوی والدین و ایجاد پیوندهای هویتی و اجتماعی سالم تأکید داشته باشد. هدف نهایی چنین تربیتی پرورش نسلی است که نه تنها از آگاهی و شناخت دینی برخوردار باشد، بلکه بتواند با تکیه بر باورهای درونی، قدرت تشخیص و انتخاب آگاهانه در مواجهه با تحولات و چالش های زندگی معاصر، هویت دینی خود را حفظ کرده و مسیر رشد و تعالی معنوی را با اراده و شناخت دنبال کند.
ایکنا در راستای بررسی زوایای مختلف زیست و تمایلات نسل آلفا، تفاوت آن با نسل های پیشین و نیز چگونگی تربیت دینی این نسل به گفت و گو با حجت الاسلام حسین گلردی، کارشناس حوزه تربیت دینی و اخلاقی پرداخته است که مشروح آن را در ادامه می خوانیم.
خداوند متعال در آیه ششم سوره مبارکه تحریم می فرماید: «َیا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا قُوا أَنْفُسَکُمْ وَأَهْلِیکُمْ نَارًا؛ ای کسانی که ایمان آورده اید، خود و خانواده تان را از آتش حفظ کنید. این یعنی ما نسبت به خانواده و فرزندان خود مسئولیت داریم». اما در عین حال می فرماید: «یَا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا لِمَ تَقُولُونَ مَا لَا تَفْعَلُونَ؛ کَبُرَ مَقْتًا عِنْدَ اللَّهِ أَنْ تَقُولُوا مَا لَا تَفْعَلُونَ؛ ای کسانی که ایمان آورده اید، چرا چیزی می گویید که به آن عمل نمی کنید؟ نزد خدا بسیار ناپسند است که چیزی بگویید و به آن عمل نکنید». از کنار هم قرار دادن این دو آیه می توان برداشت کرد که مسئولیت تربیت دینی خانواده با توصیه کردن تمام نمی شود بلکه والدین ابتدا باید خودشان به آنچه می گویند ملتزم باشند.
امام صادق(ع) نیز در روایتی می فرمایند: «کُونُوا دُعَاةً لِلنَّاسِ بغَیْرِ أَلْسِنَتِکُمْ؛ با غیر زبان دعوت کنید»؛ چراکه «لِیَرَوْا مِنْکُمُ اَلْوَرَعَ وَ اَلاِجْتِهَادَ وَ اَلصَّلاَةَ وَ اَلْخَیْرَ؛ باید ورع و پاکی و تلاش و نماز و خیر را از شما ببینند». در ادامه این حدیث نیز آمده است: «فَإِنَّ ذَلِکَ دَاعِیَةٌ؛ اینها دعوت کننده است». گاهی به مبلغین گفته می شود که سعی کنید در بین مردم و با مردم زندگی کنید نه اینکه فقط منبر بروید. مثلا در محله ها مجموعه و تشکیلاتی راه بیندازید اما خانواده مجموعه و نهادی است که خود خدا راه انداخته و فرصت طلایی برای زندگی کردن و اثرگذاری مهیا شده است. البته این فرصت در زبان نیست، بلکه در سبک زندگی و رفتار ماست. فرزندان شبیه حرف های ما نمی شوند بلکه شبیه خود ما (یعنی رفتار ما) می شوند. البته این به معنای آن نیست که والدین قرار است انسان های بی خطایی باشند. اتفاقا اگر نوجوان ببیند وقتی که پدر و مادرش خطا می کنند، آن را می پذیرند و اصلاح می کنند، این عمل نیز بخشی از تربیت دینی است. اینکه فرزندان تلاش برای خوب شدن و رشد کردن را در والدین ببینند، موضوع بسیار مهمی است.
در مجموعه های تربیتی، پذیرش مسئولیت مربیگری معمولا با تردیدهایی همراه است. بسیاری از افراد با این استدلال که خود نیز دارای کاستی ها و اشکالات فراوانی هستند، از پذیرش این مسئولیت خودداری می کنند و معتقدند که هنوز صلاحیت لازم برای مربیگری را ندارند. در پاسخ به این دیدگاه باید گفت اگر فرد قصد دارد با وجود کاستی های خود متوقف بماند، بهتر است مسئولیت مربی گری را نپذیرد؛ چراکه فردی که خود در مسیر حرکت و رشد قرار ندارد، نمی تواند دیگران را به پیشرفت برساند و کسی که در مسیر سقوط قرار گرفته است، ممکن است دیگران را نیز با خود به پایین بکشاند. اما اگر فرد درصدد حرکت، تلاش و غلبه بر کاستی های خویش باشد، می تواند در کنار این مسیر، دست دیگری را نیز بگیرد و او را با خود همراه سازد. بنابراین، برخورداری از انگیزه رشد و حرکت پیش از هر چیز باید در خود مربی شکل گرفته باشد.
از سوی دیگر، خداوند متعال انسان ها را به گونه ای در مسیر تربیت قرار می دهد که حتی بدون انتخاب آگاهانه، مسئولیت تربیتی بر عهده آنان قرار می گیرد. پدران و مادران خواه بخواهند و خواه نخواهند، مربیان فرزندان خود هستند و خداوند از این طریق زمینه تحول و رشد خود آنان را نیز فراهم می کند. حتی والدینی که پیش از تولد فرزند توجه چندانی به معنویت و رشد درونی خود نداشته اند، پس از فرزندآوری احساس می کنند که بی توجهی به این موضوع می تواند به فرزندانشان آسیب برساند؛ چراکه نمی توانند نسبت به سرنوشت و آینده عزیزترین افراد زندگی خود بی تفاوت باشند. از همین رو، بارها شاهد بوده ایم که والدینی با وجود آنکه خود از نظر ظاهری یا رفتاری الگوی مطلوبی نیستند، فرزندانشان را به مجموعه های تربیتی مناسب می سپارند تا در مسیر صحیح رشد و تربیت قرار گیرند.
در مجموع، والدین باید فرصت ارزشمند فرزندداری و زندگی در کنار انسانی را که ظرفیت رسیدن به عالی ترین مراتب کمال را دارد، مغتنم بشمارند؛ فرصتی که می تواند زمینه ای برای جدی تر شدن حرکت و رشد معنوی خود آنان نیز باشد. در وهله نخست لازم است والدین مسیر رشد و تحول شخصی خود را با جدیت بیشتری دنبال کنند و سپس، از طریق این رشد و تعالی، تأثیر عمیق تر و مؤثرتری بر فرزندان خود بگذارند.
در عصر حاضر نمی توان انتظار داشت نوجوانان با دیدگاه های مخالف دین مواجه نشوند. حتی اگر خانواده تلاش کند فرزند خود را از فضای مجازی دور نگه دارد، او در محیط های مختلفی همچون مدرسه، دانشگاه، فضای اجتماعی و ارتباطات دوستانه ناگزیر با دیدگاه های متفاوت روبه رو خواهد شد. از این رو، به جای صرف تمام توان خانواده برای جلوگیری از مواجهه نوجوان با دیدگاه های بیرونی، باید به او آموخت چگونه از درون حصاری مستحکم برای خود ایجاد کند و قدرت تشخیص و انتخاب صحیح را در او تقویت کرد.
آیه شریفه «الَّذینَ یَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَیَتَّبعُونَ أَحْسَنَهُ» می تواند مبنایی برای آموزش نحوه مواجهه با فضای مجازی نیز قرار گیرد. ضروری است خانواده ها شیوه صحیح استفاده از فضای مجازی را به فرزندان خود آموزش دهند؛ هم از نظر میزان و مدت زمان استفاده و هم از نظر نحوه مواجهه و تعامل با محتواها و دیدگاه های مختلف. البته در سنین پایین تر به ویژه در دوره ابتدایی باید دسترسی به فضای مجازی تا حد امکان محدود شود؛ چراکه در این سنین قوه تشخیص و قدرت تحلیل کودک هنوز به بلوغ کافی نرسیده است. در این زمینه، با توجه به آموزه های روایی درباره مراحل تربیت فرزند از جمله تعبیر «عَبْدٌ سَبْعَ سِنِینَ»، می توان به اهمیت توجه متناسب با سن در شیوه تربیت اشاره کرد. در عین اعمال نظارت و کنترل، باید کرامت فرزند، مهارت های تفکر و عوامل مصونیت بخش درونی او نیز تقویت شود تا در سنینی که کنترل بیرونی کارآمدی کمتری دارد، بتواند مدیریت صحیح رفتار و انتخاب های خود را بر عهده گیرد.
دوران بلوغ مرحله ای است که در آن فرزندان به تدریج کنترل های والدین را کمتر می پذیرند و ممکن است از میزان تبعیت و پذیرش توصیه های خانواده کاسته شود. از این رو، ضروری است والدین از پیش برای مواجهه با اقتضائات این دوره آماده باشند و زمینه های تربیتی لازم را فراهم کنند. یکی از مهمترین اقدامات در این زمینه، پیوند دادن فرزندان با گروه های دوستی سالم و مجموعه های تربیتی مناسب است. ارتباط با مربی شایسته و حضور در جمع دوستان مطلوب می تواند به تدریج زمینه ساز حل بسیاری از مسائل و چالش های تربیتی باشد.
در مجموع، برخورداری از مربی شایسته، ارتباط با گروه دوستان سالم، بهره مندی از فعالیت ها و مشغولیت های مفید و تقویت ظرفیت های درونی فرزند، از جمله احساس کرامت، برخورداری از محبت کافی و قدرت تشخیص از مهمترین عوامل مصونیت بخش در برابر آسیب های فضای مجازی و سایر تهدیدهای بیرونی به شمار می روند. تقویت این مؤلفه ها می تواند زمینه ساز تربیت نسلی آگاه، توانمند و برخوردار از قدرت مدیریت صحیح رفتار و انتخاب های خویش باشد.
اصل «لَا إِکْرَاهَ فِی الدِّینِ» بیانگر این حقیقت است که دین و اعتقادات را نمی توان به افراد تحمیل کرد. اگرچه ممکن است بتوان افراد را به انجام برخی اعمال عبادی، مانند نماز خواندن، وادار کرد، اما حقیقت دین، از جمله باورها، محبت ها و گرایش های درونی اموری قلبی هستند که با اجبار شکل نمی گیرند. قرآن کریم نیز در این زمینه می فرماید: «فَذَکِّرْ إِنَّمَا أَنْتَ مُذَکِّرٌ؛ لَسْتَ عَلَیْهِمْ بمُصَیْطِرٍ؛ یعنی تذکر بده، چراکه تو تنها تذکردهنده ای و بر آنان سلطه گر نیستی». بنابراین، روشن است که تربیت دینی با اجبار به نتیجه مطلوب نمی رسد.
اما تربیت دینی چگونه می تواند محقق شود؟ یکی از مهمترین ابزارهایی که خداوند متعال در اختیار والدین قرار داده و آنان نباید به هیچ وجه آن را از دست بدهند، محبت است. سوره مبارکه لقمان یکی از زیباترین الگوهای تربیت دینی فرزند را ارائه می دهد. لقمان حکیم در مقام تربیت فرزند ابتدا او را با مسئله توحید آشنا می کند و سپس، درباره مراقبت الهی، نماز، مسئولیت اجتماعی، صبر و اخلاق با او سخن می گوید. نکته قابل توجه آن است که در سراسر این توصیه های تربیتی، تعبیر محبت آمیز «یَا بُنَیَّ» به معنای «فرزند عزیزم» بارها تکرار می شود؛ موضوعی که اهمیت محبت و ارتباط عاطفی را در فرآیند تربیت به خوبی نشان می دهد.
در مجموع، مسیر تربیت بدون اجبار همواره گشوده است، اما تحقق آن مستلزم صرف زمان، شناخت دقیق عوامل مؤثر و آشنایی با روش های صحیح تربیتی است. در دنیای امروز افراد برای فراگیری بسیاری از مهارت ها و دانش ها وقت و انرژی قابل توجهی صرف می کنند، اما گاهی در زمینه تربیت فرزند، تصور می کنند به طور طبیعی از دانش و مهارت کافی برخوردارند. اگرچه نباید تربیت فرزند را لزوما امری دشوار تلقی کرد، اما این فرآیند دارای اصول و کلیدهایی است که غفلت از آن ها می تواند زمینه ساز بروز مشکلات تربیتی شود.
در ادامه، برای تبیین موضوع آزادی و محدودیت در فرآیند تربیت فرزند، دیدگاه استاد عالم زاده نوری در این زمینه قابل توجه است. ایشان با استناد به روایت نورانی پیامبر اکرم(ص) مبنی بر اینکه «فرزند هفت سال مولی، هفت سال بنده و هفت سال وزیر است»، به تبیین مراحل مختلف تربیت و اقتضائات هر یک پرداخته اند. در بخشی از این مباحث مسئله آزادی و محدودیت در سنین مختلف فرزند مورد بررسی قرار گرفته است.
1. هفت سال نخست؛ دوران آزادی و اختیار
براساس این دیدگاه کودک در هفت سال ابتدایی زندگی خود نیازمند آزادی و برخورداری از اختیارات گسترده است. نحوه برخورد والدین با کودک باید به گونه ای باشد که او در انجام فعالیت های خود احساس آزادی و عدم محدودیت داشته باشد. در روایات دیگر نیز بر فراهم کردن زمینه بازی و آزاد گذاشتن کودک در این دوره تأکید شده است. با توجه به اینکه این موضوع پیش تر مورد اشاره قرار گرفته، از تفصیل بیشتر درباره آن صرف نظر می شود.
البته باید توجه داشت که روایت مذکور در مقام بیان یک قاعده کلی و اصل اولیه در تربیت است، به این معنا که سیره غالب والدین در مواجهه با فرزند باید به گونه ای تنظیم شود که متناسب با مراحل مختلف زندگی، جایگاه «سیادت»، «عبودیت» و «وزارت» او حفظ شود. این اصل تنها در مواردی که مصلحت بالاتری اقتضا کند، قابل استثنا خواهد بود و موارد نقض آن باید همواره در حد استثنا باقی بماند. از جمله این موارد، زمانی است که کودک با سوء استفاده از جایگاه خود درصدد تجاوز به حریم دیگران برآید.
2. هفت سال دوم؛ دوران تربیت مستقیم و اعمال محدودیت های هدفمند
در هفت سال دوم زندگی که دوران تربیت مستقیم فرزند محسوب می شود، بر ضرورت سلب برخی آزادی ها و اعمال محدودیت از سوی والدین تأکید می شود، البته محدودیت هایی که در مسیر تربیت و به صلاح رشد و تعالی فرزند باشد. این دوره فرصتی مهم برای والدین است تا فرزند را که در این سنین معمولا پذیرش بیشتری نسبت به توصیه ها و دستورات آنان دارد، برای ورود به مرحله سوم زندگی آماده کنند؛ مرحله ای که در آن اطاعت و پذیرش دستورات والدین با چالش های بیشتری مواجه می شود. فراهم کردن زمینه های لازم برای این دوره از جمله حفظ اصل محبت و رعایت سایر اصول تربیتی از اهمیت ویژه ای برخوردار است. همچنین، اعمال برخی محدودیت ها در این سنین لزوما با محبت و دیگر اصول تربیتی منافاتی ندارد، بلکه می تواند در صورت رعایت ملاحظات لازم در راستای رشد فرزند قرار گیرد. نکته دیگر آنکه سن تنها معیار تعیین مراحل تربیتی نیست و ممکن است برخی فرزندان زودتر از سنین معمول آمادگی ورود به مرحله بعدی یعنی دوران وزارت را پیدا کنند.
3. هفت سال سوم؛ دوران وزارت و تقویت استقلال فکری نوجوان
در هفت سال سوم زندگی نوجوان وارد مرحله ای می شود که در روایت از آن با عنوان «وزارت» یاد شده است. وزیر به دلیل برخورداری از جایگاه وزارت در موقعیتی قرار دارد که اگرچه در عمل به تصمیمات اتخاذ شده از سوی حاکم متعهد است، اما از آزادی نظری برخوردار خواهد بود.
بر این اساس، نوجوان باید بتواند دیدگاه ها و عقاید خود را درباره مسائل مختلف زندگی فردی، خانوادگی و اجتماعی آزادانه مطرح کند و برای دفاع از نظرات خود استدلال های منطقی ارائه دهد. والدین نیز وظیفه دارند حتی در صورتی که دیدگاه های نوجوان را کاملا نادرست می دانند، با دقت به سخنان او گوش دهند و با گفت وگو و مناظره ای منصفانه، دلایل او را بررسی و در صورت لزوم رد یا تأیید کنند.
از همین رو، والدین نباید انتظار داشته باشند که نوجوان از ابتدا و بدون بررسی سخن بزرگ ترها را بپذیرد و به آن عمل کند. نقد و بررسی مسائل، پرسشگری و مناقشه درباره مقدمات استدلال از اقتضائات این مرحله تربیتی و نشانه های رشد نوجوان به شمار می رود. چنین رویکردی در مواجهه با نوجوان زمینه تقویت قدرت تعقل، تحلیل و استدلال او را فراهم می کند و موجب می شود ذهنی پویا، پرسشگر و نقاد داشته باشد. در نتیجه، نوجوان در مواجهه با افکار و مکاتب مختلف از توانایی ارائه دیدگاه مستقل برخوردار خواهد شد و به جای پذیرش بی چون وچرای مطالب، تنها در برابر استدلال های عقلانی و معتبر قانع می شود و از گرفتار شدن در دام مغالطات و استدلال های نادرست مصون می ماند.
در فرآیند تربیت توجه به اقتضائات مخاطب از اهمیت اساسی برخوردار است و تربیت بدون در نظر گرفتن ویژگی ها و نیازهای مخاطب معنای روشنی نخواهد داشت. نخستین مسئله در تربیت، شناخت مخاطب و تعیین مقصد تربیتی است، به این معنا که باید مشخص شود مخاطب چه کسی است و قرار است به چه نقطه ای برسد تا بر اساس آن شیوه و مسیر مناسب تربیت تعیین شود. افزون بر ویژگی های مخاطب، شرایط محیطی و اقتضائات عصر حاضر نیز از جمله عواملی هستند که باید در طراحی و اجرای فرآیند تربیتی مورد توجه قرار گیرند. در خصوص مخاطب نوجوان بحث های مفصلی وجود دارد که در آن حدود 20 ویژگی نوجوان و اقتضائات تربیتی هر یک مورد بررسی قرار می گیرد.
با این حال، برای پاسخ مختصر به این پرسش می توان مهمترین محور تربیت نوجوان را تمرکز بر مسئله هویت دانست. بر اساس تجربه در حوزه کار با نوجوانان، نوجوان امروز در جست وجوی گروهی است که بتواند هویت خود را با آن پیوند دهد، گروهی که ممکن است در فضای حقیقی یا مجازی شکل گرفته باشد. اگر نوجوان در وهله نخست در خانواده و سپس در یک مجموعه تربیتی مناسب و متناسب با نیازهای سنی خود هویتی جذاب و ارزشمند پیدا نکند؛ هویتی که به واسطه آن بتواند به خانواده، ملیت، مذهب و جامعه خود احساس تعلق و افتخار داشته باشد، به طور طبیعی به دنبال پیوند با گروه دیگری خواهد رفت. این گروه ممکن است جمعی از دوستان در محیط مدرسه، گروه های فعال در فضای مجازی مانند طرفداران گروه های موسیقی همچون BTS و یا هر جریان و مجموعه دیگری باشد که بتواند نیاز هویتی او را پاسخ دهد. در نتیجه، توجه به شکل گیری هویت مطلوب و تقویت احساس تعلق نوجوان به خانواده، جامعه، ملیت و باورهای دینی یکی از محورهای اساسی در فرآیند تربیت نوجوان به شمار می رود.
قرآن کریم در تبیین اهمیت نرم خویی و رحمت در ارتباط با دیگران می فرماید: «فَبمَا رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ وَلَوْ کُنْتَ فَظًّا غَلِیظَ الْقَلْب لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِکَ؛ به برکت رحمت الهی، با آنان نرم خو شدی و اگر تندخو و سخت دل بودی، از اطرافت پراکنده می شدند». خداوند متعال حتی در مورد پیامبر اکرم(ص) که از بالاترین مقام هدایت برخوردار است، بر اهمیت نرم خویی و رحمت در ارتباط با مردم تأکید می کند و تصریح می فرماید که تندخویی و سخت دلی می توانست موجب پراکندگی مردم از اطراف ایشان شود.
این آموزه قرآنی در ارتباط میان والدین و نوجوانان از اهمیت ویژه ای برخوردار است؛ چراکه نوجوان در مرحله ای از زندگی قرار دارد که نیاز جدی به پذیرفته شدن، احترام و برخورداری از امنیت عاطفی دارد. اگر نوجوان احساس کند پذیرش و محبت والدین تنها زمانی شامل حال او می شود که مطابق خواسته ها و انتظارات آنان رفتار کند، ممکن است به تدریج مسائل واقعی زندگی، دغدغه ها و حتی پرسش های دینی خود را از والدین پنهان کند. در مقابل، برخورداری از محبت و امنیت عاطفی زمینه را برای گفت وگوی صریح و صادقانه نوجوان درباره تردیدها، اشتباهات و دغدغه هایش فراهم می کند و به والدین فرصت بیشتری برای اثرگذاری تربیتی می دهد.
البته محبت به معنای تأیید بی قید و شرط همه رفتارهای فرزند نیست. والدین می توانند با برخی رفتارهای فرزند خود مخالفت کنند، خطاهای او را گوشزد کنند و حتی محدودیت هایی را در نظر بگیرند، اما این اقدامات نباید به تضعیف محبت، احترام و حفظ کرامت شخصیت نوجوان منجر شود. تفکیک میان رفتار نادرست فرزند و ارزشمندی شخصیت او از اصول مهم در تربیت مؤثر و سازنده به شمار می رود.
نوجوانان امروز در آینده با دیدگاه ها، سبک های زندگی و موقعیت هایی مواجه خواهند شد که ممکن است خانواده ها حتی تصور دقیقی از آن ها نداشته باشند. از این رو، اگر تمام تلاش والدین صرف کنترل فرزند در محیط فعلی شود، این احتمال وجود دارد که نوجوان پس از فاصله گرفتن از محیط خانواده، توانایی و آمادگی کافی برای مواجهه با مسائل و چالش های جدید را نداشته باشد. بنابراین، همان طور که پیش تر اشاره شد، ضروری است عوامل مصونیت بخش درونی در فرزندان تقویت شده و از طریق پیوند دادن آنان با گروه های هویت بخش و تربیتی مناسب، زمینه لازم برای مواجهه آگاهانه و ایمن با محیط بیرونی فراهم شود.
از سوی دیگر، مطرح شدن یک دیدگاه یا پرسش از سوی نوجوان می تواند فرصت ارزشمندی برای تعامل و گفت وگوی تربیتی باشد. نوجوان ممکن است گاهی با هدف درک بهتر یک دیدگاه، گاهی برای برقراری ارتباط با والدین و گاهی صرفا برای ابراز وجود و دیده شدن موضوعی را مطرح کند. از این رو، در چنین موقعیت هایی نحوه تعامل و کیفیت ارتباط والدین با فرزند و حفظ کرامت او چه بسا از محتوای خود گفت وگو اهمیت بیشتری داشته باشد.
ضروری است نوجوان احساس کند والدین با دقت به سخنان او گوش می دهند، از تحقیر و سرزنش وی پرهیز می کنند و او را فردی صاحب اندیشه و توانمند در تحلیل مسائل می دانند. همچنین، بهتر است والدین به جای ارائه مستقیم پاسخ ها، فرزند خود را در مسیر کشف اشکالات احتمالی دیدگاه ها و یافتن پاسخ مناسب یاری کنند. هنگامی که نوجوان با راهنمایی والدین به درک و کشف یک حقیقت دست می یابد، این دریافت می تواند ماندگاری بیشتری داشته باشد؛ در حالی که مطالبی که صرفا از سوی والدین ارائه می شوند، ممکن است تأثیر عمیق و پایداری کمتری بر او بگذارند.
در این مسیر، بیان تجربیات شخصی والدین نیز می تواند نقش مؤثری داشته باشد. برای مثال، والدین می توانند از تردیدها و پرسش هایی که در گذشته برای خودشان مطرح بوده، چالش هایی که با آن مواجه شده اند و چگونگی رسیدن به پاسخ و حل آن مسائل سخن بگویند. چنین رویکردی می تواند زمینه همدلی و اعتماد بیشتر را فراهم کند. در مجموع، والدین باید در مسیر مواجهه فرزندان با پرسش ها، تردیدها و دیدگاه های مختلف، همراه و راهنمای آنان باشند و با فراهم کردن زمینه گفت وگو، تفکر و کشف حقیقت به آن ها کمک کنند تا با آگاهی و اطمینان بیشتری به درک صحیح مسائل دست یابند.
انتهای پیام
{{name}}
{{content}}