فعالیت فرهنگی بدون پیوست اقتصادی به پایداری نمی رسد

هفته کتاب فرصتی ارزشمند برای ترویج فرهنگ مطالعه، بازاندیشی در عادت های کتاب خوانی و قدردانی از تلاش فعالان این حوزه است.

هفته کتاب فرصتی ارزشمند برای ترویج فرهنگ مطالعه، بازاندیشی در عادت های کتاب خوانی و قدردانی از تلاش فعالان این حوزه است. کتاب مانند چراغی روشن مسیر اندیشه و آگاهی را هموار می کند و گسترش فرهنگ کتاب خوانی سرمایه ای برای رشد فردی و اجتماعی به شمار می رود، در همین راستا ایکنای خراسان رضوی گفت وگویی با مسئولین انتشارت جهاددانشگاهی خراسان رضوی انجام داده است که در ادامه می خوانیم؛

سینا سهیلی فر
مدیر سازمان ترویج مطالعه و نشر جهاددانشگاهی خراسان رضوی درباره روند فعالیت انتشارات جهاددانشگاهی در سال های گذشته و تغییرات اخیر اظهار کرد: با افتتاح شعبه جدید کتاب فروشی در سال جاری، نشست ها و حضور فرهنگی مجموعه در سطح شهر پررنگ تر شده است. در حوزه نشر نیز تلاش کرده ایم به سمت کتاب های عمومی تر با مخاطب عام تر برویم و با تغییر در جنس تولیدات و توجه بیشتر به طراحی کتاب، آثار متفاوت تری منتشر کنیم؛ امیدواریم این تغییرات در محصولاتی که به زودی عرضه می شوند نمایان شود. وی درباره ورود انتشارات جهاددانشگاهی خراسان رضوی به حوزه کتاب های کشاورزی و محیط زیست تصریح کرد: در ابتدای فعالیت انتشارات، محمدحسین خواجه حسینی، رئیس وقت جهاددانشگاهی خراسان رضوی با توجه به تخصص و ارتباطات خود در حوزه کشاورزی زمینه ورود به این حوزه را فراهم کرد، در ادامه نیز اهمیت پرداختن به موضوعات مرتبط با مسائل کشور موجب شد این مسیر از سوی مدیران بعدی انتشارات ادامه یابد و تقویت شود. سهیلی فر درباره روند بررسی و پذیرش کتاب ها در انتشارات جهاددانشگاهی خراسان رضوی بیان کرد: با افزایش تنوع کتاب ها آثار میان رشته ای را نیز برای بررسی اولیه می پذیریم، پس از ارزیابی موضوع اثر به مرحله داوری علمی می رسد و داور متناسب با موضوع کتاب و با مشورت استادان انتخاب می شود، دفتر نشر نیز کتاب را از نظر بازار ارزیابی می کند؛ از جمله اینکه آیا اثر مشابهی در بازار وجود دارد، قیمت کتاب های مشابه چقدر است، آثار ترجمه شده چه ویژگی هایی دارند و کتاب پیشنهادی چه مزیتی می تواند داشته باشد. مدیر سازمان ترویج مطالعه و نشر جهاددانشگاهی خراسان رضوی درباره میزان دقت ارزیابی ها تصریح کرد: به دلیل محدودیت نیروی انسانی باید میان انتشار تعداد زیادی کتاب معمولی و انتشار تعداد کمتری کتاب باکیفیت انتخاب کنیم، این شرایط ما را به سمت سخت گیری بیشتر در انتخاب آثار و چاپ کتاب های باکیفیت تر سوق داده است؛ به نظر می رسد تشخیص های ما در این زمینه تا حد زیادی به واقعیت نزدیک است. سهیلی فر درباره ضرورت پایداری اقتصادی در فعالیت های فرهنگی اظهار کرد: فعالیت فرهنگی نیز باید پیوست اقتصادی داشته باشد؛ اگر یک فعالیت فرهنگی نتواند به پایداری اقتصادی برسد احتمال موفقیت و تداوم آن کاهش می یابد؛ برای رسیدن به درآمد پایدار سبد محصولات کتاب فروشی را گسترش داده ایم. تنوع بیشتر محصولات باعث می شود گروه های مختلفی از مشتریان به کتاب فروشی مراجعه کنند و نوسان درآمد در طول سال کاهش یابد، اقلام مرتبط با کتاب و مطالعه مانند نوشت افزار نیز به سبد محصولات اضافه شده اند و مخاطبان می توانند آن ها را در کنار کتاب تهیه کنند. وی ادامه داد: در حوزه نشر کار دشوارتر است، زیرا انتشارات ما تخصصی است و در شهرستان فعالیت می کند. برای افزایش دسترسی مخاطبان به کتاب ها با مراکز پخش مختلف ارتباط گرفته ایم و با چند مرکز پخش قرارداد بسته ایم، همچنین همکاری با مجموعه «ایران کتاب» را آغاز کرده ایم. سهیلی فر از امضای قراردادی با ایران کتاب خبر داد و اظهار کرد: قرارداد چاپ POD یا Publication on Demand را با این مجموعه امضا کرده ایم، براساس این روش کتاب هایی که چاپ آن ها تمام شده و نسخه فیزیکی شان در دسترس نیست در صورت درخواست مشتری به صورت تک نسخه چاپ می شوند؛ فایل کتاب از سوی ما در اختیار ایران کتاب قرار می گیرد و آن مجموعه مراحل چاپ و ارائه کتاب را انجام می دهد. این روش با وجود سهم درآمدی کمتر امکان فروش دوباره کتاب های قدیمی و چاپ تمام را فراهم می کند. مدیر سازمان ترویج مطالعه و نشر جهاددانشگاهی خراسان رضوی درباره برنامه های این مجموعه برای معرفی و فروش کتاب ها پیش از انتشار افزود: یکی از برنامه هایی که در حال پیگیری آن هستیم برگزاری کمپین و پیش فروش کتاب پیش از تکمیل فرایند تولید است؛ در این روش کتاب پیش از چاپ به مخاطبان معرفی می شود و بخشی از سفارش ها از قبل دریافت می شود. وی تصریح کرد: این کار به ما کمک می کند تیراژ مورد نیاز را بهتر پیش بینی کنیم و در صورت فروش اولیه مناسب کتاب را با تیراژ بالاتری چاپ کنیم تا هزینه تولید کاهش یابد؛ زمانی که سفارش گیری پیش از چاپ انجام شود، پیش بینی تقاضا دقیق تر خواهد بود و می توان برای تولید کتاب برنامه ریزی مناسب تری داشت.

شیوه ارتباط مخاطبان با کتاب تغییر کرده است

سهیلی فر درباره کاهش رونق نمایشگاه های کتاب بیان کرد: شیوه ارتباط مخاطبان با کتاب و دسترسی به اطلاعات تغییر کرده است؛ ابزارهای اینترنتی و هوش مصنوعی به مخاطبان کمک می کنند تا درباره کتاب ها جست وجو کنند و اطلاعات مورد نیازشان را به دست آورند، با این حال به نظر می رسد یکی دیگر از عوامل کاهش استقبال، افت کیفیت برگزاری نمایشگاه ها در سال های اخیر بوده است. وی ادامه داد: پس از دوران کرونا برخی ناشران شاخص در نمایشگاه ها حضور نیافتند و این مسئله بر کیفیت و تنوع کتاب های عرضه شده تأثیر گذاشت. هنگامی که ناشران مهم و کتاب های متنوع حضور نداشته باشند، نمایشگاه بخشی از جذابیت خود را برای مخاطب از دست می دهد، با این حال مخاطبان همچنان به فضاهای حضوری و رویدادهای فرهنگی خوب علاقه مند هستند. مدیر سازمان ترویج مطالعه و نشر جهاددانشگاهی خراسان رضوی با اشاره به کاهش خرید کتاب های دانشگاهی اظهار کرد: انتشارات دانشگاهی معمولاً کتاب هایی منتشر می کند که دانشجویان در طول تحصیل برای مطالعه یا استفاده به عنوان منبع به آن ها نیاز دارند، اما خرید این کتاب ها از سوی دانشجویان کاهش یافته و به صفر میل می کند، ما نیز به عنوان ناشر دانشگاهی باید این وضعیت را در تصمیم گیری درباره انتشار کتاب ها در نظر بگیریم. سهیلی فر با اشاره به برنامه های هفته کتاب و کتابخوانی بیان کرد: یکی از برنامه های این هفته مسابقه فضای مجازی با عنوان «کتاب در روزهای سخت» بود که در آن از مخاطبان خواسته شد ویدیوهای خود را ارسال کنند. این برنامه برگزار شده، برگزیدگان آن انتخاب شدند و هدیه ای دریافت می کنند، نشست «از اندیشه تا انتشار» نیز با حضور محمد کافی، استاد دانشگاه برگزار می شود و در آن تجربه های چندین ساله وی در حوزه آموزش، پژوهش و نویسندگی بررسی می شود، همچنین از چند استاد دانشگاهی دیگر دعوت کرده ایم تا بخشی از کلاس های درس خود را در کتاب فروشی برگزار کنند. سهیلی فر تصریح کرد: برنامه دیگری که برای هفته کتاب در نظر گرفته ایم، رویداد کتاب خوانی گروهی با عنوان «آرامش در حضور دیگران» است، در این برنامه از علاقه مندان دعوت می شود کتابی را با خود به کتاب فروشی بیاورند و در کنار دیگران مدتی را به مطالعه اختصاص دهند؛ هدف این است که فضایی فرهنگی و جمعی برای کتاب خوانی فراهم شود نه اینکه شرکت کنندگان به خرید کتاب ملزم باشند. وی درباره نشست های مستمر کتاب فروشی جهاددانشگاهی خراسان رضوی اظهار کرد: نشست های متنوعی در حوزه های کودک، روان شناسی، مسائل شهری، نقد فیلم و کتاب خوانی با همکاری گروه های مختلف فرهنگی و سازمان های مردم نهاد برگزار می شود، باشگاه کتاب خوانی سازمان دانشجویان نیز از دیگر برنامه هایی است که در این مجموعه فعالیت دارد. مدیر سازمان ترویج مطالعه و نشر جهاددانشگاهی خراسان رضوی گفت: انتشارات جهاددانشگاهی خراسان رضوی نشست های تخصصی خود را نیز در حوزه کشاورزی و محیط زیست با عنوان «بوم درنگ» برگزار می کند؛ این برنامه ها متناسب با موضوع به صورت دوره ای برنامه ریزی می شوند، همچنین تلاش کرده ایم با بررسی فرایندهای کاری ایرادهای احتمالی را شناسایی و اصلاح کنیم.

گسترش نسخه های الکترونیکی شیوه مطالعه را تغییر داده است

در ادامه رضا نیک ذات مسئول نشر جهاددانشگاهی خراسان رضوی با اشاره به عوامل کاهش مطالعه کتاب بیان کرد: عوامل مختلفی در این روند نقش داشته اند که یکی از مهم ترین آن ها گسترش فضای مجازی است، همچنین دسترسی سریع و آسان به متون مکتوب و انتشار نسخه های الکترونیکی کتاب ها شیوه مطالعه را تغییر داده است؛ با این حال مطالعه در فضای مجازی معمولاً تمرکز کمتری نسبت به مطالعه کتاب کاغذی دارد و مخاطب ممکن است صفحات را با سرعت بیشتری مرور کند. وی افزود: به نظر می رسد علاقه بسیاری از مخاطبان به مطالعه کتاب کاغذی دوباره در حال افزایش است. مخاطب امروز به فضایی آرام نیاز دارد تا از آشفتگی فضای دیجیتال فاصله بگیرد و لذت مطالعه را به شیوه ای که پیش تر تجربه می کرد دوباره به دست آورد؛ ازاین رو نشانه هایی از افزایش استقبال از کتاب های کاغذی دیده می شود. نیک ذات درباره عرضه نسخه های الکترونیکی و صوتی کتاب ها تصریح کرد: از سه سال پیش تصمیم گرفتیم در کنار نسخه کاغذی، قالب های دیگر کتاب را نیز توسعه دهیم؛ نخستین اقدام انتشار نسخه الکترونیکی برخی از کتاب های شاخص بود که در این زمینه با پلتفرم فیدیبو همکاری می کنیم و این پلتفرم نسخه های الکترونیکی را رمزگذاری می کند تا از انتشار غیرقانونی کتاب ها جلوگیری شود. وی ادامه داد: تعدادی از کتاب ها را نیز به نسخه صوتی تبدیل کرده ایم، زیرا بسیاری از مخاطبان ترجیح می دهند هنگام استراحت، رانندگی یا پیاده روی به کتاب گوش دهند؛ تلاش کردیم این آثار با خوانش مناسب و دقیق آماده شوند و نسخه های صوتی آن ها از طریق فیدیبو در دسترس مخاطبان قرار گرفته است. مسئول نشر جهاددانشگاهی خراسان رضوی بیان کرد: برخی از گویندگان کتاب های صوتی ما از علاقه مندان آثار بوده اند و بدون دریافت دستمزد در ضبط آن ها مشارکت کرده اند. کتاب های امسال این مجموعه شامل نیایش های پیامبر، کاربرد آمار در کشاورزی، اختر فیزیک (جلد 1)، اختر فیزیک (جلد 2)، انداختن نردبان، تفکر سیستمی، میکروبوک بازی و فیزیولوژی گیاهان (جلد 1 و 2) است؛ همچنین یکی از آثار به شکل میکروبوک، یعنی نسخه ای خلاصه شده و صوتی آماده شده است که محتوای کتاب را در حدود 30 دقیقه ارائه می دهد. نیک ذات با اشاره به بازخورد مخاطبان درباره این آثار اظهار کرد: برخی از کتاب های صوتی را رایگان منتشر کرده ایم، برای نمونه یکی از کتاب های ما درباره مصرف بی رویه آب است که آن را با هدف دسترسی و بهره مندی بیشتر مخاطبان به صورت رایگان در اختیارشان قرار دادیم و گزارش ها و بازخوردهایی که دریافت کرده ایم نشان می دهد این آثار با استقبال خوبی روبه رو شده اند، کتاب های صوتی و پادکست هایی که کتاب ها را معرفی می کنند نیز در میان مخاطبان طرفداران زیادی دارند. وی درباره قیمت نسخه های مختلف کتاب افزود: براساس رویه ای که میان ناشران رایج است قیمت نسخه الکترونیکی معمولاً حدود یک سوم قیمت نسخه کاغذی است، قیمت نسخه صوتی نیز به عواملی مانند گوینده، کیفیت تولید و ناشر بستگی دارد و معمولاً از حدود نصف قیمت نسخه کاغذی تا نزدیک به قیمت پشت جلد آن متغیر است. نیک ذات درباره فرایند ترجمه متون دینی مانند قرآن و ضرورت ترجمه های تازه تصریح کرد: گاهی اثری برای نخستین بار به زبانی دیگر برگردانده می شود و مترجم به دلیل آشنایی با زبان مبدأ و مقصد تصمیم به ترجمه آن می گیرد، اما در مواردی با وجود انتشار ترجمه های متعدد از یک اثر مترجم دیگری نیز به سراغ ترجمه آن می رود؛ در چنین شرایطی باید دلیلی فراتر از انتقال صرف محتوا وجود داشته باشد، برای نمونه مترجم ممکن است کاستی هایی در ترجمه های پیشین ببیند یا معتقد باشد می تواند محتوا را دقیق تر و مناسب تر به مخاطب منتقل کند. وی با اشاره به ترجمه قرآن کریم توسط کمال الدین غراب که در انتشارت جهاددانشگاهی به چاپ رسیده است، افزود: درباره قرآن نیز ترجمه های متعددی وجود دارد، اما مترجمان همچنان براساس دانش و توانایی خود احساس می کنند می توانند ترجمه ای تازه ارائه دهند؛ ترجمه ادبی قرآن کریم که در انتشارات جهاددانشگاهی خراسان رضوی به چاپ رسید و کمال الدین غراب آن را طی 17 سال آماده کرده ویژگی هایی دارد که آن را از برخی ترجمه های دیگر متمایز می کند. نیک ذات یکی از ویژگی های این ترجمه را توجه به پیوستگی معنایی دانست و ادامه داد: در این ترجمه از قرآن، مترجم تلاش کرده است ارتباط معنایی عبارت هایی را که ممکن است به صورت جداگانه معنا شوند، اما در کنار یکدیگر مفهوم واحدی را منتقل می کنند در ترجمه حفظ کند؛ موضوعی که در برخی ترجمه ها کمتر مورد توجه قرار گرفته است. وی اظهار کرد: در ترجمه های سنتی گاهی عبارت های عربی به صورت لفظ به لفظ به فارسی برگردانده شده اند، در حالی که حاصل این کار ممکن است عبارتی نامأنوس و فاقد انسجام گفتاری باشد؛ در ترجمه ادبی قرآن تلاش شده است چنین ساختارهایی با بیانی متناسب تر با زبان فارسی منتقل شوند، همچنین برای برخی واژه هایی که ممکن است برای فارسی زبانان مبهم باشند معادل های روشن تری در نظر گرفته شده است، برای نمونه واژه کفر در مواردی با مفاهیمی مانند ناسپاسی یا ناباوری توضیح داده شده است. نیک ذات افزود: در فرایند ترجمه از تفاسیر معاصر نیز استفاده شده تا مناسب ترین نکته و معنای مورد نظر هر آیه به فارسی منتقل شود، همچنین مترجم ترجمه خود را آیه به آیه با 20 ترجمه دیگر مقابله کرده است تا کاستی ها یا ضعف های احتمالی مشخص و اصلاح شود. مسئول نشر جهاددانشگاهی خراسان رضوی درباره فعالیت پیشین انتشارات در حوزه کتاب های رایانه ای بیان کرد: در گذشته نویسندگان توانمندی در این حوزه داشتیم که کتاب های روز را بلافاصله پس از انتشار نسخه اصلی در سطح بین المللی ترجمه می کردند؛ در آن زمان دسترسی به منابع رایانه ای محدود بود و کتاب یکی از مهم ترین راه های دسترسی مخاطبان به این محتوا به شمار می رفت و کتاب ها تازه، ترجمه شده و با کیفیت مناسب منتشر می شدند و برخی از آن ها با استقبال زیادی روبه رو بودند. وی با اشاره به عواملی که موجب کاهش انتشار و فروش این کتاب ها شد، تصریح کرد: چند عامل در این تغییر نقش داشت؛ برخی از نویسندگان از مشهد به شهرهای دیگر نقل مکان کردند و از سوی دیگر با گسترش اینترنت، دسترسی به محتوای مورد نیاز آسان تر شد، همچنین کار با رایانه به تدریج ساده تر شد و کاربران برای استفاده از بسیاری از برنامه ها دیگر به آموزش های مقدماتی و منابع مکتوب گسترده نیاز نداشتند؛ بنابراین نیاز عمومی به کتاب های رایانه ای کاهش یافت، هرچند اکنون نیز مخاطبان تخصصی به برخی کتاب های این حوزه نیاز دارند. نیک ذات درباره تغییر رویکرد انتشارات در همکاری با پدیدآورندگان اظهار کرد: در شیوه سنتی پدیدآورنده اثر را به انتشارات تحویل می داد، قرارداد بسته می شد و پس از آن انتشارات مسئولیت انتشار و توزیع کتاب را برعهده می گرفت؛ ما احساس کردیم این فرایند نیازمند بازنگری است، زیرا پدیدآورنده نباید پس از چاپ کتاب نسبت به معرفی و فروش آن بی تفاوت بماند. وی ادامه داد: اکنون تلاش می کنیم پدیدآورنده از آغاز شکل گیری کتاب تا زمان انتشار و معرفی آن مشارکت داشته باشد. حضور در نشست ها، معرفی کتاب در فضاهای مختلف و مشارکت در تبلیغات مجازی می تواند به شناخته شدن اثر و افزایش مخاطبان کمک کند؛ به همین دلیل تلاش کرده ایم پرداخت ها را با میزان مشارکت پدیدآورنده در معرفی و فروش کتاب هماهنگ کنیم تا وی نیز از فروش اثر خود بهره مند شود و برای پیگیری مراحل بعدی انگیزه داشته باشد. نیک ذات درباره لزوم توجه به طراحی کتاب افزود: ذائقه مخاطب تغییر کرده است و او تنها به محتوای کتاب توجه نمی کند، بلکه شکل ارائه محتوا نیز برایش اهمیت دارد؛ بنابراین محتوا و قالب باید در کنار یکدیگر کیفیت مناسبی داشته باشند، زیرا صفحه آرایی، حروف چینی، جلد و صحافی ساده دیگر به تنهایی پاسخ گوی انتظارات بخشی از مخاطبان نیست. وی تصریح کرد: به همین دلیل فرایند طراحی کتاب را بازنگری کرده ایم و برای تولید هر کتاب تیمی متشکل از طراح، افراد مرتبط با فروش و بازاریابی و مسئولان معرفی و تولید محتوای فضای مجازی در نظر گرفته ایم و اعضای تیم از زمانی که کتاب به انتشارات می رسد تا زمان انتشار و معرفی آن درباره مخاطب شناسی، نحوه ارائه و برنامه های تبلیغاتی با یکدیگر مشورت می کنند.

نیک ذات با اشاره به یکی از کتاب های در دست تولید گفت: کتاب «بودن در مرز نبودن» به طور اختصاصی درباره یوزپلنگ ایرانی است و حاصل 30 سال تلاش در این زمینه به شمار می رود، در فرایند تولید این کتاب نیز تلاش می کنیم همکاری اعضای تیم از مراحل ابتدایی تا انتشار ادامه داشته باشد و پرداخت ها متناسب با پیشرفت کار و نتیجه همکاری تنظیم شود.

کتاب تنها ابزاری برای مطالعه نیست

در ادامه، زهرا چمنی مدیر فروش و بازاریابی کتاب فروشی های جهاددانشگاهی خراسان رضوی درباره اهمیت بازاریابی نوین در حوزه نشر و کتاب فروشی اظهار کرد: تلاش می کنیم همگام با تحولات جامعه و شیوه های تازه ای که در فضای مجازی شکل می گیرد پیش برویم. یکی از رویکردهای ما کار تیمی در معرفی کتاب ها است، برای نمونه هنگام انتشار یک کتاب تلاش می کنیم داستان شکل گیری آن و زمینه هایی را که اثر با علایق مخاطبان پیوند می دهد، شناسایی و روایت کنیم.

وی تصریح کرد: هدف آن است که با مخاطب ارتباط برقرار کنیم و پس از آن زمینه فروش کتاب نیز فراهم شود. حضور در فضای مجازی، راه اندازی و به روزرسانی وب سایت و استفاده از تبلیغات همگی می توانند در معرفی کتاب و افزایش فروش مؤثر باشند. به نظر می رسد مخاطب امروز به ظاهر و ویژگی های فیزیکی کتاب توجه بیشتری دارد؛ کتاب ها با جنس ها و مشخصات متنوعی منتشر می شوند و مخاطب به جزئیاتی مانند جلد، رنگ عطف، طراحی صفحات، نوع کاغذ و صفحه آرایی توجه می کند، زیرا این جزئیات ممکن است در انتخاب یک کتاب از میان آثار دیگر اثرگذار باشد. چمنی ادامه داد: کتاب دیگر صرفاً وسیله ای برای مطالعه نیست؛ گاهی خرید آن به مخاطب احساس خوبی می دهد و حس ارزشمندی ایجاد می کند و به همین دلیل سلیقه و ذوق ناشر در انتخاب ویژگی های فیزیکی کتاب، از جمله طراحی، صفحه آرایی و فونت، اهمیت بیشتری پیدا کرده است، ارتباط مستمر با مخاطب و معرفی تدریجی کتاب نیز بخشی از همین فرایند است، یعنی پیش از انتشار درباره اثر و مخاطبان احتمالی آن صحبت می کنیم و تلاش می کنیم با مخاطبان علاقه مند ارتباط بگیریم. مدیر فروش و بازاریابی کتاب فروشی های جهاددانشگاهی خراسان رضوی درباره تخفیف برای خریدهای عمده بیان کرد: در مواردی مانند تجهیز کتابخانه یا خرید تعداد زیادی از کتاب ها با مشتری همکاری می کنیم و تخفیف در نظر می گیریم؛ بنابراین میزان تخفیف به شرایط خرید و نوع همکاری بستگی دارد. وی با اشاره به کاهش خرید کتاب از سوی کتابخانه ها اظهار کرد: در سال های گذشته کتابخانه ها خریدهای بیشتری داشتند و گاهی برای انتخاب کتاب های تازه و پرفروش با ما مشورت می کردند، اما از ابتدای امسال خرید رسمی و گسترده ای از سوی کتابخانه ها نداشته ایم، برخی خیران نیز تعداد محدودی کتاب برای راه اندازی کتابخانه در مناطق کم برخوردار یا روستاها تهیه کرده اند، اما این خریدها محدود بوده است. چمنی افزود: به نظر می رسد کتابخانه های بزرگ از جمله کتابخانه های مرکزی و دانشگاهی در سال جاری خرید قابل توجهی از ناشران نداشته اند. گاهی دانشجویان برای جایگزین کردن کتابی که از کتابخانه گم کرده یا به آن آسیب زده اند، همان کتاب را از ما می خرند که این موضوع نیز می تواند نشانه ای از کاهش خرید کتاب از سوی برخی کتابخانه ها باشد؛ به طور کلی خرید کتابخانه ها در سال گذشته محدود بود و امسال نیز کاهش داشته است. مدیر فروش و بازاریابی کتاب فروشی های جهاددانشگاهی خراسان رضوی در پاسخ به پرسشی درباره افزایش کتاب های نفیس و گران قیمت در بازار اظهار کرد: در حوزه کتاب های غیردانشگاهی آثاری با کیفیت چاپ بالاتر، کاغذ گلاسه، تصاویر رنگی و قطع های متنوع منتشر می شوند؛ این ویژگی ها می توانند برای مخاطبی که به ظاهر کتاب اهمیت می دهد جذاب باشند. وی ادامه داد: افزایش قیمت کتاب تا یک حدی ممکن است باعث شود بخشی از مخاطبان توان خرید آن را نداشته باشند، اما برخی کتاب های فاخر مخاطبان خاص خود را پیدا می کنند. این آثار علاوه بر محتوایشان، از نظر ظاهری نیز برای بعضی خریداران جذاب اند و خریدشان ممکن است نوعی احساس رضایت و ارزشمندی ایجاد کند. چمنی با اشاره به رقابت کتاب با محتواهای دیجیتال تصریح کرد: کتاب امروز در کنار انبوهی از محتواهای رنگارنگ فضای مجازی قرار گرفته است؛ بنابراین محتوای کتاب و شیوه ارائه آن هر دو اهمیت دارد، زیرا مخاطب ممکن است با کتابی که طراحی و صفحه آرایی ساده ای دارد ارتباط کمتری برقرار کند؛ بنابراین توجه به کیفیت بصری و جذابیت کتاب در کنار محتوای ارزشمند می تواند در جلب مخاطب مؤثر باشد.

چالش ها و روندهای تأمین کتاب در بازار نشر؛ از تسویه نقدی تا چاپ سفارشی

سپس مجتبی اسماعیل پور مسئول خرید و پرداخت کتاب فروشی ها و تنخواه معاونت جهاددانشگاهی خراسان رضوی درباره شیوه همکاری با ناشران تهرانی و تأمین کتاب ها بیان کرد: تمرکز اصلی ما در حوزه خرید کتاب بر ناشران معتبر و مهم تهران است. گردش کالا و بازاریابی در پایتخت به گونه ای است که ناشران تهرانی ترجیح می دهند با همکاران خود در تهران کار کنند، مگر آنکه خریدهای شهرستانی به صورت نقدی انجام شود تا برای آن ها توجیه اقتصادی داشته باشد و سود مورد نظرشان تأمین شود. وی افزود: در چهار سال اخیر تلاش کردیم خریدهای فروشگاه را به سمت تسویه نقدی پیش ببریم. پرداخت نقدی ما معمولاً در بازه زمانی کمتر از یک ماه انجام می شود؛ به این شکل که یا پیش از ارسال کتاب، فاکتور تسویه می شود و یا در همکاری با ناشران جدید برای سفارش های نخست ابتدا وجه دریافت شده و سپس کالا ارسال می شود و پس از چند دوره همکاری و مشاهده تنوع کالاها و حجم خرید مجموعه، اعتماد ناشران تهرانی جلب و کالاها را پیش از دریافت وجه برای ما ارسال می کنند. اسماعیل پور درباره تغییرات بازار نشر و روند چاپ کتاب ها تصریح کرد: پس از افزایش قیمت کاغذ شرایط نشر و بازار کتاب تغییر کرده است. امروزه ناشران بیشتر به صورت سفارشی یا براساس نیازسنجی بازار کار می کنند. پیش تر مرسوم بود که ناشران یک عنوان کتاب پرفروش را با اطمینان از فروش آن تا پایان سال در تیراژهای بالا مثل یک هزار، دوهزار یا پنج هزار نسخه در ابتدای سال چاپ می کردند، اما امروزه دیگر این گونه نیست. وی ادامه داد: ناشران پیش از چاپ، از مراکز پخش و کتاب فروشی های بزرگ که حلقه آخر بازاریابی به شمار می روند آمار می گیرند تا میزان تقاضا را بسنجند، برای نمونه براساس این ارزیابی ها ممکن است به این نتیجه برسند که چاپ یک عنوان کتاب با تیراژ یک هزار نسخه برای سه ماه آینده کافی است؛ در چنین شرایطی مجموعه ای در بازار پیشروتر است که نقدینگی لازم را برای خریدهای نقدی در اختیار داشته باشد. مسئول خرید و پرداخت کتاب فروشی های جهاددانشگاهی خراسان رضوی درباره میانگین تخفیف های خرید کتاب اظهار کرد: میانگین تخفیف در خریدهای ما معمولاً بین 35 تا 45 درصد است، البته این مقدار بسته به نوع کتاب متفاوت است و ممکن است در برخی اقلام 65 درصد، در برخی دیگر 30 درصد و در مواردی 15 درصد باشد. اسماعیل پور در پایان درباره بیشترین حجم خریدها گفت: بخش عمده ای از خریدهای ما از تهران شامل کتاب های زبان و محصولات فانتزی است، همچنین در زمینه ثبت مالیاتی نیز همه فاکتورها مطابق با ضوابط قانونی در سامانه مالیاتی ثبت می شوند تا روند پرداخت ها با سرعت و دقت بیشتری انجام گیرد. انتهای پیام

نظرات

captcha