فرهنگ مطالعه در مدارس؛ از مسابقات کتابخوانی تا تقویت کتابخانه ها

به گزارش ایکنا از قم، کتاب و کتابخوانی از مهم ترین ابزارهای رشد فکری، فرهنگی و تربیتی نسل نوجوان به شمار می رود؛ ابزاری که علاوه بر افزایش دانش و آگاهی، زمینه تقویت قدرت تفکر، خلاقیت، مهارت های ارتباطی و پرورش روحیه پرسشگری را در دانش آموزان فراهم می کند.

به گزارش ایکنا از قم، کتاب و کتابخوانی از مهم ترین ابزارهای رشد فکری، فرهنگی و تربیتی نسل نوجوان به شمار می رود؛ ابزاری که علاوه بر افزایش دانش و آگاهی، زمینه تقویت قدرت تفکر، خلاقیت، مهارت های ارتباطی و پرورش روحیه پرسشگری را در دانش آموزان فراهم می کند. دوران دانش آموزی، به دلیل شکل گیری بخش مهمی از شخصیت و عادت های فردی، فرصت مناسبی برای نهادینه کردن فرهنگ مطالعه است؛ با این حال، گسترش فضای مجازی، سرگرمی های دیجیتال و کاهش فرصت مطالعه در زندگی روزمره، ضرورت توجه بیشتر به ترویج کتابخوانی در میان دانش آموزان را دوچندان کرده است.

در این میان، مدرسه به عنوان یکی از مهم ترین نهادهای تربیتی، نقشی اساسی در ایجاد علاقه و انگیزه برای مطالعه دارد و مدیران، معلمان و معاونان پرورشی می توانند با برنامه ریزی فرهنگی، فراهم کردن امکانات مناسب، معرفی کتاب های متناسب با گروه سنی دانش آموزان و اجرای برنامه های خلاقانه، زمینه انس بیشتر آنان با کتاب را فراهم کنند. همچنین مشارکت خانواده ها و همراهی نهادهای فرهنگی می تواند این تلاش ها را تکمیل کند و کتابخوانی را از یک فعالیت مقطعی و مناسبتی به عادتی پایدار در زندگی دانش آموزان تبدیل کند.

از همین رو، به مناسبت اهمیت ترویج فرهنگ مطالعه در میان نسل نوجوان، خبرنگار ایکنا در گفت وگو با جمعی از مدیران و معاونان پرورشی مدارس و همچنین معاون پرورشی و فرهنگی اداره کل آموزش وپرورش استان قم، به بررسی اهمیت کتابخوانی در دوران دانش آموزی، راهکارهای افزایش انگیزه مطالعه، نقش مدارس در گسترش این فرهنگ و برنامه های آموزش وپرورش استان قم برای تقویت کتابخانه های مدارس پرداخته است.

کتابخوانی موجب افزایش آگاهی دانش آموزان است

مهتا قمی پور معاون پرورشی یکی از مدارس استان قم در گفت وگو با خبرنگار ایکنا در پاسخ به اینکه چرا کتابخوانی در دوران دانش آموزی اهمیت زیادی دارد، گفت: کتابخوانی یکی از مهم ترین راه های افزایش آگاهی و رشد فکری دانش آموزان است. مطالعه باعث تقویت قدرت تفکر، خلاقیت، افزایش دایره واژگان و بهتر شدن مهارت های نوشتاری و گفتاری می شود. همچنین کتاب ها به دانش آموزان کمک می کنند تا با تجربه ها و دیدگاه های مختلف آشنا شوند.

وی در پاسخ به اینکه مدرسه چه برنامه هایی برای تشویق دانش آموزان به کتابخوانی می تواند اجرا کند، افزود: مدرسه نقش بسیار مهمی در ترویج فرهنگ مطالعه دارد. برگزاری مسابقات کتابخوانی، معرفی کتاب های جذاب در مراسم صبحگاهی، تشکیل گروه های کتابخوانی، ایجاد نمایشگاه کتاب، اختصاص زمانی برای مطالعه آزاد و تشویق دانش آموزان کتاب خوان از جمله برنامه های مؤثر هستند.

این معاون پرورشی در پاسخ به اینکه چگونه می توان کتابخوانی را برای دانش آموزان جذاب تر کرد، گفت: باید اجازه دهیم دانش آموزان بر اساس علاقه خود کتاب انتخاب کنند. برگزاری جلسات معرفی کتاب، خلاصه گویی داستان ها، اجرای نمایش بر اساس کتاب های خوانده شده و اهدای جایزه به دانش آموزان فعال می تواند انگیزه آن ها را افزایش دهد.

وی در پاسخ به اینکه به نظر شما مهم ترین موانع گرایش دانش آموزان به مطالعه چیست، عنوان کرد: یکی از مهم ترین موانع، استفاده بیش از اندازه از تلفن همراه، بازی های رایانه ای و شبکه های اجتماعی است. همچنین گاهی نبود کتاب های جذاب و متناسب با سن دانش آموزان و نهادینه نشدن عادت مطالعه در خانواده، باعث کاهش علاقه به کتابخوانی می شود.

مدرسه نقش مهمی در ترویج فرهنگ مطالعه دارد

ابراهیم علیمی مدیر یکی از مدارس در گفت وگو با خبرنگار ایکنا در پاسخ به اینکه چرا کتابخوانی در دوران دانش آموزی اهمیت زیادی دارد، بیان کرد: کتابخوانی یکی از مهم ترین راه های افزایش آگاهی و رشد فکری دانش آموزان است. مطالعه باعث تقویت قدرت تفکر، خلاقیت، افزایش دایره واژگان و بهتر شدن مهارت های نوشتاری و گفتاری می شود. همچنین کتاب ها به دانش آموزان کمک می کنند تا با تجربه ها و دیدگاه های مختلف آشنا شوند.

وی در پاسخ به اینکه مدرسه چه برنامه هایی برای تشویق دانش آموزان به کتابخوانی می تواند اجرا کند، افزود: مدرسه نقش بسیار مهمی در ترویج فرهنگ مطالعه دارد. برگزاری مسابقات کتابخوانی، معرفی کتاب های جذاب در مراسم صبحگاهی، تشکیل گروه های کتابخوانی، ایجاد نمایشگاه کتاب، اختصاص زمانی برای مطالعه آزاد و تشویق دانش آموزان کتاب خوان از جمله برنامه های مؤثر هستند.

این مدیر مدرسه در پاسخ به اینکه چگونه می توان کتابخوانی را برای دانش آموزان جذاب تر کرد، گفت: باید اجازه دهیم دانش آموزان بر اساس علاقه خود کتاب انتخاب کنند. برگزاری جلسات معرفی کتاب، خلاصه گویی داستان ها، اجرای نمایش بر اساس کتاب های خوانده شده و اهدای جایزه به دانش آموزان فعال می تواند انگیزه آن ها را افزایش دهد.

کتاب در دسترس دانش آموزان قرار گیرد

مهدی جهانگیرزاده معاون پرورشی یکی از مدارس قم در پاسخ به اینکه چرا کتابخوانی در زندگی دانش آموزان اهمیت دارد، بیان کرد: کتابخوانی یکی از بهترین راه های افزایش آگاهی، تقویت تفکر و پرورش خلاقیت دانش آموزان است. کتاب به ما کمک می کند تجربه های جدیدی کسب کنیم، بهتر تصمیم بگیریم و با دنیای اطراف خود بیشتر آشنا شویم.

وی در پاسخ به اینکه معاونت پرورشی مدرسه چه نقشی در ترویج فرهنگ کتابخوانی دارد، گفت: معاونت پرورشی می تواند با اجرای برنامه های فرهنگی و جذاب، دانش آموزان را به مطالعه علاقه مند کند. برگزاری مسابقات کتابخوانی، معرفی کتاب در مراسم صبحگاهی، تشکیل گروه های کتابخوانی، اجرای نمایش بر اساس داستان های کتاب ها و برپایی نمایشگاه کتاب از جمله این برنامه هاست.

این معاون پرورشی در پاسخ به اینکه چگونه می توان فضای مدرسه را به محیطی دوستدار کتاب تبدیل کرد، افزود: باید کتاب را در دسترس دانش آموزان قرار دهیم. ایجاد قفسه های کتاب در راهروها، معرفی کتاب های جذاب، اختصاص زمانی برای مطالعه آزاد و راه اندازی پویش هایی مانند «یک کتاب، یک تجربه» می تواند فضای مدرسه را به محیطی فرهنگی و کتاب محور تبدیل کند.

وی در پاسخ به اینکه آیا فضای مجازی می تواند در ترویج کتابخوانی مؤثر باشد، افزود: اگر درست و هدفمند استفاده شود، امکان پذیر است کتاب های الکترونیکی، کتاب های صوتی و برنامه های معرفی کتاب می توانند ابزارهای مناسبی برای تشویق دانش آموزان به مطالعه باشند. مهم این است که از فناوری به عنوان فرصتی برای یادگیری استفاده کنیم.

در این میان، ترویج فرهنگ کتابخوانی در مدارس نیازمند همکاری و همراهی مدیران، معاونان پرورشی، معلمان و خانواده هاست؛ چراکه ایجاد علاقه به مطالعه در سنین دانش آموزی، زمینه ساز شکل گیری عادت های مطالعاتی در سال های آینده خواهد بود. از این رو، فراهم کردن دسترسی آسان به کتاب های متناسب با سن و علایق دانش آموزان، ایجاد فضای جذاب برای مطالعه و استفاده از روش های خلاقانه و تشویقی می تواند نقش مؤثری در انس بیشتر نسل نوجوان با کتاب و کتابخوانی داشته باشد.

با توجه به اهمیت کتابخوانی در شکل گیری شخصیت، رشد فکری و افزایش آگاهی نسل نوجوان، ترویج فرهنگ مطالعه در مدارس نیازمند برنامه ریزی هدفمند و مشارکت همه عوامل آموزشی و تربیتی است. در این میان، مدیران و معاونان پرورشی مدارس به عنوان متولیان اصلی فعالیت های فرهنگی و تربیتی، نقش مهمی در ایجاد انگیزه و علاقه به مطالعه در میان دانش آموزان بر عهده دارند.

فراهم کردن دسترسی آسان به کتاب های متنوع و متناسب با گروه سنی دانش آموزان، تجهیز و جذاب سازی کتابخانه های مدارس، برگزاری مسابقات و پویش های کتابخوانی و اختصاص زمان مشخصی برای مطالعه آزاد از جمله اقداماتی است که می تواند به تقویت این فرهنگ کمک کند؛ همچنین پرهیز از اجباری کردن مطالعه و توجه به علایق و سلیقه دانش آموزان در انتخاب کتاب، از عواملی است که می تواند کتابخوانی را از یک فعالیت صرفاً آموزشی به عادتی لذت بخش و ماندگار در زندگی آنان تبدیل کند. در کنار نقش مدرسه، همراهی خانواده ها و الگوسازی والدین و معلمان نیز می تواند زمینه ساز شکل گیری نسلی آگاه، خلاق و اهل مطالعه باشد.

کتابخوانی به عنوان محور مهم تربیتی مورد توجه قرار گرفته است

مجید نجفی زاده معاون پرورشی و فرهنگی اداره کل آموزش و پرورش استان قم در گفت وگو با خبرنگار ایکنا در پاسخ به اینکه چه اقداماتی برای افزایش علاقه دانش آموزان به کتاب خوانی در مدارس انجام شده است، گفت: در معاونت پرورشی و فرهنگی، تلاش کرده ایم کتاب خوانی را به عنوان یکی از محورهای مهم تربیتی مورد توجه قرار دهیم.

وی بیان کرد: در همین چارچوب، اقداماتی از جمله برگزاری برنامه های فرهنگی به مناسبت هفته کتاب و کتاب خوانی، ترویج فرهنگ مطالعه در مدارس، معرفی کتاب های متناسب با گروه های سنی، برگزاری مسابقات کتاب خوانی، نشست های معرفی و نقد کتاب و بهره گیری از ظرفیت تشکل های دانش آموزی در دستور کار قرار گرفته است. نگاه ما این است که دانش آموزان صرفاً مخاطب برنامه های کتاب خوانی نباشند، بلکه خود نیز به مروجان فرهنگ مطالعه در مدرسه و خانواده تبدیل شوند.

معاون پرورشی و فرهنگی اداره کل آموزش و پرورش استان قم در پاسخ به اینکه در زمینه گسترش کتابخوانی چه برنامه هایی دارید، افزود: برنامه ما این است که کتاب خوانی را از یک مناسبت تقویمی فراتر ببریم و به جریانی مستمر و نهادینه در مدارس تبدیل کنیم.

وی بیان کرد: در این مسیر، محورهای راه اندازی و تقویت پویش های دانش آموزی کتاب خوانی؛ توسعه باشگاه ها و گروه های کتاب خوانی در مدارس؛ بهره گیری از ظرفیت شوراهای دانش آموزی و تشکل های دانش آموزی برای ترویج مطالعه؛ برگزاری نشست های گفت وگو، معرفی و نقد کتاب با حضور دانش آموزان؛ استفاده از ظرفیت نویسندگان، ناشران و فعالان حوزه کتاب برای ایجاد ارتباط مستقیم دانش آموزان با دنیای ادبیات و تشویق خانواده ها به ایجاد فضای مطالعه مشترک در خانه دنبال می شود.

نجفی زاده گفت: باور داریم اگر دانش آموزان در انتخاب کتاب، معرفی آن و اجرای برنامه های کتاب خوانی نقش آفرین باشند، احساس تعلق بیشتری پیدا می کنند و این فرهنگ در مدرسه و خانواده ماندگارتر خواهد شد.

کتابخانه مدارس به محیط زنده فرهنگی تبدیل شود

وی در خصوص اینکه برای تقویت کتابخانه های مدارس چه اقداماتی انجام گرفته است، افزود: کتابخانه مدرسه باید از یک فضای صرفاً نگهداری کتاب به یک محیط زنده فرهنگی و تربیتی تبدیل شود؛ محیطی که دانش آموز برای مطالعه، گفت وگو، پژوهش و کشف دنیای جدید به آن مراجعه کند. در این زمینه، توجه به ساماندهی و به روزرسانی منابع کتابخانه ای، شناسایی نیازهای مطالعاتی دانش آموزان، استفاده از ظرفیت خیرین و نهادهای فرهنگی برای تأمین کتاب، تقویت کتابخانه های کلاسی و ایجاد فضاهای جذاب مطالعه در مدارس از اولویت های ماست.

معاون پرورشی و فرهنگی اداره کل آموزش و پرورش استان قم بیان کرد: همچنین معتقدیم کتابخانه مدرسه باید متناسب با سن، جنس نیازهای مطالعاتی و علایق دانش آموزان تجهیز شود و حضور کتابدار یا مربی علاقه مند و آشنا با حوزه کتاب نیز می تواند نقش مؤثری در پویایی این فضا داشته باشد.

وی در پاسخ به اینکه به نظر شما چقدر با وضعیت مطلوب در مدارس فاصله داریم، تصریح کرد: قطعاً تا رسیدن به وضعیت مطلوب فاصله داریم و نباید نسبت به این واقعیت بی تفاوت باشیم. وضعیت مطلوب زمانی محقق می شود که هر دانش آموز در طول سال تحصیلی، متناسب با علاقه خود چندین کتاب غیردرسی مطالعه کند، هر مدرسه کتابخانه ای پویا و فعال داشته باشد و کتابخوانی به بخشی از سبک زندگی دانش آموزان تبدیل شود.

نجفی زاده گفت: البته این مسیر تنها با اقدامات آموزش وپرورش محقق نمی شود و نیازمند همکاری خانواده ها، کتابخانه های عمومی، شهرداری، ناشران، نویسندگان، خیرین و سایر دستگاه های فرهنگی است؛ ما باید از نگاه صرفاً آماری به کتابخوانی عبور کنیم؛ هدف تنها افزایش تعداد کتاب های موجود در کتابخانه یا تعداد شرکت کنندگان در مسابقات نیست، بلکه هدف ما پرورش نسلی اهل تفکر، پرسشگر، آگاه و برخوردار از قدرت تحلیل است.

وی ابراز کرد: باور داریم مدرسه ای که در آن کتاب جایگاه واقعی داشته باشد، مدرسه ای است که برای آینده جامعه سرمایه گذاری می کند؛ چراکه کتاب، یکی از مهم ترین ابزارهای تربیت انسان های اندیشمند و مسئولیت پذیر است.

بر این اساس، آنچه از مجموع دیدگاه های مدیران، معاونان پرورشی و مسئولان آموزش وپرورش استان قم برمی آید، این است که ترویج فرهنگ کتابخوانی در میان دانش آموزان، تنها با برگزاری مسابقات و برنامه های مناسبتی محقق نمی شود، بلکه نیازمند نهادینه شدن مطالعه در فضای آموزشی و زندگی روزمره دانش آموزان است. در این مسیر، مدرسه باید از طریق ایجاد کتابخانه های پویا، فراهم کردن منابع متنوع و متناسب با علایق دانش آموزان و سپردن نقش فعال به خود آنان، زمینه ساز شکل گیری عادت مطالعه باشد. از سوی دیگر، همراهی خانواده ها و همکاری نهادهای فرهنگی نیز می تواند این مسیر را هموارتر کند.

بی تردید، سرمایه گذاری بر ترویج کتابخوانی در دوران دانش آموزی، سرمایه گذاری برای آینده فرهنگی و فکری جامعه است؛ آینده ای که در آن دانش آموزان نه تنها از دانش و آگاهی بیشتری برخوردارند، بلکه توانایی تفکر، تحلیل، پرسشگری و تصمیم گیری آگاهانه را نیز در خود پرورش داده اند. از این رو، تحقق مدرسه ای کتاب محور و تربیت نسلی اهل مطالعه، زمانی امکان پذیر خواهد بود که کتاب از قفسه های کتابخانه ها فراتر رود و به یکی از همراهان همیشگی دانش آموزان در مسیر زندگی تبدیل شود.

انتهای پیام

نظرات

captcha