انجمن خادمان از رویکرد تجلیل محور به کنشگری در سیاست گذاری برسد

خادمان قرآن کریم در سراسر کشور، تنها به چهره های شناخته شده ملی محدود نمی شوند؛ در بسیاری از شهرستان ها و مناطق مختلف، افرادی حضور دارند که سال ها بدون چشم داشت مالی و با انگیزه ای خالصانه، عمر خود را صرف توسعه فعالیت های قرآنی کرده اند. با این حال، شناسایی این ظرفیت ها و فراهم کردن زمینه معرفی و حمایت از آنان، همچنان یکی از موضوعات مهم در نظام فعالیت های قرآنی کشور به شمار می رود.

خادمان قرآن کریم در سراسر کشور، تنها به چهره های شناخته شده ملی محدود نمی شوند؛ در بسیاری از شهرستان ها و مناطق مختلف، افرادی حضور دارند که سال ها بدون چشم داشت مالی و با انگیزه ای خالصانه، عمر خود را صرف توسعه فعالیت های قرآنی کرده اند. با این حال، شناسایی این ظرفیت ها و فراهم کردن زمینه معرفی و حمایت از آنان، همچنان یکی از موضوعات مهم در نظام فعالیت های قرآنی کشور به شمار می رود.

از سوی دیگر، انجمن خادمان قرآن کریم به عنوان مجموعه ای متشکل از چهره های برجسته قرآنی، ظرفیت قابل توجهی برای مشارکت در تصمیم سازی، ارائه راهکار و کمک به حل مسائل این حوزه دارد؛ ظرفیتی که بهره گیری از آن مستلزم عبور از رویکرد صرفاً تجلیل محور و حرکت به سمت فعالیت های برنامه محور و اثرگذار است.

در همین راستا، سیدعلی سرابی، دبیر انجمن خادمان قرآن کریم جمهوری اسلامی ایران در گفت و گو با ایکنا ضمن تشریح برنامه های این انجمن برای شناسایی خادمان قرآن در سطوح شهرستانی و استانی، از ضرورت حمایت دستگاه های فرهنگی برای تحقق این هدف سخن گفت و به تشریح برنامه ها و موانع پیش روی انجمن در مسیر ایفای نقش مؤثرتر در سیاست گذاری های قرآنی کشور پرداخت.

ایکنا ـ یکی از موضوعاتی که همواره در بحث انتخاب و معرفی خادمان قرآن مطرح می شود، ضرورت شناسایی فعالان قرآنی در شهرستان ها و استان هاست. در بسیاری از مناطق، افرادی حضور دارند که سال های متمادی بدون چشمداشت با تلاش فراوان در خدمت قرآن بوده اند، اما شاید به دلیل ناشناخته ماندن، فرصت معرفی و تجلیل از آنان فراهم نشده باشد. انجمن برای شناسایی این افراد چه تدبیری اندیشیده است؟

نکته مهمی است. ما نیز مراجعاتی از این دست داریم. البته خادمان قرآن خودشان تا حدودی در معرفی و مطرح کردن فعالیت هایشان تحفظ دارند و معمولاً تمایل چندانی ندارند که خود را معرفی کنند؛ به همین دلیل، بخش قابل توجهی از این افراد از سوی دیگران به انجمن معرفی می شوند.

تدبیری که ما در این زمینه اندیشیده ایم، شناسایی خادمان قرآن از سطوح شهرستانی و استانی است. همان طور که پیش تر نیز اشاره کردم، آیین نامه ای در این زمینه تدوین و ابلاغ شده است. اگر شورا های ارزیابی و شناسایی خادمان قرآن در استان ها فعال شوند، طبیعتاً فرایند شناسایی این افراد با دقت و گستردگی بیشتری انجام خواهد شد.

ما فراخوان عمومی نیز از طریق رسانه ها منتشر می کنیم، اما طبیعی است که ممکن است برخی افراد از این فراخوان ها مطلع نشوند یا حتی با وجود اطلاع، تمایلی به معرفی خود و نامزد شدن نداشته باشند. بنابراین، صرف انتشار فراخوان کافی نیست و باید به سراغ شناسایی میدانی این افراد برویم.

باید توجه داشت که شاخص های انتخاب خادمان ملی قرآن تا حدودی سخت گیرانه است. برای مثال، براساس آیین نامه های مصوب و منتشرشده، فردی که به عنوان خادم ملی قرآن معرفی می شود، باید در سطح ملی درخشش و اثرگذاری داشته باشد یا طرح و برنامه ای ارائه کرده باشد که در سطح ملی اجرا شده و به موفقیت رسیده باشد.

با این حال، همان طور که شما اشاره کردید، افراد بسیار مخلصی در شهرستان ها و استان ها داریم که واقعاً تمام عمر خود را برای قرآن گذاشته اند و ممکن است فعالیت هایشان به سطح ملی انعکاس پیدا نکرده باشد. این افراد نیز شایسته شناسایی و تکریم هستند.

تحقق این موضوع از یک سو به همت مدیران فرهنگی استان ها و از سوی دیگر به پشتیبانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیاز دارد. صرف شناسایی افراد، اگر به هیچ اقدام حمایتی و تجلیلی منجر نشود، شاید اثرگذاری چندانی نداشته باشد. باید دست کم زمینه ای برای تجلیل و حمایت حداقلی از این خادمان فراهم شود.

ما آیین نامه مربوط را ابلاغ کرده ایم و در برخی استان ها نیز اقداماتی در این زمینه انجام شده است. برای نمونه، دوستان ما در خراسان در جریان برگزاری نمایشگاه قرآن در ماه مبارک رمضان امسال، بنا داشتند تعدادی از خادمان قرآن در سطح استان را که شناسایی کرده بودند، معرفی و از آنان تجلیل کنند. حتی این موضوع در برنامه های نمایشگاه نیز پیش بینی شده بود، اما متأسفانه از نظر منابع مالی با محدودیت مواجه شدند و نتوانستند این برنامه را اجرا کنند.

امیدواریم به تدریج با بهبود شرایط اقتصادی، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بتواند سرمایه گذاری بیشتری در این زمینه داشته باشد تا امکان شناسایی، معرفی و تجلیل شایسته از خادمان قرآن در سراسر کشور فراهم شود.

ایکنا ـ انجمن خادمان قرآن کریم به عنوان مجموعه ای شناخته می شود که محور اصلی فعالیت آن تجلیل از خادمان قرآن است. آیا برنامه ای دارید که این مجموعه علاوه بر این مأموریت، در حوزه اثرگذاری بر سیاست ها و برنامه های قرآنی کشور نیز نقش فعال تری ایفا کند؟ همچنین عنوان خادم قرآن پس از اعطای این عنوان، چه مسئولیتی برای فرد ایجاد می کند؟

یکی از محور های مهم فعالیت و مأموریت انجمن، حمایت از خادمان قرآن و فراهم کردن زمینه استفاده از ظرفیت ها و توانمندی های آنان است. این موضوع در اساسنامه انجمن نیز مورد توجه قرار گرفته است.

شاید بتوان گفت از یک منظر، هدف غایی تشکیل انجمن خادمان قرآن کریم و حتی برگزاری مراسم تجلیل از خادمان نیز همین موضوع است. ما می خواهیم از ظرفیت، تخصص و توانمندی افرادی که سال ها در عرصه قرآن فعالیت کرده اند، استفاده کنیم و این سرمایه انسانی را در مسیر ارتقای فعالیت های قرآنی کشور به کار بگیریم.

تحقق این هدف نیازمند یک سرمایه گذاری اولیه است. باید یک نیروی محرک اولیه ایجاد شود تا بتوانیم این ظرفیت ها را سازماندهی کنیم. پس از آن نیز لازم است تشکیلات انجمن توانایی پیگیری پروژه ها، تدوین و ارائه برنامه ها، مطرح کردن پیشنهاد ها و ایده ها و در نهایت جلب مشارکت دستگاه های مختلف برای اجرای این طرح ها را داشته باشد.

ما در انجمن تاکنون چند ایده و پروژه را در سطح وزارتخانه ها و سازمان هایی که با آنها ارتباط داشته ایم، مطرح کرده ایم. در جلساتی که با مسئولان دستگاه های مختلف برگزار شده، پیشنهاد هایی در حوزه های گوناگون ارائه داده ایم، اما همان طور که اشاره کردم، این اقدامات به یک پیشران اولیه و حمایت های حداقلی نیاز دارد.

تلاش ما این است که بتوانیم چنین حمایتی را جذب کنیم تا انجمن از نظر تشکیلاتی و سازمانی قوام پیدا کند و امکان فعالیت مؤثرتر آن فراهم شود. در این صورت، می توانیم اتاق های فکر و مجامع تخصصی را فعال کنیم، طرح ها و برنامه های مختلفی را در راستای تحقق اهداف فرهنگی و قرآنی نظام اسلامی ارائه دهیم و از طریق دبیرخانه انجمن، پیگیری لازم را برای اجرایی و عملیاتی شدن آنها انجام دهیم.

دبیرخانه انجمن و مجامع تخصصی آن باید این توان را داشته باشند که ایده ها و پیشنهاد های مطرح شده را به برنامه های اجرایی تبدیل کنند و برای تحقق آنها با دستگاه های مسئول ارتباط بگیرند.

با این حال، باید اعتراف کنیم که آن پیشران اولیه و حمایت های محرکی که باید در اختیار انجمن قرار می گرفت، تاکنون به میزان مورد انتظار جذب و تخصیص پیدا نکرده است.

برای نمونه، دوستان ما در شورای توسعه فرهنگ قرآنی اعتباراتی در اختیار دارند. سال گذشته با پیشنهاد کمیسیون تبلیغ و ترویج و مرکز قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، برخی پیشنهاد های انجمن به شورای توسعه فرهنگ قرآنی منتقل شد و تعدادی از آنها نیز مورد تصویب قرار گرفت، اما همان طور که مستحضرید، به دلیل شرایط ناشی از جنگ رمضان، تخصیص اعتبارات شورای توسعه فرهنگ قرآنی متوقف شد. البته همان اعتبارات نیز در مجموع محدود بود، اما به هر حال این موضوع موجب شد نتوانیم منابع مالی مورد نیاز را جذب کنیم.

همچنین مرکز عالی قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، برای فعالیت های دبیرخانه انجمن و اجرای تعدادی از پروژه هایی که پیشنهاد داده بودیم، درخواست بودجه ای را به معاونت برنامه ریزی وزارتخانه ارائه کرد، اما براساس توضیحاتی که دوستان مطرح کردند، به دلیل محدودیت های پیش آمده، امکان تخصیص این اعتبارات نیز فراهم نشد. بنابراین، آن اتفاقی که انتظار داشتیم برای تقویت فعالیت های انجمن رخ دهد، متأسفانه تاکنون محقق نشده است.

امیدواریم با بهبود شرایط اقتصادی کشور، زمینه گشایش بیشتری در این حوزه فراهم شود. با تحولاتی که در منطقه ایجاد شده و جایگاهی که جمهوری اسلامی ایران پیدا کرده است، افق روشنی پیش روی کشور قرار دارد و امیدواریم در آینده نزدیک شاهد گشایش هایی باشیم تا بتوانیم این برنامه ها و اهداف را عملیاتی کنیم.

ایکنا ـ یکی دیگر از اهدافی که برای تشکیل انجمن خادمان قرآن کریم مطرح شده، نقد و تحلیل فعالیت های قرآنی دستگاه های دولتی و مؤسسات مردمی است. در این زمینه چه اقداماتی انجام داده اید و آیا انجمن توانسته است در ارزیابی و اصلاح برنامه های قرآنی دستگاه ها نقش مؤثری ایفا کند؟

ما جلساتی با مدیران میانی و مدیران ارشد دستگاه های مختلف داشته ایم. در این جلسات، اعضای انجمن درباره فعالیت هایی که در دستگاه ها انجام می شود، نظرات و دیدگاه های خود را مطرح کرده اند و پیشنهاد هایی نیز برای ارتقای کیفیت و اثربخشی این فعالیت ها ارائه شده است.

در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز جلسات شورای عالی انجمن به صورت مستمر و تقریباً ماهانه با حضور حجت الاسلام والمسلمین ارباب سلیمانی برگزار می شود. در این جلسات، پیشنهاد ها و نقد های اعضای انجمن درباره فعالیت های قرآنی مطرح و موارد لازم پیگیری می شود. برخی از این موضوعات نیز به نتیجه رسیده است.

با توجه به نوع نگرش انجمن خادمان قرآن و رویکرد فرهنگی و قرآنی آن، معمولاً این پیگیری ها و مطالبات در سطح رسانه ای مطرح نمی شود. شاید برخی انجمن های دیگر که در حوزه های تخصصی فعالیت می کنند و با وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز در ارتباط هستند، از طریق رسانه ای کردن مطالبات خود، مسیر متفاوتی را برای رسیدن به نتایج موردنظر دنبال کنند.

در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی انجمن های تخصصی متعددی فعالیت می کنند و تعداد آنها به حدود 10 تا 12 انجمن می رسد. برخی از این مجموعه ها ممکن است مطالبات و انتظارات خود را از طریق رسانه ها پیگیری کنند، اما ما در انجمن خادمان قرآن تلاش کرده ایم با همان نگاه فرهنگی و قرآنی، مطالبات و پیشنهاد های خود را از مسیر های اداری، جلسات تخصصی و پیگیری های مستقیم دنبال کنیم و کمتر مسائل را در سطح رسانه ای مطرح کنیم. نمی دانم این رویکرد تا چه اندازه درست یا نادرست است؛ چراکه برخی نیز نسبت به آن نقد هایی دارند. از نگاه بعضی افراد، انتظار از جامعه قرآنی این است که در مقایسه با سایر انجمن ها و گروه های تخصصی، رویکرد متفاوتی داشته باشد. به هر حال، ما تلاش کرده ایم ضمن حفظ شأن و جایگاه انجمن، از ظرفیت تعامل با مسئولان و دستگاه های اجرایی برای پیگیری مسائل و ارتقای فعالیت های قرآنی استفاده کنیم.

انتهای پیام

نظرات

captcha