آغاز کنگره طب ایرانی با تأکید بر استانداردسازی و نگاه علمی

به گزارش خبرنگار ایکنا، سومین کنگره طب ایرانی ، امروز چهارشنبه 27 آبان ماه با حضور استادان، فعالان و علاقه مندان به این حوزه در دانشگاه علوم پزشکی ایران برگزار شد.

به گزارش خبرنگار ایکنا، سومین کنگره طب ایرانی ، امروز چهارشنبه 27 آبان ماه با حضور استادان، فعالان و علاقه مندان به این حوزه در دانشگاه علوم پزشکی ایران برگزار شد.

در ابتدای این مراسم روشنک مکبری نژاد، رئیس انجمن علمی طب سنتی ایران با مطرح کردن این پرسش که آیا قرار است طب ایرانی صرفاً به عنوان میراثی تاریخی باقی بماند که به آن افتخار کنیم، یا قرار است به ظرفیتی کارآمد، علمی، معتبر و پویا در نظام سلامت کشور تبدیل شود؟ سخنان خود را آغاز کرد و گفت: به باور من، پاسخ این پرسش به اقدامات، تصمیم ها، سیاست گذاری ها و عملکرد امروز ما و سیاست گذاران نظام سلامت بستگی دارد.

وی تصریح کرد: ایران، فرزند حکیمان بزرگی همچون ابن سینا و رازی است و این میراث ارزشمند، بخشی از هویت فرهنگی و تاریخی ما به شمار می رود؛ اما صرفاً افتخار کردن به گذشته و بزرگان آن کافی نیست. ارزش واقعی یک میراث علمی زمانی آشکار می شود که بتوانیم ظرفیت های علمی آن را به روز کنیم و به درستی مورد استفاده قرار دهیم. رویکرد ما در این زمینه کاملاً مشخص است؛ نه تقدیس بی چون وچرای آموزه های گذشتگان و نه نادیده گرفتن ظرفیت های مکتب ارزشمند طب ایرانی.

فاصله میان سیاست گذاری و اجری طب ایرانی

مکبری نژاد افزود: با وجود تمام ظرفیت هایی که طب ایرانی در اختیار دارد، متأسفانه امروز با چالش های متعددی مواجه هستیم. نخستین و شاید مهم ترین چالشی که با آن روبه رو هستیم، فاصله میان سیاست گذاری و اجراست. با وجود تأکید اسناد بالادستی بر توسعه طب ایرانی، میان اهداف مصوب و اقدامات اجرایی فاصله زیادی وجود دارد و لازم است برای کاهش این فاصله، گام های مؤثری برداشته شود.

وی در تشریح چالش های این حوزه افزود: چالش دوم، نبود حمایت کافی از آموزش و پژوهش است. با وجود اینکه حمایت از پژوهش و آموزش در این حوزه آن چنان که باید صورت نمی گیرد، متخصصان طب ایرانی و داروسازی سنتی در سه سال اخیر افتخارآفرینی کرده اند؛ به طوری که در سه سال متوالی، رتبه چهارم تولید علم در حوزه گیاهان دارویی و مکمل ها را کسب کرده اند.

رئیس انجمن علمی طب سنتی ایران چالش سوم را ضعف تعامل و همکاری دانست و گفت: متأسفانه در حال حاضر، آن چنان که باید، میان طب رایج و طب ایرانی تعامل و همکاری مؤثری وجود ندارد. چالش بعدی، آشفتگی در ارائه خدمات طب ایرانی و فعالیت افراد فاقد صلاحیت است. تبلیغات غیرواقعی و فعالیت افراد غیرمتخصص، نه تنها سلامت جامعه را به خطر می اندازد، بلکه اعتبار طب ایرانی را نیز زیر سؤال می برد. بنابراین، لازم است مرز میان طب ایرانی علمی و آکادمیک با مداخلات غیرمجاز و غیرعلمی به روشنی مشخص شود.

ناکافی بودن خدمات بیمه ای 

وی اظهار کرد: چالش دیگر، ناکافی بودن پوشش بیمه ای خدمات طب ایرانی است. هر چند در سال های اخیر اقدامات ارزشمندی از سوی وزارت بهداشت در این زمینه انجام شده، اما برای اینکه عموم مردم بتوانند به خدمات ایمن و استاندارد طب ایرانی به سهولت دسترسی داشته باشند، لازم است حمایت های بیمه ای بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد.

مکبری نژاد با تأکید بر ضرورت تقویت زیرساخت های مالی انجمن های علمی، گفت: متأسفانه ما در انجمن علمی طب سنتی نیز با این مشکل مواجه هستیم. این در حالی است که انجمن های علمی مسئولیت های مهمی بر عهده دارند؛ از جمله ارائه نظرات کارشناسی و تخصصی، مشارکت در تدوین استانداردها، مقابله با ادعاهای غیرعلمی، حمایت از پژوهشگران و برقراری ارتباط مؤثر با جامعه پزشکی، سیاست گذاران، پزشکان و عموم مردم. با وجود این مسئولیت ها، گاهی فعالیت انجمن های علمی صرفاً به برگزاری همایش ها و مأموریت های آموزشی محدود می شود؛ درحالی که نقش و جایگاه این انجمن ها بسیار فراتر از این موارد است.

وی افزود: در انجمن علمی طب سنتی ایران، در کنار وزارت بهداشت و سیاست گذاران نظام سلامت، برای کاهش این چالش ها اعلام آمادگی می کنیم و در چند سال اخیر، تلاش کرده ایم با وجود تمام چالش های موجود و نبود منابع مالی پایدار، مسئولیت های خود را به درستی انجام دهیم. کسب رتبه دوم در آخرین اعتباربخشی انجمن های علمی وزارت بهداشت، در میان 113 انجمن علمی فعال، گواهی بر تلاش و فعالیت همکاران ما در این مجموعه است.

رئیس انجمن علمی طب سنتی ایران در بخش پایانی سخنان خود، گفت: امروز طب ایرانی در نقطه عطفی تاریخی قرار دارد؛ چراکه از یک سو، سرمایه ای ارزشمند از نظر فرهنگی، تاریخی و علمی در اختیار داریم و از سوی دیگر، جهان امروز آمادگی بازخوانی و توسعه دانش های سنتی را دارد. اما این فرصت ها همیشگی نیستند. اگر امروز نتوانیم با سیاست گذاری منسجم و پایدار، نظارت کافی، پژوهش های کارآمد و معتبر و استفاده از ظرفیت های این حوزه، از این فرصت ها بهره ببریم و جایگاه مکتب طب ایرانی را در نظام سلامت ارتقا دهیم، ممکن است این فرصت ها از دست بروند و چه بسا دیگر قابل جبران نباشند.

حسین رضایی زاده، رئیس مرکز طب ایرانی و مکمل وزارت بهداشت نیز با اشاره به اینکه برای اولین بار به عنوان یک فراخوان مشترک در حوزه آموزش، پژوهش، توسعه زیرساخت ها و فناوری و نوآوری طب ایرانی منتشر کردیم، گفت: بر مبنای این فراخوان همه پژوهش ها یا در اصل پیشنهادیه هایی که ارائه می شود و کارهایی که قرار است انجام شود در قالب یک پازل هماهنگ مورد حمایت قرار می گیرد تا شاهد رشد و توسعه منطقی و هماهنگ این حوزه باشیم.

تلاش برای پررنگ کردن نقش طب ایرانی در نظام سلامت

وی ادامه داد: پس از 19 سال که از تأسیس دانشکده های طب ایرانی می گذرد و علی رغم تمام تلاش هایی که در این زمینه صورت گرفته است اگر از ما پرسیده شود اکنون در کجای نظام سلامت کشور قرار دارید، به سختی می توانیم به این سؤال پاسخ دهیم، گفت: در تلاش هستیم نقش خودمان را در نظام سلامت کشور پررنگ کنیم.

رضایی زاده با اشاره به حضور خود در دفتر سازمان ملل در زنو، گفت: در نشست مربوط به طب سنتی و مکمل پیشنهاد تشکیل کنسرسیوم ابن سینا از سوی ایران مطرح و مورد پذیرش قرار گرفت.

محمد اسماعیل اکبری، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی نیز با تأکید بر اینکه بسیار موافق طب سنتی هستم، گفت: در حوزه طب سنتی ما تقریباً از دنیا عقب هستیم؛ به ویژه در زمینه بهره گیری از طب سنتی، طب مکمل یا هر عنوان دیگری که برای آن در نظر بگیریم. در بعضی از کشورهای اروپایی، میزان استفاده از داروهای گیاهی 80 برابر  بیشتر از داروهای شیمیایی است.

وی ادامه داد: اقدامات و تلاش های خوبی در حوزه های سیاسی و اجتماعی و در دستگاه ها و وزارتخانه در مورد طب ایرانی انجام شده است اما در طب سنتی با یک مشکل بزرگ مواجه هستید و آن هم استانداردسازی است؛ ما به یک ساختار علمی، چارچوب دار و مدون برای استانداردسازی نیاز داریم و این کار باید از حالت سلیقه ای خارج شود. موضوع استانداردسازی را باید بسیار جدی بگیریم و برای آن چارچوبی محکم و مشخص طراحی کنیم.

اکبری اظهار کرد: برای اینکه به نتیجه برسیم، به کار گروهی نیازمندیم. جای متخصصان مختلف، از جمله متخصصان طب گیاهی و متخصصان کشاورزی، در این مجموعه بسیار خالی است. برای مثال، مرکز تحقیقات کشاورزی یکی از مراکزی است که مراجعه به آن و بهره گیری از دانش آن ضرورت دارد. مرکز تحقیقات زمین شناسی هم یکی دیگر از مراکز مهمی است که باید از ظرفیت آن استفاده کنیم. این حوزه ها از نظر علمی کاملاً مکمل یکدیگرند. مگر می شود کسی در این زمینه کار کند، اما از ظرفیت و دانش سایر حوزه ها بهره نبرد؟

وی با تأکید بر اینکه اگر رویکرد و فناوری متناسب با دانش روز را نداشته باشیم، بازنده خواهیم بود، گفت: منظورم از فناوری، صرفاً داشتن یک دستگاه یا ابزار خاص نیست؛ منظورم فناوری به معنای گسترده آن و مجموعه دانش و توانمندی هایی است که باید در اختیار داشته باشیم.

دُز داروها مشخص شود

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی بر لزوم تعیین علمی دُز داروهای سنتی و گیاهی نیز تأکید کرد و گفت: اگر با یک ساختار علمی وارد این موضوع شویم و مشخص کنیم که هر فرد، به چه دلیل و به چه میزان باید از داروهای گیاهی یا حتی مواد معدنی استفاده کند، دیگر آن عطاری هم ناچار خواهد بود در چارچوب علمی و استاندارد عمل کند.

سعید سرکار، رئیس مرکز توسعه فناوری های راهبردی معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری نیز گفت: اهمیت حوزه طب ایرانی، گیاهان دارویی و داروهای گیاهی را به خوبی درک می کنم. این میراث گران بهایی که به ما رسیده، نه تنها باید حفظ شود، بلکه وظیفه داریم بسیاری از شیوه های طب سنتی را که از گذشته به ارث برده ایم و متأسفانه در برهه ای از زمان نه تنها مورد توجه قرار نگرفتند، بلکه با آن ها مخالفت شد و میان طب ایرانی یا طب سنتی و طب مدرن تضاد ایجاد کردند، جبران و احیا کنیم.

وی ضمن ابراز خرسندی از شرایط پیش آمده برای ارتقای طب ایرانی، گفت: این شرایط ویژه، فرصتی است که نباید از آن غفلت کنیم. یکی از این فرصت ها، توجه ویژه شورای عالی انقلاب فرهنگی و مجلس به این حوزه است. در خود معاونت علمی نیز توجه ویژه ای به این حوزه وجود دارد. هیچ ستادی را نداریم که در طول یک سال، سه جلسه ویژه برای آن برگزار کرده باشیم. برای بعضی حوزه ها یک جلسه برگزار می شود، اما برای این حوزه سه جلسه برگزار شده است.

سرکار، خواستار توجه ویژه به استفاده از فناوری های نوین برای تولید داروهای گیاهی و سنتی شد و گفت: ادعاهایی که درباره طب ایرانی مطرح می کنیم و بعضاً مورد تردید قرار می گیرند، باید با استفاده از شیوه های جدید مورد آزمون قرار دهیم، آزمایش های بالینی آن ها را انجام دهیم و مستندسازی کنیم. باید شفاف و مبتنی بر شواهد ادعا کنیم و سخن بگوییم تا فضای ناسالمی که ایجاد شده است، برطرف شود.

وی تصریح کرد: هزینه ای که از جیب مردم صرف می شود، باید چندین برابر به مردم بازگردانده شود؛ بنابراین، در هر برنامه ای که هدف گذاری می کنیم، چه در حوزه تحقیقات و چه در مرحله اقدام و اجرا، باید ببینیم اثربخشی اقتصادی، اجتماعی و راهبردی آن برای کشور چیست و چگونه می توانیم با برنامه ریزی، اثربخشی فعالیت های آن ها را افزایش دهیم.

سرکار بر لزوم استانداردسازی محصولات نیز اشاره کرد و گفت: باید محصولات را استانداردسازی و شناسنامه دار کنیم. از طریق بارکد، می توانیم محصولات را تشخیص دهیم و کدهای مشخصی روی آن ها قرار دهیم تا مشتری با اسکن کردن آن ها متوجه شود محصول چه ویژگی هایی دارد و از چه کیفیتی برخوردار است. این اقدامات برای رفع ابهام، جلوگیری از تقلب و مقابله با شایعات ضروری است؛ مسائلی که در این عرصه کم هم نیستند.

محیط طب ایرانی را پاک کنیم

وی همچنین گفت: یکی از برنامه ها باید این باشد که محیط طب ایرانی را از افراد و مجموعه های مخرب پاک کنیم. اگر این کار را انجام ندهیم، آسیب خواهیم دید. شما بهتر از من می دانید که چه ادعاها و چه تخلفاتی در این حوزه انجام می شود و همین موارد بهانه ای به دست عده ای می دهد تا به این مجموعه حمله کنند. ما خودمان باید با وسواس و حساسیت عمل کنیم تا افراد نابکار و مجموعه های مخرب شناسایی و رسوا شوند. این هم یکی از مسائل مهم است.

سرکار مسئله بعدی را اهمیت استانداردها در بازارهای جهانی و نقش آن ها در تدوین استانداردهای بین المللی دانست و گفت: بسیاری نمی دانند که استاندارد صرفاً برای تضمین کیفیت محصول برای مشتری نیست؛ یعنی وقتی من علامت سیب سلامت یا نشان استاندارد را روی محصول می بینم، خیالم راحت می شود که محصول از کیفیت لازم برخوردار است. اما این فقط یک روی سکه است. روی دیگر سکه، نقش استانداردها در تعیین تکلیف بازارها و رقابت در بازارهای جهانی است.

وی در پایان تصریح کرد: باید در تدوین استانداردها، در عرصه بین المللی برای تمام محصولات خود پیشگام باشیم و تلاش کنیم سطح استانداردها متناسب با کیفیت محصولات خودمان تثبیت شود؛ به گونه ای که تولیدکنندگانی که کیفیت پایین تری دارند، نتوانند بازار را در اختیار گیرند که یکی از الزامات این کار، داشتن شرکت های بزرگ و برندسازی قدرتمند است.

سرکار تصریح کرد: با شرکت های کوچک و محدود نمی توانیم به این هدف برسیم. حتی اگر تعداد زیادی شرکت کوچک داشته باشیم که محصولات مختلفی تولید می کنند، باید یک کنسرسیوم ایجاد کنیم و به سمت شکل گیری یک برند واحد برویم؛ برندی که بتواند احتمالاً 50 تا 100 محصول را با یک نام تجاری در دنیا عرضه کند.

حسن تاج بخش، استاد تمام دانشگاه تهران نیز در این مراسم با تأکید بر اینکه اگر به سراغ طب سنتی اومده ام برای اظهار ارادت به فرهنگ و تمدن ایران زمین بود، گفت: در گذشته نسبت به طب ایرانی مخالفت های زیادی صورت می گرفت اما اکنون شرایط بهتر شده است. اگر از طب ایرانی سخن می گوییم یعنی منابعی که به زبان فارسی نوشته شده است؛ متأسفانه به زبان فارسی در طب ایرانی توجه کمتری شده است که باید بیشتر این مسئله مورد توجه قرار گیرد.

تشریح سند سازمان جهانی بهداشت در موضوع پژوهش برای طب های سنتی و مکمل توسط آرمان زرگران بخش دیگری از این مراسم بود. در بخش پایانی نیز از تمبر ابن سینا که با تصویری از حکیم ابن سینا طراحی شده است، رونمایی شد. مجموعه 14 جلدی تصحیح انتقادی کتاب قانون در طب ابن سینا که حاصل بیش از سه دهه پژوهش علیرضا مسعودی است نیز در همین مراسم رونمایی شد.

در بخش دیگری از این برنامه نیز سخنرانی حجت الاسلام عبدالحسین خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی که به دلیل حضور در مراسم تشییع آیت الله وحید خراسانی نتوانسته بود به صورت حضور ی در این کنگره شرکت کند، پخش شد.

در ادامه این کنگره نیز طی سه روز کارگاه های آموزشی و سمینارهای تخصصی کنگره برگزار و روز جمعه با برگزاری مراسم اختتامیه، سومین کنگره طب ایرانی به پایان می رسد.

انتهای پیام

نظرات

captcha