سواد رسانه ای؛ سپر شهروندان در عصر هوش مصنوعی

علیرضا خرازی، دانش آموخته دکترای تخصصی ارتباطات، استادیار و عضو هیئت علمی مؤسسه آموزش عالی دانش پژوهان پیشرو در گفت وگو با ایکنا درباره ضرورت سواد رسانه ای برای شهروندان به دلیل گسترش شبکه های اجتماعی و حجم بالای اطلاعات گفت: در جامعه امروز، با گسترش فناوری های نوین ارتباطی و فناوری های فضای مجازی، به ویژه در سال های اخیر که بحث هوش مصنوعی در ایران و در همه کشور های جهان به یکی از موضوعات مهم و اساسی تبدیل شده است، لازم است شهروندان با رویکردی کاملاً انتقادی و تحلیلی با پیام های رسانه ای م

علیرضا خرازی، دانش آموخته دکترای تخصصی ارتباطات، استادیار و عضو هیئت علمی مؤسسه آموزش عالی دانش پژوهان پیشرو در گفت وگو با ایکنا درباره ضرورت سواد رسانه ای برای شهروندان به دلیل گسترش شبکه های اجتماعی و حجم بالای اطلاعات گفت: در جامعه امروز، با گسترش فناوری های نوین ارتباطی و فناوری های فضای مجازی، به ویژه در سال های اخیر که بحث هوش مصنوعی در ایران و در همه کشور های جهان به یکی از موضوعات مهم و اساسی تبدیل شده است، لازم است شهروندان با رویکردی کاملاً انتقادی و تحلیلی با پیام های رسانه ای مواجه شوند.

وی افزود: امروز سواد فقط به معنای خواندن و نوشتن نیست؛ بلکه به بعد سواد رسانه ای و حتی فراتر از آن، به «سواد رسانه ای الگوریتمی» نیاز داریم. بسیاری از جنبه های زندگی ما تحت تأثیر فناوری های نوین ارتباطی قرار گرفته و هوش مصنوعی و ابزار های قدرتمند آن بخش جدایی ناپذیر زندگی ما شده است؛ بنابراین باید خودمان را به روز کنیم و بدانیم هر محتوایی که در این فضا تولید می شود، هدفی پشت آن قرار دارد. مخاطب امروز که هر فرد خودش می تواند یک رسانه باشد و در این فضای گسترده به تولید محتوا بپردازد، لازم است جنبه های مختلف پیام را تحلیل کند و با رویکردی انتقادی با پیام های رسانه ای روبه رو شود.

پیامدهای نبود سواد رسانه ای

خرازی با اشاره به پیامدهای نبود سواد رسانه ای در جامعه بیان کرد: یکی از پیامدهای این مسئله این است که مردم در نبود سواد رسانه ای، نمی توانند شایعات، اطلاعات نادرست و اخبار جعلی را شناسایی کنند. در فضای گسترده فناوری امروز، خبر و محتوا از کانال های مختلف اطلاع رسانی، با رویکردها، دیدگاه ها و نگرش های متفاوت به مخاطب ارائه می شود و مخاطب نمی تواند پیام درست را از پیام نادرست تشخیص دهد. همین سردرگمی باعث می شود در سطح کلان نیز افکار عمومی به مسیر درست و صحیح هدایت نشوند و این مسئله می تواند پیامد های نامطلوبی در جامعه داشته باشد.

مدیر آموزش انجمن سواد رسانه ایران با اشاره به مهم ترین مهارت هایی که به تشخیص شایعات، اخبار جعلی و ... کمک می کند، تصریح کرد: مخاطب امروز نباید پیام را فقط از یک کانال ارتباطی دریافت کند؛ بلکه لازم است پیام ها و محتوا ها را از کانال های مختلف اطلاع رسانی دریافت کند و در نهایت با نگاه انتقادی و تحلیلی، درستی یا نادرستی محتوا و خبر را بسنجد. وقتی فرد محتوایی را در اینستاگرام، رسانه های رسمی یا کانال های اطلاع رسانی دریافت می کند، ابتدا باید به منبع خبر دقت کند و ببیند آیا منبع موثقی است یا خیر. سپس همان خبر را از منابع اطلاع رسانی دیگر بررسی کند و جنبه های مختلف، نقاط تمایز و شباهت های آن با سایر رسانه ها را تحلیل کند. همچنین باید بداند پشت تولید هر پیام و محتوا، یک نیت یا هدف وجود دارد.

شناخت تاکتیک های پوشش خبری

وی در ادامه گفت: یکی از نکاتی که هر شهروند باید بیاموزد، شناخت تاکتیک های پوشش خبری است. مثلاً هنگام خواندن یک خبر از خود بپرسد: این رسانه چرا این خبر را تولید کرده است، چرا در این مقطع زمانی خاص آن را منتشر کرده، جامعه هدفش چه کسانی بوده اند و می خواهد چه تأثیری بر مخاطبان هدف خود بگذارد؟ اگر مخاطب این «چرایی» را همیشه در ذهن داشته باشد و با رویکرد تحلیلی و با بهره گیری از ابزار هایی که امروز در حوزه هوش مصنوعی و حوزه های مختلف وجود دارد، اعتبار منبع را دقیق بسنجد و موضوع را از زوایای مختلف تحلیل کند، هیچ گاه گمراه نمی شود و خبر جعلی یا نادرست نمی تواند او را تحت تأثیر قرار دهد.

خرازی در پاسخ به اینکه نهاد های آموزشی، خانواده ها و رسانه ها چه نقشی می توانند در ارتقای سواد رسانه ای داشته باشند، اظهار کرد: نهاد های فرهنگ ساز نقش بسیار مهم و تعیین کننده ای دارند. از آموزش و پرورش گرفته تا صداوسیما و نهاد های فرهنگی، همه نقش مهمی بر عهده دارند، هر سازمان فرهنگی یا دستگاه اجرایی باید در قالب مسئولیت اجتماعی خود، ابتدا کارمندانش را به آموزش سواد رسانه ای و سواد الگوریتمی مجهز کند و سپس در برابر جامعه خود مسئولیت پذیر باشد. به ویژه رسانه های رسمی، روابط عمومی ها و بخش هایی که وظیفه اطلاع رسانی دارند باید پای کار بیایند و با پایش و رصد فضای مجازی و فضای رسانه ای کشور، اخبار جعلی و اطلاعات نادرست را دقیق شناسایی کنند و با رویکرد شفافیت و عینیت به مردم اطلاع دهند. با این رویکرد می توان تهدید های ناشی از پیام های رسانه ای را به طور قابل توجهی کاهش داد.

وی تصریح کرد: امیدوارم دوره های آموزشی انجمن سواد رسانه ایران که با همکاری پژوهشگاه فضای مجازی برگزار می شود، بتواند نقش مهم و تعیین کننده ای در تقویت گفتمان سواد رسانه ای در کشور عزیزمان داشته باشد.

یادآور می شود؛ دومین دوره جامع «تربیت مربی  سواد رسانه ای » با هدف ارتقای مهارت های تخصصی و کاربردی علاقه مندان حوزه سواد رسانه ای طراحی شده و شامل 60 ساعت آموزش تخصصی است. شرکت کنندگان در 22 جلسه آموزشی و تعاملی، شامل 21 جلسه آنلاین و یک سمینار حضوری، با حضور جمعی از اساتید برجسته سواد رسانه ای ایران شرکت می کنند. اعطای «گواهی صلاحیت حرفه ای تدریس سواد رسانه ای» به پذیرفته شدگان از مزایای این دوره است.

این دوره در ماه های آذر و دی، روز های شنبه، دوشنبه و چهارشنبه از ساعت 17 تا 20 برگزار می شود و علاقه مندان تا 29 آبان ماه فرصت دارند برای ثبت نام و کسب اطلاعات بیشتر به نشانی اینترنتی https://majazi.porsline.ir/s/savadresane مراجعه کنند.

انتهای پیام

نظرات

captcha