معرفی ظرفیت های کهگیلویه و بویراحمد در قاب عکاسان کشوری
یاسوج- مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی کهگیلویه و بویراحمد از اجرای برنامه ملی هنری تور تخصصی عکاسی با حضور عکاسان برجسته کشوری در سطح این استان خبر داد.
« ازدواج آسان » عبارتی است که در ظاهر ساده می نماید، اما در عمل به امری دشوار و پرچالش تبدیل شده است. در نگاه نخست، سخت ترین بخش ازدواج باید انتخاب همسر باشد؛ زیرا این انتخاب، سرنوشت دو انسان و آینده یک خانواده را رقم می زند و نیازمند شناخت، بلوغ فکری و تصمیم گیری صحیح است. اما در واقعیت، بسیاری از جوانان ایرانی پیش از رسیدن به این مرحله، با مشکلات اقتصادی دست وپنجه نرم می کنند و با چالش های جدی مواجه می شوند.
« ازدواج آسان » عبارتی است که در ظاهر ساده می نماید، اما در عمل به امری دشوار و پرچالش تبدیل شده است. در نگاه نخست، سخت ترین بخش ازدواج باید انتخاب همسر باشد؛ زیرا این انتخاب، سرنوشت دو انسان و آینده یک خانواده را رقم می زند و نیازمند شناخت، بلوغ فکری و تصمیم گیری صحیح است. اما در واقعیت، بسیاری از جوانان ایرانی پیش از رسیدن به این مرحله، با مشکلات اقتصادی دست وپنجه نرم می کنند و با چالش های جدی مواجه می شوند.
امروزه هزینه های سرسام آور مسکن، اشتغال، تورم روزافزون و ناتوانی در تأمین مقدمات اولیه زندگی، ازدواج را برای بسیاری از جوانان به آرزویی دور تبدیل کرده است. این در حالی است که ازدواج در آموزه های دینی، امری مقدس و واجب شمرده شده و تأکید فراوانی بر تسهیل آن شده است. بنابراین، بررسی عواملی که این امر ساده و مقدس را به معضلی پیچیده تبدیل کرده است، ضرورتی انکارناپذیر است.
ایکنا در همین راستا و با هدف بررسی چالش های ازدواج آسان این موضوع مهم را مورد توجه قرار داده است تا از منظرهای گوناگون این موضوع را در گفت وگو با اساتید حوزه و دانشگاه و کارشناسان به بحث و بررسی بگذارد. از این رو با راضیه جمالی، مشاور خانواده و ازدواج به گفت وگو نشسته ایم، تا ریشه های این انتظارات را در خانواده، رسانه و شبکه های اجتماعی بررسی کرده و با تفکیک ازدواج آسان از ازدواج ارزان، راهکارهایی برای اصلاح نگرش ها، کاهش موانع خودساخته و تسهیل ازدواج جوانان ارائه دهیم.
هر دو عامل مؤثرند؛ اما شرایط اجتماعی سهم بیشتری در تغییر نگرش جوانان نسبت به ازدواج دارد. نگرش نسل امروز در مقایسه با نسل گذشته کاملاً تغییر کرده است. بخشی از این تغییر ناشی از تأثیر رسانه ها و شبکه های اجتماعی است. پیشرفت فناوری به خودی خود مثبت و در بسیاری از موارد کمک کننده است؛ اما در برخی موارد، باورها و نگاه های نادرست را به افراد القا می کند و ازدواج نیز از این تأثیر مستثنی نیست.
شرایط اجتماعی و اقتصادی تأثیرگذار است؛ اما در نهایت، نگرش فرد تعیین کننده است. امروز در رسانه ها و شبکه های اجتماعی، الگویی از زندگی به جوانان ارائه می شود که اغلب واقعی نیست. برخی افراد که وضعیت مالی بهتری دارند، زندگی خود را در فضای مجازی نمایش می دهند و می خواهند بگویند خوشبخت هستند؛ در حالی که ممکن است واقعیت پشت این نمایش چیز دیگری باشد. حتی تعریف خوشبختی، هدف ازدواج و ملاک های آن نیز تغییر کرده است. مثلاً تک فرزندی یا فرزند کمتر به عنوان نشانه ای از خوشبختی معرفی می شود. در برخی موارد نیز توجه افراطی به ظاهر و نمایش زندگی بی نقص، نگرش جوانان نسبت به زندگی و تشکیل خانواده را تغییر می دهد.
با این حال، نگرش فرد اهمیت دارد. اگر کسی در ذهن خود به این باور برسد که حتی با وجود مشکلات اقتصادی و گرانی باید ازدواج کند، می تواند تلاش کند، از صفر شروع کند و به پیشرفت برسد. در نسل گذشته نیز برخی باورها وجود داشت؛ مثلاً پسر باید پس از پایان سربازی و دختر با رسیدن به سن بلوغ ازدواج کند. البته نمی توان گفت همه باورهای نسل گذشته درست یا غلط بود؛ زیرا گاهی ازدواج های ناموفق یا اجباری نیز شکل می گرفت و نظر دختر درباره ازدواج اهمیتی نداشت، در حالی که اسلام بر ضرورت رضایت دختر تأکید دارد.
بله، در بخشی از جامعه این انتظارات ازدواج را دشوارتر کرده است. امروز ملاک هایی مانند داشتن خانه و ماشین مطرح می شود. این گونه تصورات را «فانتزی های ذهنی» می نامم. بسیاری از دختران و پسران تصویری خیالی و ایده آل از همسر آینده در ذهن خود ساخته اند که با واقعیت جامعه فاصله دارد. مثلاً مرد دنبال همسری است که چشمش رنگ خاصی داشته باشد، لاغر باشد، قدش مثلاً 170 سانتی متر باشد و تحصیل کرده هم باشد. این نگرش را «کمال گرایی» یا «کامل خواهی» می نامیم. فرد می گوید دختر حتماً باید این ویژگی ها را داشته باشد تا من ازدواج کنم. اما وقتی وارد واقعیت جامعه می شود و فردی با مشخصات ذهنی خود پیدا نمی کند، ازدواجش به تأخیر می افتد.
این فانتزی های ذهنی، مانع بزرگی برای ازدواج محسوب می شوند. اما این فانتزی ها از کجا شکل می گیرند؟ این تصورات ذهنی که فرد برای خود ایجاد می کند، ریشه در صحبت دیگران، تجربه سختی های زندگی والدین، القائات دوستان، انتظارات فامیل و ... دارد. فرد شرایط جامعه را می بیند؛ می بیند که کسی با فردی ازدواج کرده که وضعیت مالی خوبی نداشته و احساس نارضایتی می کند. در ذهن او این باور شکل می گیرد که حتماً باید پول و ثروت باشد تا خوشبختی محقق شود، در حالی که شاید در عمق زندگی آنها مسائل دیگری مشکل ساز شده است. رسانه ها اعم از تلویزیون و فضای مجازی نیز اثرگذار هستند و تعریفی که افراد از خوشبختی و ازدواج دارند را می توانند تغییر می دهند. رسانه ها محتواهایی تولید می کنند که این فانتزی های ذهنی را شکل می دهد. همین نگرش ها باعث سخت گیری بی مورد می شود و گاهی فرد را از ازدواج بازمی دارد.
درباره «کیفیت رابطه پیش از ازدواج» نیز باید گفت آشنایی و گفت وگو لازم است، اما نباید به روابط آزاد و بدون نظارت خانواده تبدیل شود. این ارتباط، با آگاهی و اطلاع خانواده باشد و راه درست تر این است که ازدواج و خواستگاری شکل بگیرد و آن ها با نظارت خانواده با هم آشنا شوند. در چارچوب شرعی نیز می توان از راهکارهایی مانند صیغه محرمیت برای گفت وگو استفاده کرد؛ اما اینها نیز نباید جای شناخت مسئولانه، تحقیق و بررسی خصوصیات شخصیتی طرفین را بگیرد.
براساس آنچه در جامعه و میان مراجعان دیده ام، بیشتر این انتظارات از تجربه مادران شکل می گیرد. زمانی که مادر از خانه داری و کار های منزل راضی نیست و می گوید زود ازدواج کردم و تنها نتیجه اش کار و خدمت دشوار بود، این باور در ذهن دختر شکل می گیرد که نباید خانه دار شود و حتماً باید درس بخواند و خودش درآمد داشته باشد. از سوی دیگر، پسر نیز ممکن است خوشبختی را در داشتن همسری با تحصیلات دانشگاهی یا ثروت بیشتر بداند.
این انتظارات همچنین از تجربه هایی شکل می گیرد که فرد از پدر و مادر، خانواده، دوستان، آشنایان و رسانه ها کسب می کند. رسانه تأثیر بسیار زیادی دارد؛ افراد تجربه خود را در فضای مجازی منتشر می کنند و بسیاری از این تجربه ها واقعی نیستند. آنچه در ظاهر نشان داده می شود، انتظاراتی در ذهن افراد ایجاد می کند، اینکه اگر کسی پولدار بود، خوشبخت می شود؛ اگر همسر کسی زیبا بود، این خوشبختی است؛ اینکه کار های خانه کسر شأن است؛ یا اینکه خوشبختی زمانی به وجود می آید که مرد همیشه به حرف همسرش گوش دهد. این انتظارات، باور های غلط و فانتزی های ذهنی اند که از محیط کسب می شوند و اغلب نادرست و غیرواقع بینانه هستند
ظاهر نیز تأثیرگذار است. نمی گوییم ظاهر هیچ اهمیتی ندارد؛ اما ظاهر نباید ملاک نخست قرار گیرد. این انتظارات به همان ملاک های غیرمنطقی بازمی گردد که دختر و پسر برای همسر آینده خود در ذهن ساخته اند. در بسیاری از موارد مشاهده می کنیم که ظاهر، تحصیلات و استقلال مالی به ملاک های اولیه تبدیل شده اند و اخلاق، ایمان، اعتقاد و سایر موارد در مرحله بعد قرار می گیرند. اگر خوشبختی به زیبایی و ثروت است، پس چرا بسیاری از افرادی که این ویژگی ها را دارند، از یکدیگر جدا می شوند؟ در بسیاری از موارد می بینیم که زوجین پزشک هستند، اما از یکدیگر جدا می شوند؛ هر دو از خانواده ثروتمند هستند، اما ازدواجشان منجر به جدایی می شود. بنابراین این ملاک ها باید اصلاح شوند. شرایط اقتصادی و اجتماعی نیز تأثیرگذارند و بی تأثیر نیستند. گرانی و شرایط بد اقتصادی وجود دارد؛ اما گاهی این شرایط به بهانه تبدیل می شود.
سست شدن باور ها و اعتقادات مذهبی موجب شده است که یا ازدواج شکل نگیرد، یا به تأخیر بیفتد، یا گاهی ازدواج به موضوعی بی اهمیت تبدیل شود. نمونه آن ازدواج سفید است؛ هرچند ممکن است واژه های دیگری نیز برای آن وجود داشته باشد. در این حالت، ازدواج به معنای مورد نظر اسلام شکل نمی گیرد. فرد می گوید وقتی گرانی وجود دارد، چرا مهریه بدهم و خود را پایبند یکسری تعهدها کنم؟
در عصر حاضر، به نسبت نسل گذشته، خانواده ها تعداد فرزند کمتری دارند یا تک فرزند هستند و این باعث می شود والدین توجه بیش از اندازه به فرزند داشته باشند؛ سعی می کنند همه خواسته های فرزند را به بهترین حالت ممکن برآورده کنند. در نتیجه فرد رشد و تعالی لازم را نخواهد داشت و در مقابل شرایط سخت، صبر و تحمل کمی دارد. بنابراین وقتی به مرحله ازدواج می رسد، به سختی می تواند از خواسته های خود صرف نظر کند یا آن ها را تعدیل کند.
از طرف دیگر، شاهد ورود الگوها و سبک زندگی غربی به فرهنگ ایرانی ـ اسلامی از طریق رسانه ها و گرایش بخشی از جوانان امروز به این فرهنگ هستیم. جوان راحت طلب و کم حوصله امروز که بیشتر وقت خود را در فضای مجازی و شبکه های اجتماعی می گذرانند، با فرهنگ غرب آشنا شده و آن را الگوی خود قرار می دهند؛ نمونه آن کم رنگ شدن حجاب و پوشش، روابط دوستی به جای ازدواج یا روابط آزاد پیش از ازدواج و مواردی از این قبیل است.
محتواهایی که در فضای مجازی تولید و به فرد ارائه می شوند، باعث می شود باورها و اعتقادات نادرستی در ذهن جوان شکل گیرد. این باورها به صورت زنجیره ای از طریق فضای مجازی یا گفت وگوی فرد به فرد منتقل شده و همه گیر می شود و کم کم جامعه تغییر می کند. این تغییر شرایط اجتماعی، الگوهای گذشته ازدواج های ساده را که ریشه در فرهنگ ایرانی ـ اسلامی دارند تحت تأثیر قرار می دهد. الگوهای فضای مجازی که توسط فعالان شبکه های اجتماعی، بلاگرها، سلبریتی ها و بازیگران از ازدواج های گران قیمت و زندگی به ظاهر ثروتمند خود به نمایش گذاشته می شود و همچنین سبک زندگی غربی که در فرهنگ کشور ما اختلال ایجاد کرده، خود مانعی برای احیای الگوهای درست گذشته است.
با این حال، شرایط اقتصادی و اجتماعی نیز واقعی هستند و نمی توان آن ها را انکار کرد؛ اما در نهایت نگرش فرد تعیین کننده است. اگر فرد باور کند که با وجود گرانی می تواند از صفر شروع کند، تلاش کند و به پیشرفت برسد، مسیر ازدواج هموارتر می شود. بنابراین مسئله ترکیبی از نگرش فردی و شرایط اقتصادی ـ اجتماعی است؛ اما سهم نگرش و باورهای خود جوان و خانواده بسیار جدی است.
ازدواج آسان همان ازدواج ارزان نیست. گاهی می بینیم دختر یا پسر اصلاً نمی توانند انتخاب کنند یا ازدواج کنند. علت، همان فانتزی های ذهنی و باورهایی است که درباره همسر آینده و خوشبختی در ذهنشان شکل گرفته است. گاهی افراد نمی دانند چگونه باید وارد ازدواج شوند و آن را امری بسیار پیچیده می پندارند. در اینجا می توان افراد را دسته بندی کرد: گروهی از ازدواج می ترسند و می گویند خیلی سخت است و نمی شود انتخاب کرد؛ گروهی می گویند گرانی مانع است و نمی شود؛ گروهی نیز «کامل خواه» هستند که تصورات ذهنی شان را در واقعیت پیدا نمی کنند.
گروهی که ازدواج را امری ترسناک می پندارند، مشاوره پیش از ازدواج می تواند به آنها کمک کند، باید توضیح داده شود که افراد تفاوت های فردی دارند، هیچ کس کامل نیست و دختر و پسر بعد از ازدواج شناخت بیشتری نسبت به هم پیدا می کنند و باید تلاش کنند همدیگر را کامل کنند، نه اینکه دو فرد بدون نقص و اشتباه و کامل با هم ازدواج کنند.
ازدواج آسان این است که شخص بتواند همسر آینده اش را با ملاک های منطقی و درست انتخاب کند و زندگی اش را به موقع شروع کند. «به موقع» به این معنا نیست که در سن بالا این ازدواج شکل گیرد، همان طور که در نسل گذشته نیز همه چیز درست نبود؛ گاهی دختر خانم خیلی زود و پیش از آنکه آگاهی لازم را پیدا کند شوهر داده می شد و از نظر روحی و روانی آسیب می دید، این نیز اشتباه است. امروز نیز نباید به گونه ای باشد که دختر حتماً تا تحصیلات عالی و شغل و خانه و ماشین نداشته باشد ازدواج نکند؛ زیرا این فرایند طولانی می شود و سن بالا می رود. بنابراین باید ازدواج به موقع باشد؛ یعنی زمانی که دختر و پسر به بلوغ لازم، از جهات مختلف، برای زندگی مشترک رسیدند و می توانند در کنار هم زندگی کنند، با کمک گرفتن از متخصص، مشاور و تجربه های مناسب و سازنده والدین ازدواج کنند. بنابراین ازدواج آسان از نگرش ها ناشی می شود، اینکه شرایط را برای ازدواج آسانتر کنیم.
ازدواج آسان به این معناست که فرد با اعتماد به خداوند، توکل، امید و حسن ظن به آینده نگاه کند و با ملاک های منطقی و دینی پیش برود. اسلام خود ملاک ها را تعیین کرده است؛ ملاک اول، دین و ایمان فرد است؛ بعد باید دید آیا برای مسائل مالی تلاش می کند و دنبال کار است یا خیر. تأثیر ثروت و زیبایی را انکار نمی کنیم؛ اما این ها باید در مراتب بعدی قرار گیرند، نه ملاک نخست. ظاهر نیز مهم است و دختر و پسر باید یکدیگر را بپسندند؛ اما نباید ملاک نخست باشد. وقتی ذهن و باور فرد درست باشد و ملاک او دین و اخلاق باشد، با تحقیق و مشاوره پیش از ازدواج می تواند تصمیم درست گیرد.
نگرش جوانان و خانواده ها باید اصلاح شود و همزمان شرایط اجتماعی و اقتصادی نیز باید تسهیل شود. اما در کوتاه مدت، تغییر نگرش و کاهش موانع خودساخته بسیار اثرگذار است. ضمن اینکه دختر و پسر باید برای ازدواج آمادگی داشته باشند؛ از لحاظ جسمی، روانی، عاطفی و اجتماعی، این آمادگی از سوی خانواده، آموزش و پرورش و رسانه ساخته می شود. موانع خودساخته مانند هزینه های ازدواج، مهریه های سنگین، جهیزیه های بسیار کامل و برگزاری مراسم آنچنانی، فشار روانی زیادی به جوانان و خانواده ها وارد می کند.
آگاه سازی والدین، مشاوره پیش از ازدواج برای خانواده ها، کاهش ملاک های سخت گیرانه، پرهیز از مقایسه های اجتماعی و آموزش مهارت های زندگی به فرزندان از کودکی اهمیت ویژه ای دارد و خانواده باید بتواند درباره انتظارات، تفاوت ها و سختی های زندگی واقعی با فرزندان گفت وگو کند.
آموزش فعالان رسانه، مخصوصاً بلاگرها و سلبریتی ها، برای تولید محتواهایی که سبک زندگی ایرانی ـ اسلامی را فرهنگ سازی کنند. باید الگوهای نادرست تغییر کنند تا مسیر ازدواج آسان شود، خوشبختی به درستی تعریف شود و جوان به سمت ازدواج کم هزینه و منطقی سوق داده شوند.
در سطح آموزش و پرورش نیز، باید مهارت های زندگی آموزش داده شود. فرد از کودکی باید یک سری مهارت ها را بیاموزد؛ حتی اینکه ظرف بشوید، لباس خود را بشوید. این چیزها شاید کوچک به نظر برسد، اما می تواند برای آینده مشکل ساز شود. مسئله دیگر تک فرزندی یا کم بودن تعداد فرزندان است. در گذشته تعداد فرزندان بیشتر بود و توجه خانواده ها کمتر به فرد معطوف می شد؛ اما امروز پدر و مادر کارهای بچه را انجام می دهند و او مهارت های زندگی را یاد نمی گیرد. وقتی وارد زندگی مشترک می شود، توقع دارد همه کارها را همسرش انجام دهد یا کارهای خانه را کسر شأن می داند. این باورها در ذهن فرد شکل می گیرد و او را از ازدواج می ترساند. آموزش وپرورش باید در کتاب ها و برنامه های خود، مهارت های زندگی مانند کنترل خشم، کنترل عصبانیت، فرزندپروری، تفاوت های زن و مرد و تفاوت های فردی را آموزش دهد. همچنین باید الگوهای درست ازدواج را به نسل امروز نشان دهد.
در سطح سیاست گذاری کلان نیز، دولت باید در مورد وام ازدواج، کمک ها و قوانین مربوط به مهریه بررسی و بازنگری کند. اینکه وام ازدواج چقدر باشد، چه مدت طول بکشد تا پرداخت شود و چه شرایطی داشته باشد، حائز اهمیت است. تسهیلات مسکن، اشتغال و حمایت از زوج های جوان لازم است. در جلسات مشاوره پیش از ازدواج نیز باید دقت شود، مشاور نباید تصمیم بگیرد که فرد می تواند ازدواج کند یا نه؛ مشاور باید آگاه سازی کند. باید ذهن دختر و پسر را درباره زندگی، تفاوت ها، سختی ها و انتظارات روشن و حتی خانواده ها را نیز آگاه کند. خانواده ها گاهی با تجربه های خودشان موانع سخت گیرانه ایجاد می کنند.
بازگشت کامل و عین به عین به الگوهای گذشته نه ممکن است و نه لزوماً مطلوب؛ زیرا گذشته نیز بدون اشکال نبود؛ گاهی ازدواج های زودرس، اجباری یا بدون رضایت دختر شکل می گرفت. اما روحِ ازدواج های ساده، کم هزینه، مبتنی بر اعتماد، ایمان، اخلاق و شروع زندگی با امکانات کم، قابل احیا و بسیار لازم است. امروز موانع فرهنگی و اجتماعی متعددی بر سر احیای این الگوها وجود دارد؛ نمایش ازدواج های گران قیمت و زندگی های به ظاهر ثروتمند توسط بلاگرها، سلبریتی ها و فعالان شبکه های اجتماعی، ورود سبک زندگی غربی و مصرف گرایی، سست شدن باورهای دینی و اعتقادی، ترس از طلاق و مشاهده تجربه های ناموفق اطرافیان، انتظارات سخت گیرانه خانواده ها، مقایسه های اجتماعی و فانتزی های ذهنی جوانان درباره همسر و زندگی ایده آل.
این عوامل باعث شده است الگوهای ساده گذشته کمتر مورد توجه قرار گیرد. برای احیای این الگوها باید هم نگرش جوانان و خانواده ها اصلاح شود، هم رسانه ها محتوای درست تولید کنند، هم آموزش و پرورش مهارت های زندگی و الگوهای موفق را آموزش دهد و هم سیاست گذاری کلان، ازدواج کم هزینه و منطقی را تسهیل کند.
انتهای پیام
{{name}}
{{content}}