دینداری بدون رعایت حق الناس به کمال نمی رسد

حجت الاسلام و المسلمین مهدی خدابنده ، امام جمعه شهرکیان در گفت وگو با ایکنا از چهارمحال وبختیاری با اشاره به جایگاه حق الناس در فرهنگ اسلامی ، اظهار کرد: حق الناس در آموزه های قرآن کریم جایگاهی والا و اساسی دارد، زیرا اسلام، دینداری را تنها در عبادت های فردی و ارتباط انسان با خداوند خلاصه نمی کند، بلکه رعایت حقوق دیگران را از مهمترین نشانه های ایمان و تقوای حقیقی می داند.

حجت الاسلام و المسلمین مهدی خدابنده، امام جمعه شهرکیان در گفت وگو با ایکنا از چهارمحال وبختیاری با اشاره به جایگاه حق الناس در فرهنگ اسلامی، اظهار کرد: حق الناس در آموزه های قرآن کریم جایگاهی والا و اساسی دارد، زیرا اسلام، دینداری را تنها در عبادت های فردی و ارتباط انسان با خداوند خلاصه نمی کند، بلکه رعایت حقوق دیگران را از مهمترین نشانه های ایمان و تقوای حقیقی می داند.

وی افزود: انسان در برابر خداوند، خود و دیگران مسئول است و هیچ کس حق ندارد به بهانه منافع شخصی، موقعیت اجتماعی، قدرت یا حتی انجام عبادات، حقوق دیگران را نادیده بگیرد، که از این منظر، احترام به جان، مال، آبرو و شخصیت افراد، بخشی جدایی ناپذیر از مسئولیت دینی و اخلاقی انسان است.

خدابنده با اشاره به تأکید قرآن کریم بر رعایت حقوق مردم تصریح کرد: خداوند در آیه 188 سوره بقره می فرماید «وَلَا تَأْکُلُوا أَمْوَالَکُم بَیْنَکُم بالْبَاطِلِ»؛ یعنی اموال یکدیگر را به ناحق و از راه باطل نخورید، این آیه بیانگر آن است که هرگونه تصرف غیرمجاز در اموال دیگران، از جمله رشوه، کلاهبرداری، خیانت در امانت و تضییع حقوق اقتصادی مردم، با تعالیم اسلامی در تعارض است.

امام جمعه شهرکیان ادامه داد: خداوند در آیه 90 سوره نحل نیز به عدالت و احسان فرمان داده و می فرماید «إِنَّ اللَّهَ یَأْمُرُ بالْعَدْلِ وَالْإِحْسَانِ». بنابراین، عدالت صرفاً یک فضیلت اخلاقی نیست، بلکه وظیفه ای دینی و اجتماعی است و هرگونه تبعیض، ظلم و پایمال کردن حقوق افراد با این فرمان الهی مغایرت دارد.

وی با اشاره به آیات سوره مطففین درباره کم فروشی گفت: قرآن کریم حتی در کوچک ترین روابط اقتصادی و معاملاتی نیز رعایت حقوق دیگران را مورد توجه قرار داده است. در این آیات، افرادی مورد نکوهش قرار می گیرند که هنگام دریافت حق خود، آن را کامل مطالبه می کنند، اما هنگام پرداخت حقوق دیگران کوتاهی دارند، این موضوع نشان می دهد که اسلام نسبت به هیچ گونه بی عدالتی در روابط اجتماعی بی تفاوت نیست.

خدابنده با اشاره به سیره پیامبر اکرم(ص) و اهل بیت(ع)، بیان کرد: در آموزه های نبوی، ظلم به دیگران و پایمال کردن حقوق آنان از موانع مهم رستگاری معرفی شده است، پیامبر اکرم(ص) در گفتار و رفتار خود همواره بر رعایت حقوق مردم تأکید داشتند و سیره ایشان نشان می دهد که دینداری بدون توجه به مسئولیت های اجتماعی و حقوق دیگران، دینداری کاملی نیست.

وی با اشاره به سیره حکومتی امیرالمؤمنین علی(ع)، افزود: یکی از جلوه های برجسته توجه به حق الناس را می توان در نامه امام علی(ع) به مالک اشتر مشاهده کرد، ایشان در این فرمان می فرمایند «وَأَشْعِرْ قَلْبَکَ الرَّحْمَةَ لِلرَّعِیَّةِ وَالْمَحَبَّةَ لَهُمْ وَاللُّطْفَ بهِمْ»؛ یعنی قلب خود را سرشار از رحمت، محبت و لطف نسبت به مردم قرار بده و امام علی(ع) در این فرمان بر رعایت عدالت، پرهیز از امتیازدهی به نزدیکان و حفظ حقوق همه اقشار جامعه تأکید می کنند، که این آموزه نشان می دهد که مسئولیت پذیری در برابر مردم، به ویژه برای کسانی که جایگاه و مسئولیتی در جامعه دارند، اهمیت ویژه ای دارد و هیچ کس نباید به واسطه موقعیت خود، حقوق دیگران را نادیده بگیرد.

امام جمعه شهر کیان با اشاره به قیام امام حسین(ع)، اظهار کرد: قیام عاشورا را نیز می توان جلوه ای از مقابله با ظلم، فساد و بی عدالتی دانست، که یکی از پیام های مهم عاشورا، ضرورت ایستادگی در برابر ظلم و دفاع از حقوق مردم است، زیرا هرگاه عدالت در جامعه کنار گذاشته شود و حقوق انسان ها پایمال شود، مقابله با چنین وضعیتی به یک مسئولیت اخلاقی و دینی تبدیل می شود.

وی همچنین به رساله حقوق امام سجاد(ع) اشاره کرد و گفت: این اثر از ارزشمندترین متون اخلاقی و تربیتی در فرهنگ اسلامی است که در آن، حقوق متنوعی از جمله حقوق خداوند، اعضای بدن، خانواده، همسایه، معلم، شاگرد و دیگر افراد جامعه تبیین شده است و گستردگی این حقوق نشان می دهد که از نگاه اهل بیت(ع)، حق الناس محدود به مسائل مالی نیست و تمام روابط انسانی را دربرمی گیرد.

حق الناس؛ فراتر از مسائل مالی و اقتصادی است

خدابنده با تبیین دلایل اهمیت حق الناس در اسلام، گفت: نخستین دلیل، ارتباط مستقیم این موضوع با کرامت و حرمت انسان است و اسلام برای جان، مال، آبرو و شخصیت افراد ارزش قائل است و تجاوز به حقوق دیگران در حقیقت نادیده گرفتن کرامت انسانی به شمار می رود، دلیل دیگر این است که در حق الناس، علاوه بر نافرمانی از فرمان الهی، حق یک انسان دیگر نیز پایمال می شود، از همین رو، جبران آن صرفاً با پشیمانی قلبی و استغفار امکان پذیر نیست و باید رضایت صاحب حق نیز مورد توجه قرار گیرد.

امام جمعه شهر کیان با اشاره به آثار اجتماعی تضییع حقوق مردم تصریح کرد: بی توجهی به حق الناس موجب از بین رفتن اعتماد عمومی، تضعیف امنیت اقتصادی و اجتماعی و فراهم شدن زمینه گسترش فساد، تبعیض و بی عدالتی می شود. جامعه ای که افراد در آن به حقوق یکدیگر احترام نگذارند، به تدریج سرمایه اجتماعی و اعتماد متقابل خود را از دست می دهد.

وی تأکید کرد: ممکن است فردی اهل نماز، روزه و عبادت باشد، اما در روابط اجتماعی به دیگران ظلم کند، چنین فردی هنوز به حقیقت و کمال دینداری دست نیافته است و عبادت های فردی نباید بهانه ای برای نادیده گرفتن مسئولیت های اجتماعی و حقوق مردم باشد.

توبه از حق الناس بدون جبران کامل نمی شود

خدابنده با تأکید بر ضرورت جبران حقوق تضییع شده مردم، بیان کرد: یکی از نکات مهم در آموزه های اسلامی این است که توبه از حق الناس صرفاً با پشیمانی و استغفار کامل نمی شود، بلکه انسان باید متناسب با حقی که ضایع کرده است، برای جبران آن اقدام کند و در حقوق مالی، بازگرداندن مال یا پرداخت بدهی و جبران خسارت ضروری است. در زمینه حقوق معنوی و آبرویی نیز باید برای جبران آسیب واردشده و اصلاح پیامدهای رفتار نادرست تلاش کرد. همچنین در حقوق اجتماعی، اصلاح تصمیم های ناعادلانه و بازگرداندن حقوق افراد اهمیت دارد و در محیط خانواده نیز رعایت حقوق همسر، فرزندان، والدین و دیگر اعضای خانواده از مصادیق مهم حق الناس است.

امام جمعه کیان افزود: توبه واقعی زمانی کامل تر می شود که انسان علاوه بر پشیمانی از رفتار گذشته، برای جبران آثار آن نیز تلاش کند؛ زیرا نمی توان حقوق دیگران را پایمال کرد و تنها با استغفار، مسئولیت ناشی از آن را نادیده گرفت، که عبادت های فردی جایگزین ادای حق مردم نمی شود

وی با اشاره به پیامدهای اخروی تضییع حقوق مردم گفت: در روایات اسلامی نسبت به حسابرسی حق الناس در روز قیامت هشدارهای جدی داده شده است. از جمله پیامبر اکرم(ص) در حدیث معروف «مفلس» درباره فردی سخن می گویند که با وجود نماز، روزه و زکات فراوان در قیامت حاضر می شود، اما در دنیا به دیگران ناسزا گفته، تهمت زده، مال آنان را خورده یا حقوقشان را پایمال کرده است، بر اساس این روایت، از حسنات چنین فردی به صاحبان حق داده می شود و اگر حسنات او به پایان برسد، از گناهان کسانی که مورد ظلم قرار گرفته اند برداشته و بر عهده او گذاشته می شود و  این روایت به روشنی نشان می دهد که عبادت های فردی نمی توانند جایگزین رعایت حقوق مردم شوند و انسان باید نسبت به رفتار و روابط اجتماعی خود نیز پاسخگو باشد.

خدابنده تصریح کرد: حق الناس در فرهنگ قرآن و اهل بیت(ع) موضوعی فرعی و صرفاً اخلاقی نیست، بلکه یکی از پایه های اساسی ایمان، عدالت و سلامت جامعه اسلامی به شمار می رود. تضییع حقوق مردم، هم نافرمانی از فرمان خداوند و هم آسیب رساندن به بندگان اوست؛ بنابراین، ادای حقوق مردم، جبران ظلم و رعایت عدالت باید در زندگی فردی و اجتماعی مورد توجه قرار گیرد.

امام جمعه شهرکیان خاطرنشان کرد: دینداری واقعی تنها به عبادت خداوند خلاصه نمی شود، بلکه انسان در کنار بندگی خدا باید در برابر بندگان او نیز عادل، امانت دار و رعایت کننده حقوق دیگران باشد و این همان حقیقتی است که در قرآن کریم، سیره پیامبر اکرم(ص) و مکتب تربیتی اهل بیت(ع) به روشنی مورد تأکید قرار گرفته است.

انتهای پیام

نظرات

captcha