تلاوت حرفه ای، راه عبور از «هنر صوتی» به «تدبر قرآنی» است

مرضیه نظری ، مدرس تجوید و ترتیل، در گفت وگو با ایکنا از سمنان، تلاوت فنی و اصولی قرآن کریم را فراتر از یک هنر صوتی دانست و گفت : قاری با بهره گیری از صوت، لحن، تجوید و رعایت دقیق قواعد وقف و ابتدا، زمینه ای برای فهم عمیق تر آیات و تأثیرگذاری بیشتر کلام وحی فراهم می کند. این مؤلفه ها در کنار یکدیگر به تلاوت انسجام می بخشند و می توانند شنونده را با لایه های معنایی آیات همراه کنند.

مرضیه نظری، مدرس تجوید و ترتیل، در گفت وگو با ایکنا از سمنان، تلاوت فنی و اصولی قرآن کریم را فراتر از یک هنر صوتی دانست و گفت : قاری با بهره گیری از صوت، لحن، تجوید و رعایت دقیق قواعد وقف و ابتدا، زمینه ای برای فهم عمیق تر آیات و تأثیرگذاری بیشتر کلام وحی فراهم می کند. این مؤلفه ها در کنار یکدیگر به تلاوت انسجام می بخشند و می توانند شنونده را با لایه های معنایی آیات همراه کنند.

وی با بیان اینکه صوت و لحن نباید صرفاً زینت تلاوت تلقی شوند، افزود: این ظرفیت ها می توانند ابزاری برای تدبر و انتقال مفاهیم باشند؛ البته به شرط آنکه در خدمت معنا قرار گیرند. زیبایی صوت و توانایی لحنی زمانی ارزشمند است که به فهم بهتر آیه کمک کند و توجه مخاطب را از پیام کلام الهی دور نسازد.

نظری با اشاره به تفاوت میان توجه هنری به تلاوت و تمرکز صرف بر جلوه های صوتی، گفت: گاهی برخی تنها به زینت و نمایش توانایی های صوتی توجه می کنند؛ در حالی که چنین رویکردی اگر از معنا و هدف تلاوت جدا شود، مطلوب نیست و می تواند تلاوت را از مسیر اصلی خود خارج کند.

وی ادامه داد: در مقابل، هنگامی که قاری با شناخت آیه و توجه به پیام آن از لحن بهره می گیرد، لحن می تواند در تصویرسازی معنا و انتقال حال وهوای آیات نقش مؤثری داشته باشد؛ رویکردی که می توان آن را استفاده از لحن در خدمت تدبر و تغنی دانست.

این فعال قرآنی با بیان اینکه در این زمینه باید از افراط و تفریط پرهیز شود، یادآور شد: توجه به معنا نباید به معنای نادیده گرفتن هنر تلاوت قرآن باشد. اگر قاری تنها به بیان ساده معنا بسنده کند و از ظرفیت های صوتی و لحنی استفاده نکند، بخشی از اثرگذاری تلاوت از دست می رود؛ همان طور که اگر هنر از معنا جدا شود، تلاوت به نمایش توانایی های صوتی محدود خواهد شد. تلاوت مطلوب، میان این دو بُعد پیوند برقرار می کند؛ به گونه ای که زیبایی اجرا، شنونده را به معنا نزدیک تر کند.

این مدرس تجوید و ترتیل به ویژگی های مکتب تلاوت مصر اشاره کرد و گفت: قدرت صوتی، تنوع لحنی، تسلط بر مقامات موسیقی، بداهه پردازی و تحریرهای متنوع از شاخصه های این مکتب است. در کنار این توانمندی های فنی، ارتباط عمیق با مفاهیم آیات و توانایی برقراری پیوند عاطفی با مخاطب نیز از عواملی است که تلاوت قاریان این مکتب را ماندگار کرده است.

نظری ادامه داد: هر یک از قاریان برجسته این مکتب، سبک و شخصیت لحنی خاص خود را داشتند و همین تفاوت ها موجب شد تلاوت ها به الگوهایی یکسان و تکراری محدود نشود. پشتوانه تاریخی، پرورش نسل های متعدد قاریان و حضور چهره های اثرگذار نیز در تداوم و گسترش این مکتب نقش داشته است.

مدرس مؤسسه جامعةالقرآن سمنان با تأکید بر اینکه البته توجه به نقاط قوت مکتب مصر به معنای بی نقص دانستن آن یا برتری مطلق آن بر همه مکاتب دیگر نیست، اظهار کرد: می توان با نگاهی دقیق، از تجربه های موفق آن بهره گرفت و در عین حال ظرفیت های دیگر سنت های تلاوت را نیز شناخت.

وی درباره آینده جریان تلاوت در ایران بیان کرد: به نظر می رسد این جریان هنوز به زمان بیشتری برای رسیدن به هویت مستقل نیاز دارد. آینده تلاوت ایران در گرو آن است که قاریان، ضمن حفظ نقاط قوت مکاتب گذشته و بهره گیری از تجربه استادان، از تقلید صرف فراتر روند و زمینه خلاقیت و شکل گیری شخصیت هنری مستقل را فراهم کنند. این مسیر به شناخت مبانی تلاوت، آموزش اصولی و فرصت دادن به تجربه های تازه نیاز دارد.

نظری با اشاره به مؤلفه های یک ترتیل حرفه ای گفت: در ترتیل، رعایت اسلوب، حفظ ضرب آهنگ مناسب، توجه به توازن مدهای عارضی و یکسان بودن مکث ها اهمیت دارد. هماهنگی این مؤلفه ها به روانی و انسجام تلاوت کمک می کند و باعث می شود شنونده بتواند آیات را با آرامش بیشتری دنبال کند. رعایت فنی این اصول نیز باید همواره با توجه به ساختار آیه و معنای آن همراه باشد.

مدرس تجوید و ترتیل قرآن کریم آینده تلاوت قرآن را وابسته به ایجاد تعادل میان سه اصل «اصالت، هنر و معناگرایی» دانست و گفت: قاری برجسته کسی نیست که صرفاً زیباترین صدا یا پیچیده ترین تحریرها را داشته باشد، بلکه کسی است که با تلاوت صحیح و هنرمندانه، شنونده را به فهم و تأمل در کلام الهی نزدیک کند. چنین تلاوتی ضمن برخورداری از زیبایی های هنری، پیام آیات را نیز در کانون توجه قرار می دهد و می تواند زمینه ارتباط عمیق تر مخاطب با قرآن کریم را فراهم سازد.

انتهای پیام

نظرات

captcha