مدیرگروه نظارت شورای عالی انقلاب فرهنگی: سهم پایین پژوهش از تولید ناخالص داخلی؛ چالش جدی علوم پایه

مدیرگروه نظارت و ارزیابی علم و فناوری شورای عالی انقلاب فرهنگی با تأکید بر ضرورت بازنگری در سیاست های حمایت از علوم پایه گفت: پیوند میان علوم پایه و حوزه های مهندسی، پزشکی و فناوری های پیشرفته یکی از حلقه های مفقوده نظام علمی کشور است.

به گزارش  خبرگزاری صدا و سیما ؛ طاووسی، مدیرگروه نظارت و ارزیابی علم و فناوری شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به رویکرد نقشه جامع علمی کشور در پیوند میان علوم پایه و نیاز های فناورانه کشور بیان کرد: یکی از نکات مهم در روزآمدسازی نقشه جامع علمی کشور، توجه به ارتباط و پیوستگی علوم است. در این رویکرد، تلاش شده است دوگانه ای که گاهی میان فعالیت در علوم پایه و فعالیت در حوزه های کاربردی وجود دارد، از طریق تعریف کلان پروژه ها برطرف شود.

اتصال علوم پایه به مهندسی؛ حلقه مفقوده نظام علمی کشور

طاووسی با پذیرش وجود ضعف در سیاست های پیشین کشور در زمینه تقویت علوم پایه اظهار کرد: متأسفانه در کشور در حوزه علوم پایه ضعف هایی داشته ایم. در عین حال، هر جا در حوزه های فناوری و مهندسی به موفقیت هایی دست یافته ایم، برخورداری از ظرفیت علوم پایه یکی از عوامل مهم آن بوده است. برای مثال، پیشرفت در حوزه هوافضا و مواد پیشرفته بدون برخورداری از دانش پایه امکان پذیر نیست؛ چراکه حتی اگر فناوری مورد نیاز در اختیار کشور قرار نگیرد، برخورداری از دانش پایه می تواند توانمندی لازم برای توسعه و بومی سازی آن را فراهم کند.

ضرورت مأموریت گرایی دانشگاه ها در توسعه علوم پایه

وی درباره چگونگی اجرایی سازی این رویکرد در دانشگاه ها و نظام آموزش عالی کشور بیان کرد: یکی از اقدامات مهم، مأموریت گرایی دانشگاه ها بر اساس آمایش علمی است. دانشگاه های تراز اول کشور که ظرفیت فعالیت در علوم مرزشکن و حوزه های عمیق علمی را دارند، باید نقش آفرینی بیشتری در توسعه علوم پایه داشته باشند و حمایت های دولتی نیز متناسب با این مأموریت ها به سمت آنها هدایت شود.

علوم پایه به برنامه ریزی بلندمدت و سرمایه گذاری 5 تا 15 ساله نیاز دارد

مدیرگروه نظارت و ارزیابی علم و فناوری شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به یکی از مشکلات اساسی سیاست گذاری علمی کشور در حوزه علوم پایه اظهار کرد: ما برای بسیاری از مسائل و حوزه های فناورانه کشور سند و برنامه تدوین کرده ایم؛ از حوزه سلامت گرفته تا هوش مصنوعی، هوافضا و مواد پیشرفته، اما در زمینه علوم پایه از یک سند و سیاست گذاری جامع و مشخص برخوردار نیستیم؛ در حالی که اتفاقاً علوم پایه بیش از بسیاری از حوزه ها به برنامه ریزی بلندمدت نیاز دارد.

تجربه کشور های پیشرفته و الگوی چین و هند در پیوند علوم پایه و فناوری

طاووسی در ادامه با اشاره به تجربه کشور های پیشرو در سیاست گذاری علم و فناوری اظهار کرد: در مراحل اولیه شکل گیری سیاست گذاری علمی در آمریکا، رویکردی خطی نسبت به ارتباط علم و فناوری وجود داشت. در این نگاه، ابتدا روی علوم پایه سرمایه گذاری می شد و سپس دستاورد های این حوزه در مراحل بعدی به بخش های کاربردی و فناوری منتقل می شد.

لزوم شکل گیری سرمایه گذاری صبور در علوم پایه

وی با تأکید بر ضرورت تغییر نگاه سیاست گذاران و سرمایه گذاران به علوم پایه گفت: یکی از پیش فرض های مهم در حمایت از علوم پایه، صبوری است. سیاست گذار و سرمایه گذار باید بپذیرند که ممکن است نتایج سرمایه گذاری در این حوزه تا 10 سال بعد آشکار نشود. نمی توان از پژوهشگر انتظار داشت که یک سال پس از دریافت اعتبار، نتیجه نهایی و محصول مشخصی ارائه کند.

سهم پایین پژوهش از تولید ناخالص داخلی؛ چالش جدی علوم پایه

مدیرگروه نظارت و ارزیابی علم و فناوری شورای عالی انقلاب فرهنگی در بخش دیگری از این گفت و گو با اشاره به محدودیت منابع مالی پژوهش در کشور اظهار کرد: یکی از مشکلات اساسی ما در توسعه علم و فناوری، پایین بودن سهم تحقیق و پژوهش از تولید ناخالص داخلی است. این مسئله تنها به علوم پایه محدود نمی شود و حوزه های فنی و مهندسی و حتی پزشکی را نیز درگیر کرده است.

دولت باید زیرساخت های مورد نیاز علوم پایه را تأمین کند

طاووسی با بیان اینکه حمایت دولت از علوم پایه لزوماً به معنای تأمین تمام هزینه های جاری پژوهش نیست، اظهار کرد: بخش مهمی از نیاز علوم پایه به تجهیزات و زیرساخت های پژوهشی مربوط می شود. این تجهیزات ممکن است هزینه بالایی داشته باشند، اما اگر دولت یک بار برای تأمین آنها سرمایه گذاری کند، می توانند برای چندین سال مورد استفاده قرار گیرند و پروژه های پژوهشی متعددی را پشتیبانی کنند.

نظرات

captcha