معرفی ظرفیت های کهگیلویه و بویراحمد در قاب عکاسان کشوری
یاسوج- مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی کهگیلویه و بویراحمد از اجرای برنامه ملی هنری تور تخصصی عکاسی با حضور عکاسان برجسته کشوری در سطح این استان خبر داد.
چرا بعضی مسائل اجتماعی با وجود تلاش های مکرر برای حل آن ها، همچنان پابرجا می مانند و چرا گاهی راه حل هایی که پیش تر نتیجه مطلوبی نداشته اند، دوباره تکرار می شوند که شاید بخشی از پاسخ را باید در شیوه ای جست وجو کرد که با آن به مسائل نگاه می کنیم و درباره آن ها تصمیم می گیریم.
چرا بعضی مسائل اجتماعی با وجود تلاش های مکرر برای حل آن ها، همچنان پابرجا می مانند و چرا گاهی راه حل هایی که پیش تر نتیجه مطلوبی نداشته اند، دوباره تکرار می شوند که شاید بخشی از پاسخ را باید در شیوه ای جست وجو کرد که با آن به مسائل نگاه می کنیم و درباره آن ها تصمیم می گیریم. در همین خصوص خبرنگار ایکنای خراسان رضوی برای بررسی و ارزیابی نقش تفکر خلاق در اصلاح جامعه گفت وگویی با آرزو مرادی تولائی، مدرس دانشگاه فردوسی و عضو سازمان نظام روانشناسی و مشاوره انجام داده است که در ادامه می خوانیم:
در روان شناسی خلاقیت معمولاً به تولید ایده هایی اشاره دارد که هم تازگی و هم با مسئله موردنظر تناسب داشته باشند، گاهی نیز راه حل خلاقانه نه در ارائه پاسخی کاملاً جدید، بلکه در بازنگری در تعریف مسئله شکل می گیرد. برای مثال، اگر در یک مدرسه با افت تحصیلی دانش آموزان مواجه باشیم، ممکن است نخستین راه حل، افزایش ساعات مطالعه یا برگزاری کلاس های تقویتی باشد که این اقدامات در برخی شرایط مؤثرند، اما اگر مشکل اصلی به شیوه تدریس، اضطراب امتحان، مشکلات یادگیری یا شرایط خانوادگی دانش آموزان مربوط باشد، تکرار همان راه حل ها به تنهایی کافی نخواهد بود.
در چنین شرایطی پیش از تصمیم گیری باید پرسید: «آیا مسئله را به درستی شناخته ایم؟» «چه عواملی در شکل گیری آن نقش دارند؟» و «آیا راه حل انتخاب شده با علت های واقعی مشکل تناسب دارد؟»، این پرسش ها اهمیت زیادی دارند، زیرا گاهی پیش از آنکه در یافتن راه حل شکست بخوریم، در تعریف مسئله دچار خطا هستیم. وقتی مسئله را فقط از یک زاویه همیشگی ببینیم طبیعی است که دامنه راه حل های احتمالی ما نیز محدود بماند.
ذهن انسان برای تصمیم گیری سریع تر و راحت تر از تجربه های گذشته و الگوهای آشنای فکری استفاده می کند که این فرآیند در بسیاری از موقعیت ها مفید است، اما همیشه بهترین نتیجه را به همراه ندارد. گاهی آن قدر به یک شیوه فکر یا عمل عادت می کنیم که حرکت کردن خلاف آن برای ما به شدت سخت می شود، برای نمونه در یک محیط کاری ممکن است کاهش بهره وری صرفاً به کم کاری کارکنان نسبت داده شود که اگر این برداشت بدون بررسی بیشتر پذیرفته شود، عواملی مانند ابهام در وظایف، توزیع نامناسب مسئولیت ها یا ضعف ارتباطات سازمانی ممکن است نادیده بمانند، درحالی که بررسی این عوامل می تواند به راه حل هایی منجر شود که به جای تمرکز صرف بر سرزنش افراد، شرایط ایجاد مشکل را نیز در نظر می گیرند.
با این حال بازنگری در چنین برداشت هایی آسان نیست. پذیرفتن اینکه تحلیل قبلی ما کامل نبوده یا تصمیمی که گرفته ایم نیاز به اصلاح دارد، مستلزم آمادگی برای بررسی انتقادی باورهای خودمان است. در سطح اجتماعی نیز این موضوع اهمیت دارد، زیرا تصمیم ها معمولاً با انتظارات، منافع و تجربه های گروه های مختلف در ارتباط هستند، البته نباید هر اصراری بر ادامه یک روش را به خطای شناختی نسبت داد و گاهی محدودیت منابع، نبود گزینه جایگزین یا موانع ساختاری، امکان تغییر را کاهش می دهند. تفکر خلاق زمانی می تواند به اصلاح کمک کند که شیوه اندیشیدن و همچنین شرایط واقعی مسئله را در نظر بگیرد.
داشتن ایده ها و پیشنهادات تازه به خودی خود به معنای حل مسئله نیست و آنچه تفکر خلاق را به اصلاح اجتماعی پیوند می دهد، امکان تبدیل ایده ها به اقداماتی است که بتوان نتایج آن ها را بررسی کرد که برای این منظور، شنیدن دیدگاه های متفاوت اهمیت دارد. مسائل اجتماعی معمولاً ابعاد متعددی دارند و تجربه یک گروه به تنهایی برای شناخت همه آن ها کافی نیست، برای مثال در برنامه ریزی آموزشی شنیدن دیدگاه اساتید، دانشجویان و کارمندان دانشگاه می تواند ابعادی از مسئله را آشکار کند که از نگاه سیاست گذاران یا مدیران پنهان مانده است.
در مرحله بعد ایده ها باید از نظر شواهد، امکان اجرا و پیامدهای احتمالی ارزیابی شوند. راه حلی که در یک محیط مؤثر بوده، لزوماً در محیطی دیگر همان نتیجه را ندارد و به همین دلیل در بسیاری از مسائل اجتماعی می توان ابتدا یک راهکار را در مقیاسی محدود آزمود، نتایج آن را بررسی کرد و در صورت اثربخشی برای گسترش آن تصمیم گرفت.
نحوه مواجهه با خطا نیز دز این مسیر تعیین کننده است و اگر هر تجربه ناموفق صرفاً به سرزنش افراد منجر شود، فرصت بررسی علت های شکست کاهش می یابد، در مقابل، تحلیل دقیق نتایج می تواند به شناسایی ضعف های تصمیم و اصلاح اقدامات بعدی کمک کند. لازم به ذکر است که یادگیری از خطا به معنای نادیده گرفتن مسئولیت نیست، بلکه به معنای استفاده از تجربه برای تصمیم گیری بهتر است.
باید در نظر داشت که تفکر خلاق فقط به توانایی های فردی وابسته نیست و محیطی که افراد در آن آموزش می بینند، کار و با یکدیگر ارتباط برقرار می کنند نیز در بروز و شکوفایی آن نقش دارد. در نظام آموزشی، اگر موفقیت عمدتاً با بازگویی پاسخ های از پیش تعیین شده سنجیده شود، فرصت کمتری برای تمرین پرسشگری و بررسی راه حل های متفاوت باقی می ماند و در مقابل آموزش مبتنی بر حل مسئله می تواند به افراد کمک کند دانش خود را در موقعیت های تازه، به کار بگیرند و برای مسائل واقعی راهکارهای متناسب تر و متنوعی پیشنهاد دهند.
فرهنگ گفت وگو نیز اهمیت مشابهی دارد. در محیط هایی که بیان نظر متفاوت با تحقیر یا طرد همراه است، افراد ممکن است ترجیح دهند از طرح پیشنهادهای تازه خودداری کنند، در مقابل، ایجاد شرایط بیان دیدگاه های متفاوت و بررسی آن ها فرصت بیشتری برای تفکر خلاق، شناخت مسائل و ارزیابی راه حل ها فراهم می کند.
رسانه ها و نهادهای اجتماعی نیز می توانند در این مسیر نقش داشته باشند، برای مثال با بازتاب دادن تجربه های متفاوت، بررسی دقیق و چندجانبه مسائل و فراهم کردن فضایی برای گفت وگو می توانند در آموزش نگاه متفاوت به مسائل و بهره گیری از تفکر خلاق به افراد موثر باشند، اما با وجود اهمیت تفکر خلاق نباید آن را راه حلی مستقل برای همه مشکلات جامعه دانست. ممکن است ایده ای تازه و جذاب باشد، اما به دلیل محدودیت منابع، نبود حمایت نهادی یا بی توجهی به نیازهای واقعی مردم در عمل نتیجه مطلوبی نداشته باشد و حتی یک ایده نوآورانه نیز ممکن است پیامدهای ناخواسته ای ایجاد کند.
از این رو اصلاح اجتماعی به پیوند میان تفکر خلاق، تفکر نقادانه، مسئولیت پذیری و اقدام جمعی نیاز دارد. خلاقیت امکان دیدن راه های تازه را فراهم و تفکر نقادانه به ارزیابی آن راه ها کمک می کند، همکاری اجتماعی و وجود سازوکارهای مناسب نیز امکان تبدیل ایده های مؤثر به تغییرات عملی را افزایش می دهد. اصلاح جامعه به عوامل متعددی از شرایط اقتصادی و سیاست گذاری گرفته تا عملکرد نهادها و مشارکت مردم وابسته است، با این حال در کنار این عوامل، شیوه اندیشیدن نیز اهمیت دارد. تفکر خلاق به ما کمک می کند از برداشت های آشنا و همیشگی فاصله بگیریم، مسائل را از زاویه های متفاوت بررسی کنیم و برای مشکلات راه حل های متفاوتی بیابیم، از این منظر، خلاقیت صرفاً ویژگی هنرمندان یا افراد استثنایی نیست، بلکه ظرفیتی است که در عموم افراد وجود دارد و در مواجهه با مسائل روزمره و اجتماعی نیز نقش دارد.
در نهایت شاید یکی از مهم ترین گام ها برای اصلاح جامعه، آمادگی برای بازنگری در برداشت ها و سبک تفکر و نگاه خودمان باشد، اینکه بپذیریم ممکن است مسئله را کامل نشناخته باشیم، راه حل های دیگری نیز وجود داشته و تصمیم های ما در پرتو شواهد و تجربه های تازه نیازمند اصلاح باشند. تفکر خلاق به تنهایی جامعه را اصلاح نمی کند، اما می تواند به ما کمک کند از تکرار بی تأمل راه حل های ناکارآمد فاصله بگیریم، امکان های تازه را ببینیم و برای تغییر، سنجیده تر و مسئولانه تر اقدام کنیم.
{{name}}
{{content}}