ایران قوی با تقویت قدرت دفاعی، اقتصاد ملی و سرمایه اجتماعی محقق می شود

در شرایطی که بیش از هشت ماه از حضور مردم در تجمعات شبانه در حمایت از کشور و تأکید بر حفظ استقلال و امنیت ملی می گذرد، نقش انسجام اجتماعی و سرمایه مردمی در معادلات قدرت و بازدارندگی ایران بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است. در کنار توان دفاعی و نظامی، اعتماد عمومی، رضایت اجتماعی، قدرت اقتصادی و ظرفیت دیپلماتیک از جمله مؤلفه هایی هستند که می توانند به تقویت قدرت ملی و افزایش تاب آوری کشور در برابر فشارهای خارجی کمک کنند.

در شرایطی که بیش از هشت ماه از حضور مردم در تجمعات شبانه در حمایت از کشور و تأکید بر حفظ استقلال و امنیت ملی می گذرد، نقش انسجام اجتماعی و سرمایه مردمی در معادلات قدرت و بازدارندگی ایران بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است. در کنار توان دفاعی و نظامی، اعتماد عمومی، رضایت اجتماعی، قدرت اقتصادی و ظرفیت دیپلماتیک از جمله مؤلفه هایی هستند که می توانند به تقویت قدرت ملی و افزایش تاب آوری کشور در برابر فشارهای خارجی کمک کنند. از این منظر، تحقق راهبرد «ایران قوی» نیز نیازمند تقویت متوازن همه ابعاد قدرت ملی است؛ موضوعی که حضرت آیت الله سیدمجتبی حسینی خامنه ای، رهبر معظم انقلاب در پیام خویش به مناسبت روز ملی مبارزه با استکبار جهانی بر آن تأکید کردند.

در همین راستا ایکنا با علی محمد نمازی، عضو شورای مرکزی حزب کارگزاران سازندگی، گفت وگو کرده است که مشروح آن را در ادامه می خوانیم:

بیشتر بخوانید:

تحقق ایران قوی به تقویت هم زمان مؤلفه های قدرت نیاز دارد اقتدار ایران در پساجنگ فراتر از منطقه خواهد بود

ایکنا ـ با گذشت قریب به 258 شب از حضور مردم در تجمعات شبانه، به نظر می رسد تلاش های آمریکا برای وادار کردن ایران به تسلیم و تحمیل سلطه خود، همچنان با اراده و مقاومت ملت ایران مواجه شده است. به نظر شما چه مؤلفه ها و عواملی موجب شده است که محاسبات آمریکا درباره میزان انسجام داخلی و ظرفیت مقاومت جامعه ایران با واقعیت های میدانی فاصله داشته باشد؟

برای پاسخ به این سؤال، لازم است ابتدا به تجربه تاریخی ملت ایران در دوران دفاع مقدس بازگردیم؛ زمانی که عراق با حمایت قدرت های خارجی به مرزهای کشورمان تجاوز کرد و جنگی هشت ساله بر ایران تحمیل شد. من در آن زمان 26 سال داشتم و تمام تلاشم این بود که هرچه سریع تر برای دفاع از کشورم به جبهه اعزام شوم. به جرئت می توانم بگویم که احساس و انگیزه من، کم وبیش در میان بخش بزرگی از جوانان و نوجوانان آن روزگار وجود داشت. خانواده ها، با وجود نگرانی ها فرزندان خود را با افتخار بدرقه می کردند. حتی اقشار کم درآمد جامعه نیز به اندازه توان و بضاعت خود در پشتیبانی از جبهه ها مشارکت داشتند و در ادامه، با آغوش باز پذیرای رزمندگان مجروح،شهید و خانواده های شهدا بودند.

این تجربه تاریخی نشان داد که هرگاه استقلال، تمامیت ارضی و موجودیت ایران در معرض تهدید قرار می گیرد، ظرفیت قابل توجهی برای شکل گیری همبستگی و بسیج اجتماعی در جامعه ایران وجود دارد. البته باید توجه داشت که نباید شرایط امروز را با دوران دفاع مقدس یکسان دانست. میان آن دوران و شرایط کنونی، از نظر نوع تهدید، ماهیت حضور مردم، گستره مشارکت، انگیزه ها و حتی شکل مواجهه با جنگ، تفاوت های اساسی وجود دارد.

حضور مردم در تجمعات شبانه شهرها و روستاها از همان روزهای آغازین جنگ تحمیلی سوم را می توان نشانه ای از وجود ظرفیت همبستگی اجتماعی و حساسیت بخشی از جامعه نسبت به استقلال و امنیت کشور دانست. این حضورها قابل تقدیر است و می تواند در محاسبات طرف مقابل درباره هزینه های سیاسی، اجتماعی و امنیتی هرگونه اقدام نظامی مؤثر باشد. بااین حال، نباید درباره میزان تأثیرگذاری آن ها اغراق کرد یا آن را با حضور مستقیم مردم در میدان نبرد در دوران دفاع مقدس یکسان دانست.

یکی از مهم ترین عواملی که محاسبات آمریکا را درباره هزینه های تقابل نظامی با ایران تحت تأثیر قرار داده، مجموعه ای از مؤلفه های قدرت ایران بوده است؛ از جمله توان دفاعی و موشکی، موقعیت ژئوپلیتیکی کشور، ظرفیت اثرگذاری بر امنیت منطقه، امکان ایجاد اختلال در تردد و تجارت دریایی در تنگه هرمز و پیامدهای اقتصادی و سیاسی گسترش درگیری در منطقه.

بنابراین، مقاومت ایران را نمی توان صرفاً به یک عامل یا حتی فقط به حضور خیابانی مردم نسبت داد. آنچه محاسبات طرف مقابل را با چالش مواجه می کند، ترکیب ظرفیت های دفاعی، ژئوپلیتیکی، اقتصادی و اجتماعی ایران است؛ ظرفیتی که ریشه در تجربه تاریخی و اراده ملی برای حفظ استقلال و تمامیت ارضی کشور دارد.

ایکنا ـ انسجام داخلی و حضور مستمر مردم در صحنه که طی بیش از هشت ماه گذشته شاهد آن بوده ایم، چه جایگاهی در معادلات قدرت و امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران دارد؟ به بیان دیگر، این سرمایه اجتماعی و اراده جمعی مردم چگونه می تواند در کنار قدرت دفاعی و توان نظامی کشور، به تقویت بازدارندگی ملی و خنثی سازی محاسبات دشمن کمک کند؟

انسجام داخلی و همراهی مردم با کشور، یکی از مؤلفه های بنیادین قدرت ملی و امنیت پایدار ایران است؛ اما باید میان حضور مقطعی یا مستمر در تجمعات و مفهوم عمیق تر انسجام ملی تفاوت قائل شد.

تجمعات و حضورهای اجتماعی می توانند نشانه ای از همبستگی و حمایت بخشی از جامعه باشند و در شرایط بحرانی، پیام روشنی از حساسیت مردم نسبت به استقلال و امنیت کشور به طرف مقابل منتقل کنند. چنین حضوری ممکن است هزینه محاسباتی و سیاسی هرگونه تهدید خارجی را افزایش دهد؛ اما به تنهایی نمی تواند جایگزین قدرت دفاعی، بازدارندگی نظامی و سایر مؤلفه های قدرت ملی شود.

از سوی دیگر، تهدیدها و مواضع اعلام شده از سوی مقامات آمریکا و اسرائیل نشان می دهد که نمی توان صرفاً با اتکا به تجمعات و حضورهای خیابانی، از منتفی شدن احتمال درگیری نظامی اطمینان حاصل کرد.

مهم ترین عامل بازدارنده در بلندمدت، کاهش فاصله میان ملت و حاکمیت و تقویت اعتماد عمومی است. کشوری که از پشتوانه اجتماعی گسترده، سرمایه اجتماعی بالا و اعتماد متقابل میان مردم و مسئولان برخوردار باشد، در برابر فشارهای خارجی، تحریم ها و تهدیدهای امنیتی از تاب آوری بیشتری برخوردار خواهد بود.

در واقع، بازدارندگی اجتماعی زمانی به بالاترین سطح اثرگذاری خود می رسد که مردم نه فقط در مقاطع بحرانی، بلکه در شرایط عادی نیز نسبت به آینده کشور احساس تعلق، مشارکت و مسئولیت داشته باشند. این اعتماد و همراهی، قدرت تصمیم گیری و مقاومت کشور را در برابر فشارهای خارجی افزایش می دهد و محاسبه هزینه های هرگونه تجاوز را برای دشمن دشوارتر می کند.

ایکنا ـ با توجه به اینکه دستیابی به «ایران قوی» در همه ابعاد و عرصه ها، تنها مسیر تحقق بازدارندگی حداکثری است؛ همان گونه که رهبر معظم انقلاب در پیام خودشان بر آن تأکید کردند، این راهبرد در شرایط کنونی چه الزامات و مؤلفه هایی دارد و برای تحقق آن، کشور باید چه اولویت هایی را در حوزه های مختلف دنبال کند؟

ایران قوی در تمام ابعاد و عرصه ها، تنها از مسیر تقویت هم زمان مؤلفه های مختلف قدرت ملی قابل تحقق است. قدرت دفاعی و نظامی، استقلال سیاسی، توان اقتصادی، پیشرفت علمی و فناوری، انسجام اجتماعی و سرمایه انسانی، اجزای به هم پیوسته این قدرت هستند و هیچ کدام را نمی توان به تنهایی مبنای اقتدار پایدار کشور قرار داد.

در شرایط کنونی، نخستین الزام تحقق این راهبرد، تقویت پایه های اجتماعی قدرت ملی است. حفظ استقلال، منافع و امنیت ملی باید بر بنیان رضایت عمومی، اعتماد متقابل میان مردم و حاکمیت، احترام به حقوق شهروندان و فراهم کردن زمینه مشارکت مؤثر مردم در اداره کشور استوار باشد. رضایت عمومی صرفاً یک موضوع اجتماعی نیست، بلکه یکی از مؤلفه های اصلی امنیت ملی و توان مقاومت کشور در برابر فشارهای خارجی است.

الزام دوم، تقویت توان دفاعی و بازدارندگی کشور است. برخورداری از ظرفیت دفاعی متناسب با تهدیدها، توسعه فناوری های راهبردی و حفظ آمادگی برای صیانت از تمامیت ارضی و منافع ملی، ضرورتی انکارناپذیر است.

الزام سوم، تقویت اقتصاد ملی و کاهش آسیب پذیری کشور در برابر فشارهای خارجی است. بدون اقتصادی کارآمد، مولد و برخوردار از ثبات، نمی توان انتظار داشت که سایر مؤلفه های قدرت ملی نیز در بلندمدت پایدار بمانند. بهبود معیشت مردم، حمایت از تولید، ثبات اقتصادی و بهره گیری از ظرفیت های علمی و انسانی کشور باید در اولویت قرار گیرد.

در نهایت، باید گفت؛ توسعه مناسبات خارجی بر مبنای احترام متقابل، حفظ منافع ملی و گفت وگو با کشورهای جهان نیز از الزامات ایران قوی است. در شرایط کنونی، می توان از فرصت های دیپلماتیک برای سنجش امکان کاهش تنش ها و دستیابی به توافق های عملی بهره گرفت؛ فرصتی که استفاده مؤثر از آن به واقع بینی، ابتکار دیپلماتیک و اجماع داخلی نیاز دارد.

در یک جمع بندی، ایران قوی صرفاً به معنای برخورداری از قدرت نظامی نیست؛ بلکه کشوری قدرتمند است که از پشتوانه مردمی، اقتصاد توانمند، استقلال سیاسی، ظرفیت علمی و فناوری و قدرت دفاعی بازدارنده برخوردار باشد. تحقق چنین تصویری از ایران، مستلزم نگاه متوازن به همه مؤلفه های قدرت ملی است.

انتهای پیام

نظرات

captcha