ساخت آلیاژهای پیشرفته بومی برای اتصال بادوام تر قطعات صنعتی

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان ریاست جمهوری، بسیاری از نیازهای صنایع کشور به ابزارها و قطعات تخصصی، به دلیل محدودیت دسترسی به نمونه های خارجی یا کیفیت نامناسب محصولات موجود، زمینه شکل گیری فعالیت های فناورانه در داخل کشور را فراهم کرده است. شرکت قطعه و ابزار پیشرفته نصیر نیز فعالیت خود را با تمرکز بر پاسخ گویی به همین نیازها آغاز کرد و به تدریج از بررسی و تحلیل ابزارهای خارجی به طراحی و ساخت محصولات متناسب با نیاز صنایع رسید.

مهران رستمی، مدیرعامل شرکت قطعه و ابزار پیشرفته نصیر، با اشاره به آغاز فعالیت این مجموعه در سال 1399 گفت: فعالیت شرکت از یک کار دانشجویی و با مشارکت دانشجویان دکتری شروع شد. در ابتدا تمرکز ما بر تولید ابزارها و قطعاتی بود که یا در کشور تأمین نمی شدند یا نمونه های موجود از کیفیت مناسبی برخوردار نبودند و دانش فنی ساخت آن ها نیز در داخل کشور توسعه پیدا نکرده بود.

به گفته رستمی، فعالیت مجموعه در ابتدا با آنالیز و بررسی ابزارهای خارجی آغاز شد، اما با افزایش تجربه و جلب اعتماد کارفرمایان صنعتی، دامنه فعالیت ها به طراحی اختصاصی و تولید قطعات گسترش یافت. اکنون این شرکت متناسب با نیاز هر صنعت، در طراحی نقشه، انتخاب مواد اولیه و اصلاح مشخصات فنی محصولات مشارکت می کند تا ابزار نهایی با شرایط کاری و نیاز مصرف کننده مطابقت بیشتری داشته باشد.

مدیرعامل شرکت قطعه و ابزار پیشرفته نصیر با اشاره به دو محور اصلی فعالیت این مجموعه اظهار کرد: یکی از زمینه های کاری ما طراحی و ساخت قطعات از جنس هارد متال است. از آنجا که این قطعات معمولاً قیمت بالایی دارند، اتصال آن ها به پایه های فولادی معمولی یا فولادهای خاص نیز به فناوری تخصصی نیاز دارد تا ضمن حفظ استحکام اتصال، هزینه تمام شده محصول مدیریت شود.

وی افزود: در همین راستا، توسعه فناوری اتصال قطعات غیرهمجنس از طریق فرایند بریزینگ (Brazing) در دستور کار قرار گرفت. یکی از دستاوردهای این بخش، تولید فیلرمتال های تخصصی بر پایه آلیاژهای آنتروپی بالا است که برای ایجاد اتصالات مستحکم در ابزارهای صنعتی مورد استفاده قرار می گیرند.

رستمی با توضیح درباره ویژگی این مواد گفت: در آلیاژهای آنتروپی بالا، برخلاف آلیاژهای متداول که معمولاً یک عنصر پایه اصلی دارند، چند عنصر با نسبت های نزدیک به هم در ساختار آلیاژ حضور دارند و عناصر افزودنی نیز برای دستیابی به خواص موردنظر به ترکیب اضافه می شوند. بر همین اساس، فیلرمتال های تخصصی با استحکام بالا طراحی و تولید شده اند که در کاربردهای دما بالا، صنایع نیروگاهی و اتصال قطعات ابزارهای صنعتی قابل استفاده هستند.

او با اشاره به نتایج این فناوری بیان کرد: یکی از مزیت های ابزارهای تولیدی شرکت، دستیابی به استحکام بالای اتصال است که توانسته عمر ابزار را در مقایسه با نمونه های خارجی افزایش دهد. در کنار این موضوع، طراحی و اصلاح مواد اولیه و نقشه ساخت نیز موجب شده است محصولات شرکت از نظر عملکرد، قابلیت رقابت با نمونه های خارجی را داشته باشند.

طرح هاتف؛ مسیر تبدیل پژوهش آلیاژهای آنتروپی بالا به محصول دانش بنیان

رستمی با اشاره به نقش طرح هاتف در توسعه فعالیت های شرکت گفت: کار روی آلیاژهای آنتروپی بالا را به شکل پژوهشی صرف و با هدف انتشار مقاله آغاز نکردیم. از همان ابتدا تلاش شد فرایند به صورت اصولی و با طراحی آلیاژ و بررسی خواص آن پیش برود. حتی توسعه نرم افزاری برای پیش بینی خواص و طراحی ترکیب آلیاژها نیز در دستور کار قرار گرفت تا بتوانیم با دقت بیشتری به مواد موردنیاز دست پیدا کنیم.

به گفته وی، این فعالیت ها در ادامه به تولید محصول و انتشار نتایج پژوهشی منجر شد، اما با توجه به وجود مصرف کننده صنعتی و ظرفیت استفاده از این فناوری در محصولات مختلف، ادامه مسیر تجاری سازی اهمیت بیشتری پیدا کرد. در همین مرحله، طرح هاتف و حمایت های آن زمینه لازم را برای ورود این دستاورد به سبد محصولات شرکت فراهم کرد.

مدیرعامل شرکت قطعه و ابزار پیشرفته نصیر افزود: فیلرمتال آنتروپی بالا که در چارچوب طرح هاتف توسعه پیدا کرده، اکنون به عنوان یکی از محصولات دانش بنیان شرکت ثبت شده است. این ماده علاوه بر استفاده در ابزارهای تولیدی خودمان، قابلیت عرضه مستقل به صنایع مرتبط، از جمله نیروگاه ها و سایر مجموعه های صنعتی را نیز دارد.

وی با اشاره به اینکه این شرکت در حال حاضر پنج محصول دانش بنیان دارد، تأکید کرد که فیلرمتال های آنتروپی بالا یکی از محصولات حاصل از این مسیر توسعه فناوری هستند و کاربرد آن ها به محصولات داخلی شرکت محدود نمی شود.

از تولید محصول تا توسعه خط تولید و افزایش سهم بازار

رستمی با اشاره به مرحله فعلی فعالیت شرکت گفت: اکنون علاوه بر تولید ابزارهای تخصصی، تأمین محصولات و ارائه خدمات به شرکت های صنعتی را نیز انجام می دهیم و مشتریان مشخصی برای محصولات خود داریم. با این حال، سهم فعلی ما از بازار هنوز محدود است و ظرفیت موجود می تواند زمینه توسعه فعالیت ها را فراهم کند.

او ادامه داد: در شرایط فعلی، نیاز داریم با توسعه زیرساخت های تولید و ایجاد یک خط تولید مناسب، ظرفیت ساخت محصولات را افزایش دهیم. این توسعه می تواند علاوه بر ایجاد اشتغال در داخل کشور، امکان تأمین بخش بیشتری از نیاز صنایع را نیز فراهم کند.

مدیرعامل شرکت قطعه و ابزار پیشرفته نصیر با اشاره به اهمیت حمایت های تکمیلی برای عبور از مرحله فعلی اظهار کرد: هدف ما این است که با استفاده از حمایت های لازم، از جمله تسهیلات برای توسعه خط تولید، بتوانیم ظرفیت تولید را افزایش دهیم و سهم بیشتری از بازار تجهیزات و ابزارهای تخصصی صنعت را به محصولات ساخت داخل اختصاص دهیم.

به این ترتیب، تجربه شرکت قطعه و ابزار پیشرفته نصیر در چارچوب طرح هاتف، نمونه ای از حرکت یک فعالیت پژوهشی از مرحله طراحی و توسعه مواد پیشرفته به سمت تولید محصول دانش بنیان و پاسخ گویی به نیازهای واقعی صنعت است؛ مسیری که ادامه آن به توسعه ظرفیت تولید و گسترش بازار محصولات وابسته خواهد بود.