معرفی ظرفیت های کهگیلویه و بویراحمد در قاب عکاسان کشوری
یاسوج- مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی کهگیلویه و بویراحمد از اجرای برنامه ملی هنری تور تخصصی عکاسی با حضور عکاسان برجسته کشوری در سطح این استان خبر داد.
به قلم محمدجواد توکلی خانیکی، عضو هیئت علمی دانشکده علوم قرآنی مشهد: حضور مردم در عرصه های اجتماعی و سیاسی را نمی توان صرفاً به حضور فیزیکی در خیابان ها، شرکت در تجمعات یا سردادن شعار محدود کرد. این حضور، در شرایط خاص اجتماعی و سیاسی، می تواند بیانگر نوعی مسئولیت پذیری عمومی، مشارکت آگاهانه در سرنوشت جامعه و احساس تعهد نسبت به حفظ منافع و مصالح ملی باشد.
به قلم محمدجواد توکلی خانیکی، عضو هیئت علمی دانشکده علوم قرآنی مشهد:
حضور مردم در عرصه های اجتماعی و سیاسی را نمی توان صرفاً به حضور فیزیکی در خیابان ها، شرکت در تجمعات یا سردادن شعار محدود کرد. این حضور، در شرایط خاص اجتماعی و سیاسی، می تواند بیانگر نوعی مسئولیت پذیری عمومی، مشارکت آگاهانه در سرنوشت جامعه و احساس تعهد نسبت به حفظ منافع و مصالح ملی باشد. از این منظر، حضور مردم در صحنه، هنگامی که با شناخت، بصیرت و آگاهی همراه باشد، فراتر از یک کنش نمادین و به جلوه ای از مشارکت اجتماعی و همبستگی ملی تبدیل می شود.
برای فهم عمیق تر جایگاه این حضور، می توان به مبانی قرآنی و تاریخی آن توجه کرد. قرآن کریم در آیه 120 سوره توبه، به اهمیت همراهی و حضور در کنار پیامبر اکرم(ص) در شرایط دشوار اشاره می کند. این آموزه قرآنی نشان می دهد که مسئولیت اجتماعی افراد در جامعه اسلامی، صرفاً در سطح باور و اعتقاد باقی نمی ماند، بلکه باید در رفتار و عمل نیز نمود پیدا کند. همچنین، اطاعت از خداوند، پیامبر(ص) و اولی الامر، از اصول بنیادین اندیشه اسلامی است؛ اصلی که می تواند در عرصه عمل اجتماعی و ایفای مسئولیت های جمعی نیز تجلی یابد.
از این منظر، حضور آگاهانه مردم در صحنه را می توان یکی از جلوه های عملی مسئولیت پذیری اجتماعی دانست؛ حضوری که علاوه بر انتقال پیام به جامعه، می تواند در تقویت روحیه عمومی و حمایت معنوی از بخش های مختلف کشور نقش آفرین باشد.
یکی از نکات مهم در تحلیل تجمعات مردمی، توجه به کارکردهای اجتماعی و روانی این حضور است. مردم با حضور خود می توانند پیام هایی از همبستگی، همراهی و احساس مسئولیت را به جامعه منتقل کنند. این حضور همچنین می تواند برای مسئولان، نیروهای نظامی و سایر بخش های کشور، نشانه ای از پشتیبانی اجتماعی و عاملی برای تقویت روحیه و اعتمادبه نفس باشد.
در همین چارچوب، مفهوم «مبعوث شدن مردم» که در بیانات رهبر انقلاب مورد اشاره قرار گرفته است، واجد اهمیت است. همان گونه که پیامبران برای هدایت جامعه مبعوث می شدند، مردم نیز در موقعیت های حساس می توانند با شناخت شرایط، تشخیص نیازهای جامعه و ایفای نقش مسئولانه، در مسیر هدایتگری و اصلاح اجتماعی گام بردارند. به بیان دیگر، جامعه تنها مجموعه ای از افراد منفعل نیست، بلکه مردم می توانند در بزنگاه های تاریخی، به کنشگرانی اثرگذار تبدیل شوند.
تاریخ اسلام نیز نمونه هایی از نقش آفرینی اجتماعی و جمعی مردم در شرایط حساس را در خود جای داده است. ماجرای جنگ خندق، از جمله نمونه هایی است که در تحلیل تاریخی آن می توان به اهمیت حضور سازمان یافته و هماهنگ نیروها در حفاظت از جامعه اسلامی اشاره کرد.
بر اساس نقل تاریخی مطرح شده در کتاب «تاریخ پیامبر اسلام» نوشته مرحوم دکتر محمدابراهیم آیتی، پیامبر اکرم(ص) گروه هایی از نیروها را مأمور کردند تا با حضور در اطراف مدینه و سردادن تکبیر، از شهر محافظت کنند. این اقدام دو کارکرد مهم داشت: نخست، ایجاد بازدارندگی در برابر دشمن و دوم، ایجاد آرامش و اطمینان خاطر برای زنان، کودکان، سالمندان و افرادی که امکان حضور مستقیم در میدان نبرد را نداشتند.
این نمونه تاریخی نشان می دهد که دفاع از جامعه و حفظ امنیت عمومی، تنها به حضور در میدان نبرد محدود نمی شود، بلکه هر فرد یا گروه می تواند متناسب با توانایی و موقعیت خود، مسئولیتی را بر عهده بگیرد. از این منظر، تجمعات مردمی نیز می توانند کارکردهایی همچون تقویت روحیه عمومی، انتقال پیام همبستگی و ایجاد احساس امنیت و همراهی در جامعه داشته باشند.
یکی از مهم ترین کارکردهای حضور مردم در صحنه، تقویت انسجام و همدلی اجتماعی است. البته باید میان این دو مفهوم تمایز قائل شد. انسجام به معنای قرار گرفتن افراد در کنار یکدیگر و برخورداری از نوعی پیوند و هماهنگی اجتماعی است، در حالی که همدلی، بیش از آنکه به حضور فیزیکی وابسته باشد، به همراهی فکری، عاطفی و درک متقابل افراد اشاره دارد.
ممکن است افرادی در کنار یکدیگر حضور داشته باشند، اما از نظر فکری و عاطفی با هم همراه نباشند؛ همان گونه که ممکن است افرادی بدون حضور فیزیکی در کنار یکدیگر، احساس همدلی و همراهی عمیقی داشته باشند. بنابراین، ارزش اجتماعی تجمعات زمانی بیشتر آشکار می شود که حضور فیزیکی با همدلی، آگاهی و احساس تعلق جمعی همراه شود.
در دنیای امروز، نقش رسانه ها، شبکه های اجتماعی و ابزارهای ارتباطی در بازتاب تحولات اجتماعی نیز اهمیت ویژه ای دارد. هر حضور فردی می تواند در انتقال یک پیام جمعی مؤثر باشد و نباید اثرگذاری کنش های فردی را صرفاً به دلیل محدود بودن تعداد افراد نادیده گرفت. گاهی یک حضور محدود نیز می تواند در فضای رسانه ای و اجتماعی بازتاب گسترده ای پیدا کند.
در تحلیل مسائل ملی، باید به ارتباط و پیوستگی میان نقش مردم، نیروهای نظامی و مسئولان سیاسی و دیپلماتیک توجه داشت. این سه بخش، هر یک در جایگاه خود وظایف و مسئولیت هایی دارند که در نهایت باید در راستای تأمین منافع ملی و حفظ مصالح کشور قرار گیرند.
مردم با مشارکت اجتماعی و اعلام همراهی خود، نیروهای نظامی با انجام وظایف دفاعی و مسئولان سیاسی و دیپلماتیک با اتخاذ تصمیم های مبتنی بر منافع ملی، استدلال و دستاوردهای مشخص، در یک مجموعه مرتبط ایفای نقش می کنند. از این رو، نباید میان این حوزه ها فاصله و جدایی ایجاد کرد یا مسئولیت یکی را جایگزین مسئولیت دیگری دانست.
در این میان، دیپلماسی نیز جایگاه و اقتضائات خاص خود را دارد. مذاکره، همانند سایر ابزارهای سیاست خارجی، باید در زمان و شرایط مناسب و با هدف تأمین منافع کشور دنبال شود. معیار اصلی در این عرصه، توجه به منافع ملی، استدلال منطقی و دستیابی به نتایج مشخص و قابل ارزیابی است.
پیوند میان حضور اجتماعی و فرهنگ مهدویت نیز از موضوعاتی است که نباید از نظر دور بماند. انتظار ظهور امام زمان(عج) در اندیشه شیعه، به معنای انفعال، کناره گیری از جامعه یا چشم پوشی از مسئولیت های فردی و جمعی نیست. منتظر واقعی، متناسب با توانایی، ظرفیت و جایگاه خود، برای اصلاح جامعه، تحقق ارزش های الهی و فراهم کردن زمینه های رشد و تعالی اجتماعی تلاش می کند.
در این چارچوب، اعتقاد به ولایت فقیه و پیروی از رهبری در عصر غیبت، در منظومه اعتقادی شیعه با مفهوم ولایت و انتظار پیوند دارد. هر فرد نیز می تواند متناسب با ظرفیت و مسئولیت خود، در مسیر ایفای وظایف اجتماعی و کمک به تحقق اهداف جامعه نقش آفرین باشد.
یادآوری مجاهدت های شهید حاج قاسم سلیمانی نیز از همین منظر اهمیت دارد. قدردانی از فداکاری شهدا، تنها در بیان خاطرات و تجلیل های زبانی خلاصه نمی شود، بلکه مستلزم توجه عملی به مسئولیت هایی است که نسل حاضر در برابر جامعه و آینده کشور بر عهده دارد. تداوم فرهنگ ایثار، خدمت و مسئولیت پذیری، یکی از راه های پاسداشت واقعی مجاهدت های شهداست.
حضور مردم در صحنه، زمانی از یک تجمع صرف فراتر می رود که بر پایه آگاهی، شناخت، احساس مسئولیت و همدلی شکل بگیرد. چنین حضوری می تواند به تقویت سرمایه اجتماعی، افزایش اعتماد عمومی، تحکیم انسجام ملی و حمایت از بخش های مختلف کشور کمک کند.
با این حال، مسئولیت پذیری اجتماعی به حضور در تجمعات محدود نیست و در کنار آن، مطالبه گری آگاهانه، مشارکت در حل مسائل جامعه، تقویت همبستگی، رعایت حقوق دیگران و تلاش برای اصلاح امور نیز اهمیت دارد. جامعه ای برخوردار از سرمایه اجتماعی پایدار، جامعه ای است که در آن مردم نه تنها در بزنگاه های حساس، بلکه در روند مستمر زندگی اجتماعی نیز خود را مسئول می دانند.
از این منظر، حضور آگاهانه مردم را باید بخشی از منظومه گسترده مسئولیت اجتماعی دانست؛ منظومه ای که در آن ایمان، بصیرت، همدلی، مشارکت و تعهد به منافع عمومی در کنار یکدیگر معنا پیدا می کنند.
انتهای پیام
{{name}}
{{content}}