بی حسی پاها در بیماران دیابتی را جدی بگیرید

به گزارش مشرق، هم زمان با روز جهانی دیابت، توجه به عوارض کمتر شناخته شده این بیماری، از جمله دردهای عصبی، اهمیت ویژه ای دارد. محمدحسین دلشاد، فلوشیپ فوق تخصصی درد و دبیر انجمن بررسی و مطالعه درد در ایران، با اشاره به نوروپاتی دیابتی به عنوان یکی از عوارض مهم دیابت اظهار کرد: آسیب اعصاب محیطی در اثر دیابت می تواند موجب بروز دردهایی به شکل سوزش، احساس برق گرفتگی، تیرکشیدن، مورمور شدن و حساسیت شدید به لمس شود. این علائم معمولاً ابتدا در انگشتان و کف پا ظاهر می شوند و ممکن است به ساق پاها گسترش پیدا کنند.

وی افزود: همه بیماران مبتلا به نوروپاتی دیابتی الزاماً درد ندارند و گاهی کاهش حس و بی حسی، علامت اصلی بیماری است. این وضعیت به ویژه از آن جهت اهمیت دارد که بیمار ممکن است متوجه زخم، تاول، سوختگی یا آسیب های پا نشود و در صورت بی توجهی، این ضایعات به عفونت و زخم های عمیق منجر شوند. البته هر دردی در بیمار دیابتی ناشی از نوروپاتی نیست و مشکلات عروقی، بیماری های ستون فقرات، اختلالات عضلانی و اسکلتی و حتی کمبود ویتامین B12 نیز باید در تشخیص افتراقی بررسی شوند.

این فلوشیپ فوق تخصصی درد با تأکید بر ضرورت تشخیص دقیق ادامه داد: نخستین گام در مدیریت دردهای دیابتی، بررسی علت درد و ارزیابی وضعیت عصبی و عروقی بیمار است. کنترل مناسب قند خون، فشار خون و چربی خون، اصلاح اضافه وزن و رعایت اصول سبک زندگی سالم می توانند به پیشگیری یا کند شدن روند پیشرفت آسیب عصبی کمک کنند، هرچند کنترل قند خون به تنهایی لزوماً درد موجود را از بین نمی برد.

دلشاد درباره درمان دارویی دردهای نوروپاتیک دیابتی گفت: مسکن های معمولی مانند استامینوفن و داروهای ضدالتهاب همیشه پاسخ مناسبی به این نوع درد نمی دهند، زیرا منشأ درد، آسیب و اختلال در عملکرد اعصاب است. داروهایی مانند گاباپنتین و پره گابالین، دولوکستین و ونلافاکسین و برخی داروهای ضدافسردگی سه حلقه ای و مسدودکننده های کانال سدیمی از گزینه های درمانی معتبر هستند که انتخاب آن ها به شرایط بیمار، شدت درد، بیماری های همراه و عوارض احتمالی بستگی دارد.

وی افزود: در برخی بیماران، درمان های موضعی مانند فرآورده های لیدوکائین و کپسایسین نیز می توانند به کاهش درد کمک کنند. در مواردی که درد با درمان های اولیه به اندازه کافی کنترل نمی شود، ارزیابی توسط متخصص درد و بررسی روش های تخصصی تر ضرورت پیدا می کند. از جمله این روش ها می توان به مداخلات اینترونشنال درد و در بیماران منتخب مبتلا به درد نوروپاتیک مزمن و مقاوم، تحریک طناب نخاعی اشاره کرد که انتخاب آن نیازمند ارزیابی دقیق و بررسی شرایط اختصاصی بیمار است.

دبیر انجمن بررسی و مطالعه درد در ایران با هشدار درباره مصرف خودسرانه داروهای مسکن قوی تصریح کرد: داروهای مخدر یا اپیوئیدی به دلیل خطر وابستگی، تحمل دارویی و عوارض جدی، برای درمان معمول دردهای نوروپاتیک دیابتی توصیه نمی شوند و بیماران باید از مصرف خودسرانه و طولانی مدت این داروها پرهیز کنند.

وی همچنین مراقبت از پاها را بخش جدایی ناپذیر مدیریت دیابت دانست و گفت: بیماران باید هر روز کف پا، پاشنه و فضای بین انگشتان را از نظر زخم، تاول، ترک پوستی، تورم و تغییر رنگ بررسی کنند، از راه رفتن با پای برهنه بپرهیزند و از کفش مناسب استفاده کنند. معاینه منظم حس محافظتی و وضعیت عروقی پا نیز ضروری است. غربالگری نوروپاتی در مبتلایان به دیابت نوع دو از زمان تشخیص و در مبتلایان به دیابت نوع یک، پنج سال پس از تشخیص آغاز می شود و باید دست کم سالانه تکرار شود.

دلشاد تأکید کرد: هدف از درمان دردهای دیابتی صرفاً کاهش شدت درد نیست، بلکه بهبود خواب، حفظ توانایی حرکتی، افزایش استقلال بیمار و ارتقای کیفیت زندگی اوست. درد، سوزش و بی حسی مداوم پاها نباید به عنوان پیامد طبیعی دیابت یا افزایش سن پذیرفته شود، تشخیص زودهنگام، درمان مناسب و پیگیری تخصصی می توانند از بسیاری از عوارض پیشگیری کنند. روز جهانی دیابت نیز فرصت مناسبی برای افزایش آگاهی عمومی درباره این عوارض و اهمیت مراجعه به موقع بیماران است.