مهار لحظه ای 10 میلیون مترمکعب سیلاب با سازه های آبخیزداری کردستان

به گزارش خبرنگار مهر، عارف بهمنی صبح شنبه با اعلام این خبر به رسانه های کردستان اظهار کرد: ارزیابی واقعی عملکرد پروژه های آبخیزداری زمانی امکان پذیر است که این سازه ها در برابر رخدادهای شدید هیدرولوژیکی قرار بگیرند و میزان توانایی آن ها در کنترل رواناب، کاهش سرعت جریان و مهار رسوبات سنجیده شود.

وی افزود: سامانه بارشی فعال از جمعه 14 آبان تا دوشنبه 18 آبان، با ثبت بارندگی های قابل توجه و در برخی مناطق با شدت های لحظه ای بالا، شرایط مناسبی برای بررسی عملکرد اقدامات آبخیزداری در سطح استان فراهم کرد.

معاون آبخیزداری اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری کردستان با اشاره به میزان بارش های ثبت شده در ایستگاه های مختلف استان بیان کرد: در این مدت سلین با 206 میلی متر بیشترین بارندگی را تجربه کرد و پس از آن مریوان با 154، سروآباد با 135، کامیاران با 83، سنندج با 65، دهگلان با 52، بیجار با 46 و قروه با 43 میلی متر بارش در رتبه های بعدی قرار گرفتند.

بهمنی ادامه داد: تمرکز بارش ها در مناطق غربی و جنوب غربی استان، به ویژه در برخی زیرحوزه ها، احتمال تولید رواناب سریع و شکل گیری جریان های سیلابی را افزایش داد.

وی با بیان اینکه نبود اقدامات کنترلی در بالادست می توانست پیامدهای مخربی در پایین دست به همراه داشته باشد، گفت: در چنین شرایطی افزایش دبی اوج، تشدید فرسایش آبکندی و انتقال رسوبات می تواند به اراضی کشاورزی، راه های ارتباطی و زیرساخت ها خسارت وارد کند.

پوشش آبخیزداری در 50 زیرحوزه استان

معاون آبخیزداری اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری کردستان در ادامه به وسعت اقدامات انجام شده در این حوزه اشاره کرد و افزود: تاکنون یک میلیون و 205 هزار هکتار از عرصه های استان، معادل 41 درصد سطح مورد مطالعه، تحت پوشش مطالعات و اقدامات آبخیزداری قرار گرفته و عملیات اجرایی در 50 زیرحوزه آبخیز انجام شده است.

بهمنی با اشاره به احداث 7 هزار و 208 سازه آبخیزداری در کردستان عنوان کرد: اجرای پروژه های تغذیه مصنوعی در سطح 70 هکتار و احداث 15 بند خاکی کوتاه نیز در برنامه اقدامات اجرایی استان قرار داشته است.

وی ظرفیت مدیریت رواناب در محدوده طرح های اجراشده را حدود 54 میلیون مترمکعب اعلام کرد و افزود: این ظرفیت حاصل مجموعه اقداماتی است که با هدف کنترل جریان آب، کاهش فرسایش و مدیریت منابع آب در حوزه های آبخیز استان انجام شده است.

ظرفیت 10 میلیون مترمکعبی برای نگهداشت لحظه ای سیلاب

بهمنی یکی از شاخص های مهم عملکرد سازه های آبخیزداری را ظرفیت نگهداشت لحظه ای و تله اندازی سیلاب دانست و گفت: مجموعه اقدامات انجام شده در استان از ظرفیت حدود 10 میلیون مترمکعبی برای نگهداشت لحظه ای آب برخوردار است.

وی توضیح داد: این ظرفیت به سازه ها امکان می دهد بخشی از جریان اولیه سیلاب را مهار و سرعت انتقال رواناب را کاهش دهند؛ موضوعی که از تمرکز ناگهانی حجم بالای آب در مسیر آبراهه ها و مناطق پایین دست جلوگیری می کند.

معاون آبخیزداری اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری کردستان با تشریح سازوکار فنی این سازه ها اظهار کرد: یکی از مهم ترین کارکردهای آن ها کنترل پیشانی سیلاب است؛ به این معنا که در ابتدای بارش های شدید، بخشی از رواناب در سازه های کنترلی و عرصه های تحت پوشش آبخیزداری مهار و ذخیره می شود و در نتیجه سرعت حرکت جریان کاهش می یابد.

وی افزایش زمان تمرکز حوزه های آبخیز را از دیگر آثار اجرای این طرح ها برشمرد و افزود: سازه های مستقر در مسیر آبراهه ها با ایجاد موانع هیدرولیکی و کاهش سرعت جریان، زمان رسیدن رواناب از بالادست به خروجی حوزه را افزایش می دهند.

بهمنی خاطرنشان کرد: این فرآیند می تواند پاسخ حوزه های آبخیز به بارندگی را تعدیل کند، از هم زمانی جریان های زیرحوزه ای بکاهد و دبی اوج سیلاب را تا حدودی کنترل کند.

آبخیزداری فراتر از کنترل سیلاب

معاون آبخیزداری اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری کردستان در بخش پایانی سخنان خود با تأکید بر ضرورت تداوم اجرای طرح های آبخیزداری گفت: کارکرد این اقدامات تنها به مهار سیلاب محدود نیست، بلکه کنترل فرسایش خاک، کاهش انتقال رسوبات، تعدیل جریان رواناب و کمک به تغذیه منابع آب زیرزمینی را نیز در بر می گیرد.

بهمنی یادآور شد: عملکرد سازه های آبخیزداری در بارندگی های حدی اخیر، فرصتی برای ارزیابی میدانی ظرفیت های ایجادشده در استان بود و نشان داد توسعه این طرح ها، به ویژه در حوزه هایی که استعداد بالایی برای تولید رواناب و سیلاب دارند، باید با جدیت دنبال شود.