بازتاب پیامدهای جنگ علیه ایران در رسانه های جهان

به گزارش مشرق، از آغاز تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، نه تنها اهداف اعلامی این عملیات محقق نشد، بلکه به اذعان مقامات غربی و رسانه های آمریکایی، بن بست راهبردی و شکست های میدانی و سیاسی بر متجاوزان تحمیل شد. این جنگ که با حملات گسترده و کشتار غیرنظامیان از جمله دانش آموزان بی گناه آغاز شد، به سرعت ابعاد انسانی، امنیتی و اقتصادی گسترده ای پیدا کرد و واکنش های متفاوتی را در رسانه های بین المللی برانگیخت.

رسانه های جهان هر یک با رویکردهای خاص خود، تلاش کرده اند روایت این جنگ را شکل دهند؛ بررسی این بازتاب ها می تواند تصویری روشن تر از وضعیت واقعی جنگ و چشم انداز آن ارائه دهد.

رسانه های انگلیسی

گاردین در یادداشتی نوشت دونالد ترامپ در کارزار انتخاباتی 2024 خود را نامزد صلح معرفی کرده و وعده داده بود آمریکا را درگیر جنگ های تازه نکند، اما تصمیم او به آغاز جنگ با ایران در هشت ماه پیش، کنترل جمهوری خواهان بر کنگره را در انتخابات میان دوره ای از آنان گرفت. به نوشته این نشریه، در نظرسنجی رأی دهندگان پس از رأی گیری که شبکه ان بی سی نیوز انجام داد، 74 درصد گفتند جنگ عامل مهم یا حیاتی رأی آنان به کنگره بوده و 63 درصد تصمیم دولت ترامپ به اقدام نظامی علیه ایران را نادرست دانستند.

بر پایه این گزارش، نظرسنجی دانشگاه کوینیپیاک در ژانویه نشان داده بود 70 درصد رأی دهندگان با حمله به ایران مخالف اند، در حالی که دو دهه پیش از حمله به عراق 72 درصد آمریکایی ها در روزهای نخست از آن جنگ حمایت می کردند. نویسنده می افزاید ایران برای بقای خود سخت جنگید و با بستن تقریبی تنگه هرمز تلافی کرد. به نوشته گاردین، افزایش جهانی بهای انرژی و دیگر هزینه ها خشم رأی دهندگان آمریکایی را برانگیخت و جی دی ونس نیز در پیامی در شبکه ایکس دلیل شکست را جنگ دانست. نویسنده در پایان می گوید ترامپ هیچ استدلال استواری برای توجیه تهدید ایران به آمریکایی ها یا کنگره ارائه نکرد و رأی دهندگان او را برای کشاندن آمریکا به جنگی بی پایان دیگر تنبیه کردند.

بلومبرگ در یادداشتی از هیئت تحریریه نوشت نزدیک به نه ماه پیش آمریکا مذاکرات هسته ای با ایران را به سود حملات گسترده نظامی رها کرد و بر این گمان بود که زور، حکومت ایران را فرو می پاشد یا دست کم امتیازهای بیشتری از مذاکره می گیرد؛ تکرار این اشتباه احمقانه خواهد بود. به نوشته این نشریه، ترامپ که از بی نتیجه ماندن محاصره دریایی چندماهه ناامید شده، به راه اندازی کارزاری کوتاه و شدید بمباران نزدیک شده بود، اما مشاوران و مقام های خلیج فارس او را قانع کرده اند که برای مدتی دست نگه دارد.

بر پایه این یادداشت، رهبران ایران همچنان تاکید دارند آمریکا باید پیش از آغاز مذاکرات هسته ای، محاصره و تحریم های نفتی را بردارد. هیئت تحریریه بلومبرگ می افزاید کاربرد بیشتر زور بازدهی کاهنده دارد، زیرا رهبران کنونی ایران از جنگ خونین دهه 1980 با عراق جان به در برده اند و دلیلی برای تسلیم شدن پس از چند روز بمباران وجود ندارد.

به نوشته این نشریه، اگر حملات گسترده باشد، ایران به احتمال زیاد حملات خود به کشورهای خلیج فارس و فراتر از آن را از سر می گیرد و فشار بر آمریکا برای پاسخ بیشتر می شود و درگیری بیشتر احتمال تشدید دارد تا پایان سریع.

بلومبرگ هشدار می دهد آمریکا نمی تواند اقتصاد ایران را تا ابد خفه کند، زیرا کشتی های تجاری همچنان هدف قرار می گیرند و دریانوردان کشته می شوند، هزینه صادرکنندگان بالا رفته و بهای نفت خام بالا مانده است و نیروهای آمریکایی هر شب مهمات مصرف می کنند و تجهیزات را فرسوده می کنند. به باور هیئت تحریریه، تمرکز دولت نباید بر حفظ آبرو باشد، بلکه باید بر دستیابی به توافقی هسته ای باشد. بلومبرگ در پایان می نویسد این توافق تقریباً همان چیزی است که دولت در آغاز سال رد کرد و جنگ قدرت چانه زنی آمریکا را کاهش داد.

بلومبرگ در یادداشتی به قلم توماس بلک نوشت دموکرات ها پس از پیروزی قاطع در انتخابات میان دوره ای دستور مخالفت با جنگ ایران را در برنامه دارند، اما باید این مخالفت را با تأمین نیازهای پنتاگون برای بازسازی ذخایر موشکی و سرمایه گذاری در سامانه های تسلیحاتی تازه متعادل کنند. به نوشته این نشریه، پنتاگون و کمیته های بودجه کنگره حتی پیش از اعلام نتیجه انتخابات در حال تدوین بودجه 1٫1 تریلیون دلاری بودند که با درخواست 1٫5 تریلیون دلاری کاخ سفید فاصله دارد، اما با هزینه های سال 2026 هم خوان است؛ بنابراین زمینه توافق با دموکرات ها وجود دارد.

به باور نویسنده، این زمان مناسبی برای کاستن از بودجه دفاعی نیست، زیرا چین با سرعت در حال تقویت توان نظامی است. بر پایه این یادداشت، رشد بودجه دفاعی آمریکا از اوج سال 2010 با رشد اقتصادی هم گام نبوده و هزینه نظامی چین بر پایه مطالعه مرکز مطالعات راهبردی و بین المللی در همین دوره تقریباً چهار برابر شده و به 335 میلیارد دلار رسیده است؛ ضمن اینکه گزارش وزارت دفاع آمریکا به کنگره در سال 2024 می گوید هزینه واقعی نظامی چین ممکن است 40 تا 90 درصد بیشتر از آمار رسمی باشد. نویسنده می افزاید آمریکا در ظرفیت کشتی سازی و تولید پهپادهای کوچک عقب است و باید در سامانه های تسلیحاتی ارزان و قابل تولید انبوه سرمایه گذاری کند و تولید موشک و موشک رهگیر را پس از کاهش ذخایر در جنگ ایران افزایش دهد.

فایننشال تایمز در گزارشی به قلم ابیگیل هاوسلونر و اندرو انگلند نوشت دونالد ترامپ پایان تلاش های جی دی ونس، معاون رئیس جمهور، برای مذاکره بر سر توافق صلح با ایران را تخریب کرد و چند روز پس از اعلام برنامه حفظ «وضعیت کنونی» به جای آغاز کارزار بمباران تازه، در شبکه اجتماعی ادعا کرد: «ما به توافقی با ایران نیاز نداریم. آن روزها مدت هاست گذشته است. پولشان را داریم، صدها میلیارد دلار، و تنگه [هرمز] را هم داریم!»

به نوشته این روزنامه، ونس ماه گذشته کوششی تازه برای جان بخشیدن به میانجی گری با تهران آغاز کرد و نامه ای مستقیم به محسن رضایی، مقام ارشد امنیتی ایران، فرستاد. بر پایه گزارش، میانجی های منطقه ای به رهبری قطر هفته ها در تلاش برای توافقی موقت میان آمریکا و ایران بوده اند و از ترامپ خواسته اند به دیپلماسی فرصت بیشتری بدهد. ترامپ و بنجامین نتانیاهو ماه گذشته گفته بودند ممکن است پس از انتخابات میان دوره ای حملات به ایران را از سر بگیرند و نگرانی از حمله قریب الوقوع پس از شکست سنگین جمهوری خواهان، موجی از دیپلماسی در آخر هفته به راه انداخت و رهبران قطر، عربستان، ترکیه و امارات با کاخ سفید تماس گرفتند.

به نوشته فایننشال تایمز، ترامپ پس از دیدار با شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخست وزیر قطر، از «حرکت مثبت» به سوی پایان جنگ سخن گفت و بعدتر اعلام کرد «اقدام نظامی چیز چندان لازمی به نظر نمی رسد» و قصد دارد با تحریم ها و محاصره بندرهای ایران به فشار بر اقتصاد این کشور ادامه دهد. مارکو روبیو نیز در پاریس ادعا کرد که کارزار اقتصادی واشنگتن چنان خوب کار می کند که رئیس جمهور نیازی به عملیات رزمی گسترده ندارد.

در طرحی تازه ارائه شده، ایران اجازه عبور آزاد کشتی ها از تنگه را می دهد و آمریکا محاصره دریایی را برمی دارد و به تهران اجازه صادرات نفت و دسترسی به بخشی از دارایی های مسدودش را می دهد؛ آمریکا نیز می خواهد ایران با بازدید بازرسان آژانس بین المللی انرژی اتمی از تأسیسات اصلی هسته ای موافقت کند. اما نقاط اختلاف شامل ترتیب اجرای بخش های توافق و سرنوشت 440 کیلوگرم اورانیوم بسیار غنی شده است که آمریکا بر انتقال آن به خارج اصرار دارد و مقام های ایران علناً آن را رد کرده اند. ایران می خواهد آمریکا پیش از هر توافق رسمی گام های عملی مانند برداشتن محاصره را بردارد.

ایندیپندنت در گزارشی به قلم جاسمین فرناندس نوشت دونالد ترامپ گفت پیش از پایان دوره ریاست جمهوری خود فرمان کارزار نظامی علیه کوبا را بررسی خواهد کرد، حتی وقتی دولت او درگیر شکست اخیر در انتخابات میان دوره ای از مذاکرات دیپلماتیک درباره جنگ با ایران است. به نوشته این روزنامه، ترامپ گفت می خواهد پیش از ترک قدرت «کوبا را تمام کند» و اشاره کرد مارکو روبیو، وزیر امور خارجه که پدر و مادرش از کوبا مهاجرت کرده اند، برای این کار مشتاق است. بر پایه این گزارش، این اظهارات هم زمان با تغییر رویکرد کاخ سفید در جنگ ایران بیان شد که از 28 فوریه با حملات آمریکا و اسرائیل آغاز شده است.

ترامپ صبح پنجشنبه در پیام هایی در شبکه اجتماعی خود اعلام کرد به جی دی ونس دستور داده مذاکرات دیپلماتیک با تهران را رها کند و بر بررسی ادعای تقلب در ایالت ها و شهرهای تحت کنترل دموکرات ها تمرکز کند و نوشت: «ما به توافقی با ایران نیاز نداریم. آن روزها مدت هاست گذشته است. پولشان را داریم، صدها میلیارد دلار، و تنگه را هم داریم!» به نوشته ایندیپندنت، در پی این اعلام، بهای نفت بالا و بازار سهام پایین رفت.

این دستور تغییر ناگهانی برای ونس است که ماه ها ریاست هیئت های مذاکره کننده آمریکا را برای آتش بس و از سرگیری مذاکرات هسته ای بر عهده داشت. روبیو سه شنبه در پاریس به همتایان خود در گروه هفت گفت ترامپ تصمیم گرفته حملات نظامی گسترده را از سر نگیرد و به دنبال توافق دیپلماتیک نباشد، بلکه ایران را منزوی کند. به نوشته ایندیپندنت، ترامپ دوشنبه به خبرنگاران گفت جنگ با ایران «عملاً تمام شده» و به درخواست همسایگان خلیج فارس از جمله قطر و عربستان حملات تهدیدشده را به تعویق می اندازد، اما قصد دارد محاصره دریایی تنگه هرمز را حفظ کند.

رسانه های روسیه و چین

خبرگزاری شینهوا گزارش داد که اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، درباره هرگونه مشارکت مستقیم یا غیرمستقیم کشورهای دیگر در اقدامات نظامی و فشارهای اقتصادی آمریکا علیه ایران هشدار داده است. بقائی تأکید کرد اعزام نیروهای دریایی، تجهیزات نظامی و لجستیکی یا نیروی انسانی برای حمایت از این اقدامات، اقدامی خصمانه و غیرقانونی و به منزله مشارکت در تجاوز آمریکا علیه ایران خواهد بود. وی چنین اقداماتی را مغایر با بند چهار ماده دوم منشور سازمان ملل و قطعنامه 3314 مجمع عمومی این سازمان دانست.

این هشدار در شرایطی مطرح شده که خبرگزاری یونهاپ از برنامه کره جنوبی برای گسترش مأموریت یگان ضد دزدی دریایی خود به آب های جنوب عمان و نزدیکی تنگه هرمز خبر داده است؛ اقدامی که بنا بر گزارش ها، در پی فشار واشنگتن برای حمایت از جنگ علیه ایران صورت می گیرد.

شین هوا در ادامه به موضع مجلس خبرگان درباره ضرورت بررسی خروج ایران از پیمان منع گسترش سلاح های هسته ای (NPT) اشاره کرد. مقام های ایرانی حملات آمریکا و اسرائیل به تأسیسات هسته ای کشور و ناکامی نهادهای بین المللی در محکومیت این حملات را از دلایل بازنگری در عضویت ایران در این پیمان و دکترین هسته ای کشور عنوان کرده اند.

خبرگزاری تاس روسیه به نقل از شبکه تلویزیونی کان اسرائیل گزارش داد که فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) به نمایندگان ارتش اسرائیل در آمریکا اطلاع داده است که برای احتمال آغاز عملیات نظامی جدید علیه ایران آماده باشند. بر اساس این گزارش، پیام های مشابهی از طریق کانال های امنیتی به اسرائیل و کشورهای حاشیه خلیج فارس منتقل شده و ضرورت آمادگی برای ازسرگیری احتمالی جنگ با تهران مورد تأکید قرار گرفته است.

شبکه کان این تحولات را در تضاد با اظهارات اخیر دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، درباره بی نیازی واشنگتن از ازسرگیری عملیات نظامی علیه ایران ارزیابی کرده است.

آمریکا و اسرائیل جنگ علیه ایران را در 28 فوریه آغاز کردند. در ژوئن، تهران و واشنگتن یادداشت تفاهمی برای توقف فوری درگیری ها در همه جبهه ها، از جمله لبنان، امضا کردند؛ اما آمریکا هشتم ژوئیه حملات گسترده خود را از سر گرفت. واشنگتن پس از آن از کاهش استفاده از نیروی نظامی و تغییر راهبرد به سمت فشار اقتصادی و تحریم ها برای تضعیف ایران خبر داد. گزارش تاس نشان می دهد که احتمال بازگشت گزینه نظامی همچنان در محاسبات امنیتی آمریکا و متحدان منطقه ای آن مطرح است.