سیره فاطمی را به نقش مادری و همسری محدود نکنیم

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، معصومه ظهیری، استاد حوزه علمیه خواهران، به مناسبت ایام فاطمیه، ابعاد تربیتی و اجتماعی سیره حضرت زهرا (س) و نقش ایشان در پرورش نسل را بررسی کرد و بر پرهیز از محدود کردن شخصیت آن حضرت به نقش های خانوادگی تأکید کرد.

این استاد حوزه با اشاره به جایگاه ممتاز حضرت زهرا (س) در عرصه های علمی، عبادی، خانوادگی و اجتماعی تصریح کرد: در معرفی شخصیت ایشان گاه برخی ابعاد برجسته تر و وجوه دیگر کمتر مورد توجه قرار می گیرد، در حالی که بازخوانی جامع سیره فاطمی می تواند الگویی برای تربیت نسل آگاه و مسئولیت پذیر و زمینه ای برای شناخت جایگاه زن در عرصه های مختلف زندگی فردی و اجتماعی فراهم کند.

وی با استناد به آیه 6 سوره تحریم («قُوا أَنْفُسَکُمْ وَأَهْلِیکُمْ نَارًا») خاطرنشان کرد: در نگاه اسلامی، مادری تنها به تأمین نیاز های جسمانی فرزند محدود نمی شود، بلکه پرورش ایمان، اخلاق، عقلانیت، هویت، عواطف و مسئولیت اجتماعی را نیز در بر می گیرد.

ظهیری پیوند زندگی روزمره با ایمان و عبادت، تربیت اخلاقی و پرورش روحیه ایثار، پیوند معنویت با مسئولیت اجتماعی، تربیت عاطفی و ایجاد پیوند امن خانوادگی و تربیت دختران و پسران برای ایفای نقش های مسئولانه را از مهم ترین ابعاد تربیتی خانواده حضرت زهرا (س) برشمرد و گفت: درسی که خانواده های امروز می توانند از این سیره بگیرند، این است که تربیت دینی و اخلاقی در محیطی ثمربخش تر خواهد بود که در آن محبت با مسئولیت، انضباط با احترام و هدایت با گفت و گو همراه باشد.

این استاد حوزه با اشاره به جایگاه حضرت زینب (س) به عنوان نمونه ای برجسته از دانش، صبر، خطابه و مسئولیت اجتماعی، تأکید کرد: پرورش دینی دختر نباید صرفاً به آمادگی برای ایفای نقش های خانوادگی محدود شود، بلکه باید دانش، قدرت تحلیل، شجاعت اخلاقی، توانایی بیان و مسئولیت پذیری اجتماعی را نیز در بر گیرد؛ همین اصل درباره پسران نیز صادق است.

وی با بیان اینکه «خطا در الگو دانستن حضرت زهرا (س) برای همسرداری و مادری نیست»، افزود: خطا زمانی شکل می گیرد که این ابعاد تمام شخصیت ایشان تلقی شود و نقش علمی، عبادی، تربیتی، اجتماعی و روشنگرانه ایشان نادیده گرفته شود. مسئله اصلی، تقابل میان خانه داری و فعالیت علمی نیست، بلکه تقلیل شخصیت زن به یک نقش و حذف دیگر ابعاد هویت اوست.

ظهیری با اشاره به آیه 35 سوره احزاب یادآور شد: این آیه مسئولیت اخلاقی و معنوی را به زن یا مرد بودن محدود نمی کند و از این اصل نمی توان نتیجه گرفت که زن از حق آموزش، تفکر، بیان دیدگاه، مشارکت اجتماعی یا دفاع از حق برخوردار نیست.

این استاد حوزه با انتقاد از غلبه تصویر عاطفی بر شناخت علمی و تاریخی شخصیت حضرت زهرا (س) گفت: محبت و سوگواری بخشی از فرهنگ دینی شیعه است، اما مشکل زمانی پدید می آید که تصویر عاطفی جایگزین شناخت علمی شود؛ برای نمونه، اگر مخاطب خطبه فدکیه، استدلال های قرآنی و موضع گیری های اجتماعی ایشان را نشناسد، با تصویری ناقص از شخصیت حضرت مواجه می شود.

وی خطبه فدکیه را حاوی مباحثی درباره توحید، نبوت، فلسفه احکام، مسئولیت جامعه و حقوق مطرح شده در اختلاف فدک دانست و بر ضرورت توازن میان محبت، معرفت، تحلیل تاریخی و شناخت علمی تأکید کرد.

ظهیری همچنین با رد این برداشت که عفاف و رعایت حدود شرعی به معنای دوری زن از حضور عمومی و بیان دیدگاه اجتماعی است، گفت: حضرت زهرا (س) در عین پایبندی به ارزش های عفاف و حریم های دینی، در موقعیت های مهم اجتماعی و سیاسی سخن گفتند و از دیدگاه خود دفاع کردند؛ باید میان عفاف و محدود کردن ناموجه زن از علم آموزی، سخن گفتن، مطالبه حق و ایفای مسئولیت اجتماعی تفکیک قائل شد.

این استاد حوزه در پایان، شناخت جامع سیره حضرت زهرا (س) را مستلزم توجه هم زمان به پنج بُعد علمی و معرفتی، خانوادگی و تربیتی، حقوقی و عدالت خواهانه، اجتماعی و مسئولیت پذیری، و عبادی و معنوی دانست و برای اصلاح نگاه موجود، شش اقدام را پیشنهاد کرد: تهیه محتوای علمی درباره خطبه فدکیه با ذکر منابع معتبر؛ آموزش شیوه استدلال و دفاع از حق؛ معرفی الگوی جامع زن مسلمان؛ تولید محتوای متناسب با نسل جوان مانند درس گفتار، پادکست و نشست های پرسش وپاسخ؛ توانمندسازی مبلغان و مربیان در تشخیص روایت های معتبر؛ و استخراج پیام های تربیتی و اجتماعی با پرهیز از تعمیم مستقیم شرایط تاریخی صدر اسلام به جامعه امروز.