انتشار نرم افزار مخابراتی دانشگاه تهران در نشریه بین المللی

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از دانشگاه تهران، مهدی تیموری، عضو هیئت علمی دانش آموزان علوم و فناوری های میان رشته های دانشگاه تهران، این نرم افزار پژوهشی را با هدف فراهم کردن محیط یکپارچه برای تحلیل و پردازش سیگنال های مخابراتی توسعه داده است که مقاله معرفی این نرم افزار با عنوان Modulations-Expert: A MATLAB AutomaticnGUIdulation. 2026 در مجله بین المللی SoftwareX منتشر شده است.

این نرم افزار یک جعبه ابزار بر روی MATLAB با گرافیکی ارتباطی است که مجموعه ای از قابلیت های مورد نیاز برای شناسایی خودکار مدولاسیون (Automatic Modulation Recognition) و دمدولاسیون کور (Blind Demodulation) را در یک محیط واحد در اختیار پژوهشگران قرار می دهد.

دکتر تیم، توسعه دهنده این نرم افزار و نویسنده مقاله، از جمله قابلیت های این نرم افزار را تولید می کند که مجموعه ای از این نرم افزارها را تولید می کند. عوامل فراکانسی، رادیو شناختی و تحلیل های ناشناخته مورد استفاده قرار می گیرد.»

وی افزود: انتشار نرم افزارهای پژوهشی، تحقیقاتی رو به گسترش در انتشارات علمی بین المللی در سال های اخیر و به رسمیت شناختن نرم افزار به عنوان یکی از خروجی های مستقل و قابل استناد پژوهش، به موضوعی جدی در جامعه علمی بین المللی تبدیل می شود. در این برنامه، نرمافزار صرفاً ابزاری برای اجرای آزمایش ها و دستیابی به نتایج علمی نیست، بلکه خود می تواند نتیجه اصلی یک فعالیت پژوهشی باشد و مقاله و داده های علمی، مستندسازی، ارزیابی، انتشار و استناد قرار گیرد. در همین راستا، در سال 2022 گروه کاری بین المللی FAIR4RS اصولی را برای نرم افزارهای پژوهشی تدوین کرد که بر چهار ویژگی مهم شامل قابلیت های یافتن، دسترسی پذیری، تغییرات پذیری و استفاده مجدد از آن ها بود. این اصول در مقاله ای با عنوان Introducing the FAIR Principles for Research Software در مجله معتبر علمی داده های مجموعه انتشارات Nature منتشر شد.

دکتر تیموری، اظهار داشت: همچنین، سازمان استانداردسازی اطلاعات ملی آمریکا (NISO) در سال 2023 راهنمای تولید نشریه برای نرم افزار و استنادات داده ها منتشر کرد که در آن، برای شناسایی، استاندارد استاندارد و ثبت نرم افزارها و داده های پژوهشی در انتشار مقالات علمی منتشر شده است. این تحولات نشان دهنده اهمیت فزاینده نرم افزارهای پژوهشی در نظام تولید و انتشار علم و حرکت جامعه علمی به سوی یکی از محصولات مستقل و ارزشمند پژوهش است.

انتشار متن باز و دریافت پذیری عمومی نرم افزار

عضو هیئت علمی دانش آموزان علوم و فناوری های میان رشته های دانشگاه تهران، یکی از کاربردهای مهم این ابزار را می توان به صورت نرم افزار به صورت متن باز (منبع باز) و ارائه امکان دسترسی عمومی به کد منبع آن برشمرد و گفت: «انتشار آزاد نرم افزارهای پژوهشی، امکان بررسی روش های مستقل را دارند. می کند. این علاوه بر افزایش شفافیت و قابلیت بازتولید پژوهش های علمی، می تواند از تکرار فعالیت های نرم افزاری مشابه جلوگیری کند و زمینه همکاری میان گروه های پژوهشی مختلف را گسترش دهد.

تیموری افزود: هم چنین، انتشار نرم افزار در کنار مقاله علمی، امکان استناد مستقل به ابزارهای پژوهشی و شناسایی توسعه دهندگان نرم افزار در پیشرفت علم را می سازد. به این ترتیب، یک گروه پژوهشی می تواند از نتایج یک مقاله، به ابزارهای قابل استفاده و توسعه برای جامعه علمی تبدیل شود.