جزئیات پنجره واحد اطلاعات و سامانه رصد فعالیت های قرآنی

رحمان دهقانی معاون راهبردی  شورای توسعه فرهنگ قرآنی در گفت وگو با خبرنگار ایکنا با اشاره به راه اندازی این سامانه به عنوان پنجره واحد اطلاعات قرآنی کشور و طراحی سامانه رصد و پایش فعالیت های قرآنی آن را گامی مهم در جهت استقرار نظام تصمیم گیری و سیاست گذاری داده محور در حوزه فعالیت های قرآنی دانست و گفت: دسترسی به آمار و اطلاعات دقیق، معتبر و به روز، یکی از الزامات اساسی حکمرانی و برنامه ریزی در حوزه فرهنگ قرآنی است چراکه بدون شناخت واقعی از وضعیت موجود، ظرفیت ها، پراکندگی و دستاوردهای این حوزه،

رحمان دهقانی معاون راهبردی شورای توسعه فرهنگ قرآنی در گفت وگو با خبرنگار ایکنا با اشاره به راه اندازی این سامانه به عنوان پنجره واحد اطلاعات قرآنی کشور و طراحی سامانه رصد و پایش فعالیت های قرآنی آن را گامی مهم در جهت استقرار نظام تصمیم گیری و سیاست گذاری داده محور در حوزه فعالیت های قرآنی دانست و گفت: دسترسی به آمار و اطلاعات دقیق، معتبر و به روز، یکی از الزامات اساسی حکمرانی و برنامه ریزی در حوزه فرهنگ قرآنی است چراکه بدون شناخت واقعی از وضعیت موجود، ظرفیت ها، پراکندگی و دستاوردهای این حوزه، امکان برنامه ریزی مؤثر و ارزیابی دقیق عملکردها فراهم نخواهد شد.

دهقانی با اشاره به تکلیف شورای توسعه فرهنگ قرآنی در بند 13 ماده 4 منشور توسعه فرهنگ قرآنی مبنی بر طراحی سامانه های آماری حوزه فعالیت های قرآنی اظهار کرد: یکی از مسائل دیرینه در نظام توسعه فرهنگ قرآنی کشور، فقدان یک نظام جامع و یکپارچه برای گردآوری، ساماندهی، تحلیل و ارائه آمار و اطلاعات معتبر بوده است. در بسیاری از حوزه ها، اطلاعات موجود پراکنده، غیرهمسان و بعضاً مبتنی بر برآوردهای غیرمستند بوده و همین مسئله، شناخت دقیق وضعیت موجود و اتخاذ تصمیمات مبتنی بر شواهد را با دشواری مواجه می کرد.

وی افزود: نداشتن آمار و اطلاعات واقعی، مانند قدم زدن در تاریکی است. وقتی ندانیم در هر حوزه چه ظرفیت هایی داریم، چه تعداد مخاطب و فعال قرآنی در کشور حضور دارند، فعالیت ها در چه مناطقی متمرکز شده اند و چه میزان از اهداف و تکالیف قانونی تحقق یافته است، طبیعتاً نمی توانیم برنامه ریزی دقیقی داشته باشیم یا درباره اثربخشی سیاست ها و اقدامات قضاوت درستی انجام دهیم. به همین دلیل، ایجاد زیرساخت جامع اطلاعاتی و آماری از اولویت های شورای توسعه فرهنگ قرآنی قرار گرفته است.

معاون راهبردی شورای توسعه فرهنگ قرآنی با اشاره به این که راه اندازی این سامانه با محوریت مرکز فناوری شورای عالی انقلاب فرهنگی دنبال می شود، ضمن قدردانی از همکاری شایسته این مرکز، تصریح کرد: آغاز این طرح با اولویت تکالیف قرآنی مندرج در قانون برنامه هفتم پیشرفت کشور بود و در این مرحله، جمع آوری و ساماندهی اطلاعات هفت عنوان تکلیف قرآنی مندرج در قانون برنامه هفتم در دستور کار قرار گرفت و به تدریج به شاخص های دیگر تسری پیدا کرد. شاخص هایی همچون حافظان قرآن کریم، مدارس حفظ، معلمان توانمند قرآنی (طرح اتقان)، مساجد پایگاه های قرآنی، مؤسسات و خانه های قرآن، جلسات خانگی قرآن، دانشجومعلمان قرآنی، قاریان، مدرسان و مربیان قرآن، دانش آموزان حافظ، اطلس فعالیت های تدبری، مسابقات و داوران قرآنی و همچنین سایر اقلام آماری قرآنی از جمله موضوعاتی هستند که اطلاعات آن ها در حال گردآوری و تکمیل است.

دهقانی با اشاره به برخی داده های گردآوری شده در این سامانه گفت: برای نمونه، در حوزه حفظ قرآن کریم، اطلاعاتی بالغ بر یک میلیون و دویست هزار نفرجزء حفظ در پایگاه اطلاعاتی ثبت شده که با طی چند مرحله فرایند پالایش، بررسی و رفع موارد تکراری، اطلاعات آن با قابلیت بیان عملکرد دستگاه ها و استان ها در حال تکمیل و به روزرسانی است. همچنین اطلاعات 461 قاری دارای مدرک تخصصی قرائت، 201 مقری و 188 مدرس قرآن کریم در اطلاعات دریافتی از مراجع تخصصی ثبت شده است. در حوزه های دیگر نیز اطلاعاتی نظیر حدود 14هزار مربی حفظ قرآن کریم، 37 هزار و 850 نفر از مخاطبان طرح ملی اتقان و 38 هزار دانش آموز حافظ قرآن ثبت شده و داده های چندین شاخص مهم دیگر نیز گردآوری شده و در فرآیند پالایش اطلاعات قرار گرفته است.

وی ادامه داد: اهمیت این اطلاعات صرفاً در ثبت اعداد و ارقام نیست؛ بلکه مسئله اصلی، دستیابی به تصویری واقعی و قابل تحلیل از وضعیت فعالیت های قرآنی کشور است. برای تحقق این هدف، اطلاعات دریافتی از دستگاه ها و نهادهای مختلف با استفاده از شناسه های هویتی و اطلاعات ارتباطی افراد تطبیق داده شده و فرایند شناسایی و حذف هم پوشانی ها و موارد تکراری با صرف ساعت ها کار کارشناسی انجام شده است تا بتوانیم به گزارش های یکتا و قابل اتکا دست پیدا کنیم. تلاش شده است به جای تجمیع ساده آمارهای اعلامی دستگاه ها، یک پایگاه اطلاعاتی منسجم و قابل استناد شکل گیرد. صیانت از اطلاعات هویتی و رعایت الزامات امنیت و محرمانگی داده ها نیز در این فرایند اهمیت اساسی دارد که تدابیر لازم اندیشیده شده است.

دبیر مجمع مشورتی شورای توسعه فرهنگ قرآنی، تعیین پراکندگی جغرافیایی و توجه به آمایش سرزمینی را از دیگر ویژگی های این سامانه برشمرد و گفت: یکی از قابلیت های مهم این زیرساخت، امکان تحلیل توزیع جغرافیایی ظرفیت ها و فعالیت های قرآنی در سطح استان ها و مناطق مختلف کشور است. این موضوع کمک می کند علاوه بر شناسایی مناطق برخوردار و کم برخوردار، زمینه مقایسه عملکرد استان ها، شناسایی الگوهای موفق و حتی ایجاد یک رقابت سازنده و هدفمند میان استان ها را فراهم کنیم. طبیعتاً وقتی هر استان بتواند جایگاه خود را بر اساس شاخص های مشخص و اطلاعات معتبر مشاهده کند، انگیزه بیشتری برای ارتقای عملکرد و توسعه ظرفیت های قرآنی خود خواهد داشت.

دهقانی تأکید کرد: باید توجه داشت که شاخص های قرآنی زمانی معنای واقعی و تحلیلی پیدا می کنند که در کنار سایر شاخص های علمی، فرهنگی و اجتماعی کشور قرار گیرند. هدف ما صرفاً تولید گزارش های آماری درون حوزه ای نیست؛ بلکه می خواهیم با تحلیل ارتباط و نسبت شاخص های توسعه فرهنگ قرآنی با سایر شاخص های کلان کشور، به شناخت عمیق تری از وضعیت فرهنگی جامعه و میزان تحقق اهداف و سیاست های قرآنی دست پیدا کنیم. چنین امکانی می تواند مبنای بازنگری در اولویت ها، اصلاح سیاست ها و تخصیص هدفمندتر منابع و اعتبارات قرار گیرد.

وی با اشاره به دیگر قابلیت های پیش بینی شده برای این سامانه اظهار کرد: در ادامه این مسیر، پیش بینی شده است یک آزمایشگاه داده و هوش مصنوعی اختصاصی برای این سامانه ایجاد شود تا ظرفیت تحلیل پیشرفته و دقیق اطلاعات در اختیار مدیران و سیاست گذاران قرآنی قرار گیرد. با استقرار این زیرساخت، امکان ایجاد داشبوردهای مدیریتی با قابلیت تولید انواع گزارش های تحلیلی، نمودارها، تحلیل روندها، مقایسه های استانی و شناسایی خلأها و ظرفیت های موجود فراهم خواهد شد. به جای آنکه مدیران صرفاً با مجموعه ای از آمار و ارقام مواجه باشند، ابزارهایی در اختیار خواهند داشت که به آن ها کمک می کند از داده ها به شناخت، از شناخت به تحلیل و از تحلیل به تصمیم درست برسند.

معاون راهبردی شورای توسعه فرهنگ قرآنی در ادامه، موضوع آمار حافظان قرآن کریم را یکی از نمونه های روشن ضرورت ایجاد چنین سامانه ای دانست و گفت: سال ها یکی از ابهامات جدی در حوزه فعالیت های قرآنی، تعداد واقعی حافظان قرآن کریم در کشور بود. به دلیل نبود سامانه جامع و سازوکار یکپارچه ثبت و پایش اطلاعات، آمارهای متفاوتی در این زمینه مطرح می شد و امکان دستیابی به یک تصویر دقیق و قابل دفاع وجود نداشت. اکنون با گردآوری اطلاعات از مراجع مختلف، تطبیق داده ها و انجام فرایند پالایش و رفع همپوشانی ها، گام مهمی برای روشن شدن وضعیت این حوزه برداشته شده است. این تجربه نشان می دهد که با ایجاد زیرساخت مناسب می توان بسیاری از ابهامات آماری موجود در سایر حوزه های قرآنی را نیز برطرف کرد.

دهقانی با اشاره به برنامه رونمایی از این سامانه خاطرنشان کرد: در حال حاضر، فرایند تکمیل، اعتبارسنجی و بارگذاری اطلاعات شاخص های مختلف در حال انجام است و تلاش می کنیم در نخستین فرصت، پس از تکمیل مراحل لازم، از این زیرساخت رونمایی کنیم. همچنین بنا داریم در مراسم رونمایی، بخشی از نتایج و تحلیل های استخراج شده از اطلاعات موجود توسط مدیران و مسئولان قرآنی ارائه شود تا علاوه بر معرفی قابلیت های سامانه، نمونه ای از کاربرد عملی داده ها در شناخت وضعیت و تصمیم گیری در حوزه توسعه فرهنگ قرآنی به نمایش گذاشته شود.

وی در پایان تأکید کرد: هدف از این سامانه، ایجاد یک زیرساخت پایدار برای استقرار حکمرانی داده محور در نظام توسعه فرهنگ قرآنی کشور است؛ زیرساختی که بتواند در ادامه به صورت مستمر و برخط به روزرسانی شود و اطلاعات معتبر و تحلیل های دقیق را در اختیار شورای توسعه فرهنگ قرآنی، دستگاه های مسئول و مدیران قرآنی کشور قرار دهد.

انتهای پیام

نظرات

captcha