شوک ارزی به تولید و واردات؛ تورم در راه بازار

بازار ارز در روز سه شنبه شاهد واگرایی قابل توجهی میان نرخ غیررسمی و نرخ حواله در مرکز مبادله بود. در حالی که دلار در بازار آزاد با کاهش 2 هزار تومانی به 262 هزار تومان رسید، نرخ حواله دلار در مرکز مبادله ارز و طلای ایران مسیر صعودی را طی کرد و به 190 هزار و 562 تومان افزایش یافت.

این تفاوت معنادار نشان می دهد سیاست گذار پولی در تلاش برای مدیریت عرضه ارز است، اما بازار آزاد همچنان تحت تأثیر انتظارات سیاسی و تحولات مذاکرات تهران و واشنگتن قرار دارد.

افزایش نرخ در مرکز مبادله، فشارهای جدیدی را بر هزینه های واردات کالا وارد می کند که اگر با انضباط پولی همراه نشود، می تواند به گسترش فاصله نرخ ها و تشدید رانت های ارزی منجر شود که نتیجه مستقیم آن بی ثباتی در هزینه های تولید است.

عصر اقتصاد در این رابطه با ابراهیم حاتم یزدی کارشناس ارشد حوزه پولی و مالی کشور به گفتگو نشسته است که حاصل آن را در ادامه می خوانید.

افزایش نرخ در مرکز مبادله نشانه چیست؟

ابراهیم حاتم یزدی کارشناس ارشد حوزه پولی و مالی کشور در گفتگو با عصر اقتصاد اظهار کرد: افزایش نرخ حواله در مرکز مبادله ارز و طلا در روز سه شنبه و در شرایطی که بازار آزاد شاهد عقب نشینی قیمت است، بیانگر تغییر رویکرد بانک مرکزی در مدیریت جریان ارزی برای واردات است.

وی افزود: این سیاست نشان می دهد بانک مرکزی با هدف تأمین ارز کالاهای اساسی و محدود کردن تقاضا برای واردات کالاهای غیرضرور، دست به اصلاح نرخ زده است که در نتیجه بار هزینه های واردات بر دوش واردکنندگان افزایش می یابد.

اثرات شکاف قیمتی بر تولید و تورم

وی در ادامه گفت: شکاف میان نرخ حواله و قیمت بازار آزاد در روز سه شنبه بستری برای ایجاد رانت و فساد اقتصادی فراهم می کند زیرا فعالان اقتصادی با مشاهده این فاصله قیمتی به سمت بازارهای غیررسمی سوق داده می شوند.

حاتم یزدی افزود: وقتی دولت نرخ رسمی را افزایش می دهد، در نهایت انتظارات تورمی در جامعه تقویت می شود زیرا فعالان بازار این افزایش را به معنای چراغ سبز دولت برای گران سازی سایر کالاها تفسیر می کنند.

بانک مرکزی با هدف تأمین ارز کالاهای اساسی و محدود کردن تقاضا برای واردات کالاهای غیرضرور، دست به اصلاح نرخ زده است که در نتیجه بار هزینه های واردات بر دوش واردکنندگان افزایش می یابد

در نتیجه، این اقدام نه تنها به ثبات بازار کمک نمی کند بلکه فشارهای هزینه ای را بر واحدهای تولیدی تشدید می سازد که حاصل آن رکود تورمی است.

تأثیر مذاکرات بر انتظارات بازار

حاتم یزدی با اشاره به نقش متغیرهای سیاسی در این نوسانات گفت: بازار ارز ایران در روز سه شنبه به شدت تحت تأثیر اخبار مذاکرات تهران و واشنگتن قرار داشت.

وی افزود: هرگونه تغییر در روند مذاکرات می تواند جهت گیری قیمت ها را به کلی تغییر دهد، چنان که نوسانات اخیر نیز ناشی از امیدواری ها و ناامیدی ها به نتیجه این دیپلماسی است.

در نهایت باید پذیرفت که تا زمانی که ثبات در متغیرهای کلان اقتصادی از طریق کنترل نقدینگی حاصل نشود، این نوسانات و دوگانگی نرخ ها ادامه خواهد داشت؛ راهکار برون رفت از این شرایط، نه مدیریت دستوری نرخ ارز در مرکز مبادله، بلکه اصلاح ساختارهای پولی و بانکی کشور است که عصر اقتصاد بارها بر آن تأکید کرده است.

تک نرخی کردن ارز با تحمیل شوک هزینه ای به تورم دامن می زند

این کارشناس ارشد حوزه پولی و مالی کشور در پاسخ به پرسش خبرنگارما گفت: هرچند با بالا بردن نرخ در مرکز مبادله بخشی از رانت ارزی جذف می شود و واردات کالاهای لوکس یا غیرضروری در شرایط بحران کاهش می یابد اما نباید غافل شد که همین افزایش قیمت در یکی دو ماه آینده موج تازه ای از تورم را در جامعه رقم خواهد زد.

وی افزود: وظیفه ذاتی بازارساز مهار پایدار تورم است در حالی که وقتی ارز تخصیصی به کالاهای اساسی گران تر می شود، واردکننده و تولیدکننده این حق را به خود می دهند که بهای کالای نهایی را در بازار مصرف افزایش دهند و این روند در نهایت به زیان معیشت عمومی تمام می شود.

حاتم یزدی تصریح کرد: گران کردن ارز رسمی هرگز راهکار واقعی برای کنترل و مهار قیمت ها در بازار نخواهد بود زیرا موتور اصلی جهش قیمت ها در جایی دیگر روشن است.

وی افزود: سیاست گذار پولی پیش از هرگونه اقدام برای نزدیک سازی نرخ ها یا فروش ارز با بهای بالاتر به واردکنندگان، موظف است ناترازی گسترده شبکه بانکی را برطرف سازد و رشد بی رویه حجم نقدینگی را مهار کند.

در نهایت تا زمانی که انضباط مالی در شبکه بانکی حاکم نشود و ترمز خلق نقدینگی کشیده نشود، تک نرخی کردن ارز صرفاً رسمیت بخشیدن به تورم بالاتر خواهد بود.

حاتم یزدی همواره بر این نکته اصرار می ورزد که درمان ریشه ای بیماری ارزی کشور از مسیر انضباط پولی می گذرد و تحمیل شوک هزینه ای به زنجیره تولید و سبد مصرفی مردم را مردود می داند.

تگ ها بازار ارز تک نرخی کردن ارز تولید و واردات مرکز مبادله