برای حفظ فرصت جمعیتی ایران فقط 15 سال زمان داریم

به گزارش خبرگزاری صداوسیما مرکز آذربایجان شرقی، علیرضا رحیمی امروز در سومین کنگره بین المللی سالمندی فعال در تبریز اظهار کرد: اگر از فرصت باقی مانده برای اصلاح روند های جمعیتی استفاده نکنیم، در آینده با کاهش جدی نیروی کار مولد و منابع انسانی مورد نیاز توسعه کشور مواجه می شویم. برای حفظ فرصت جمعیتی ایران فقط 15 سال زمان داریم.

وی با اشاره به روند تغییرات جمعیتی کشور افزود: نرخ باروری در ایران، بر اساس پیش بینی های خوش بینانه، حدود 1.6 و در پیش بینی های بدبینانه و شاید واقع بینانه تر، حدود 1.3 است. با ادامه این روند، در آینده نه چندان دور بخش قابل توجهی از نیروی کار مولد و تأثیرگذار کشور و منابع انسانی مورد نیاز برای توسعه پایدار را از دست خواهیم داد.

رحیمی با بیان اینکه پیش بینی می شود تا سال 1430 از هر سه نفر جمعیت کشور، یک نفر سالمند باشد گفت: اگر از منظر جوانی جمعیت به موضوع نگاه کنیم، تنها تا سال 1420 برای استفاده از فرصت جمعیتی و حفظ ظرفیت های جمعیت جوان کشور زمان داریم. هر فردی که به تاریخ، فرهنگ و تمدن ایران علاقه مند است، باید به این موضوع حساس باشد، چراکه فرصت زیادی برای اصلاح روند های جمعیتی باقی نمانده است.

معاون امور جوانان وزارت ورزش و جوانان ادامه داد: رشد جمعیت کشور به تدریج کاهش پیدا می کند و در مقابل 2 کشور همسایه ایران، پاکستان و افغانستان، در سال 1430 در بالاترین دوره رشد جمعیت جوان خود قرار خواهند گرفت. این موضوع یک هشدار جدی است، چراکه بدون نیروی کار مولد و منابع انسانی کافی، دستیابی به توسعه دشوار خواهد بود.

وی با بیان اینکه موضوع کاهش جمعیت، محدود به یک دولت یا دوره مدیریتی نیست اظهار کرد: چه در کنگره سالمندی درباره آینده جمعیت صحبت کنیم و چه در کنگره جوانی جمعیت، باید این مسئله را به عنوان دغدغه ای ملی در نظر بگیریم. آمار ها نشان می دهد میزان ازدواج در کشور طی سال های متوالی کاهش یافته و نرخ رشد جمعیت و میزان باروری نیز روند نزولی دارد. این مسائل به دولت چهاردهم یا دولت های بعدی مربوط نیست، موضوع، آینده ایران است و همه باید نسبت به آن احساس مسئولیت کنیم.

معاون امور جوانان وزارت ورزش و جوانان با اشاره به مشکلات اقتصادی و اجتماعی جامعه گفت: با وجود مشکلات متعدد اقتصادی و اجتماعی و اینکه بنا بر آماری که در این نشست به آن اشاره می کنم، حدود 40 تا 45 درصد جمعیت ایران زیر خط فقر قرار دارند، نمی توان صرفاً از مردم خواست فرزندآوری را افزایش دهند، بی آنکه شرایط و دشواری های زندگی آنان را در نظر گرفت. بیان دغدغه جمعیت به معنای نادیده گرفتن این مشکلات نیست، بلکه نشان دهنده حساسیت نسبت به آینده کشور است.

رحیمی با اشاره به جایگاه سالمندان در جامعه افزود: سالمندان سرمایه های ارزشمند اجتماعی و فرهنگی کشور هستند و تجربه و اثرگذاری آنان می تواند در کنار ظرفیت جوانان، به حل مسائل جامعه کمک کند. باید از جوانان نیز خواست که نسبت به سالمندان و نقش آنان در جامعه توجه بیشتری داشته باشند و زمینه حضور و مشارکت این گروه را فراهم کنند.

وی با بیان اینکه سالمندی فعال از سال های پیش از ورود افراد به دوره سالمندی آغاز می شود ادامه داد: پیشگیری، مناسب سازی محیط و شرایط زندگی و فراهم کردن زمینه مشارکت فعال سالمندان، اقداماتی است که باید از امروز مورد توجه قرار گیرد. سالمندی فعال نباید صرفاً به زمانی موکول شود که فرد وارد دوره سالمندی شده است، بلکه باید از دوران اشتغال و فعالیت افراد برای این مرحله از زندگی برنامه ریزی کرد.

معاون امور جوانان وزارت ورزش و جوانان با انتقاد از ضعف آینده پژوهی در تصمیم سازی ها گفت: یکی از مشکلات همیشگی کشور این بوده که معمولاً به آینده به موقع فکر نکرده ایم و زمانی به دنبال حل مسائل رفته ایم که فرصت های زیادی از دست رفته است. مطالعات آینده پژوهی در تصمیم سازی های ما جایگاه مناسبی نداشته و گاهی بدون توجه کافی به پیامد های بلندمدت، تصمیم هایی اتخاذ شده است.

وی افزود: اکنون که پیش بینی می کنیم در سال 1430 چه شرایط جمعیتی خواهیم داشت، باید از همین امروز زمینه های لازم را فراهم کنیم، در غیر این صورت، ممکن است 20 سال دیگر امکان انجام بسیاری از اقدامات را نداشته باشیم. سالمندی فعال باید از امروز و با برنامه ریزی برای همه گروه های جمعیتی آغاز شود، حتی افرادی که هنوز به مرحله سالمندی نرسیده اند.

وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به مفهوم اقتصاد نقره ای گفت: در ادبیات جمعیت شناختی و اجتماعی، دوره فعالیت و اشتغال افراد را می توان دوره طلایی و دوره سالمندی را دوره نقره ای نامید. اقتصاد نقره ای نیز به ظرفیت ها و فرصت های اقتصادی و اجتماعی مرتبط با سالمندان اشاره دارد. از نگاه من، این عنوان می تواند یادآور ارزش و تجربه ای باشد که گذر زندگی به سالمندان بخشیده است.

رحیمی ادامه داد: اقتصاد نقره ای به این معنا نیست که فرد پس از بازنشستگی مجبور باشد برای تأمین زندگی خود همچنان کار کند، بلکه هدف این است که سالمند از امکان مشارکت فعال در جامعه محروم نشود و بتواند متناسب با توانایی ها، علاقه مندی ها و شرایط خود در فعالیت های اجتماعی و اقتصادی حضور داشته باشد.

وی با بیان اینکه جامعه توانمند می تواند بخش قابل توجهی از مسائل خود را حل کند، گفت: در این مسیر، گروه های فعال اجتماعی و به ویژه سالمندان و پیشکسوتان نقش مهمی دارند. برنامه های مبتنی بر مشارکت اجتماعی ظرفیت آن را دارند که به الگویی در سطح کشور تبدیل شوند. لازم است از حضور، راهنمایی و مشارکت پیشکسوتان و گروه های اثرگذار اجتماعی برای تقویت این برنامه ها استفاده کنیم.