رشد 50 درصدی فروش شرکت های دانش بنیان در سال 1404

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما ، محمدجواد صدری مهر، معاون توسعه اقتصاد دانش بنیان معاونت علمی ریاست جمهوری درباره ابعاد حمایت از شرکت های فعال در این حوزه ها و تفاوت رویکرد قدرت بنیان با الگوهای پیشین حمایت از شرکت های دانش بنیان گفت: قرار نیست نام یا ماهیت شرکت ها تغییر کند؛ این شرکت ها همچنان دانش بنیان هستند، اما شرکت هایی که در حوزه های اقتدارآفرین فعالیت می کنند، از حمایت های ویژه تری برخوردار خواهند شد. ممکن است برخی از این حوزه ها در شرایط فعلی، از نظر اقتصادی به اندازه بازار های پرگردش جذابیت نداشته باشند، اما آثار و دستاورد های آنها در میان مدت و بلندمدت تعیین کننده است. هوش مصنوعی، فناوری کوانتوم، علوم شناختی و زیست فناوری از جمله این حوزه ها هستند که معاونت علمی با هدف حفظ جایگاه کشور در مرز های دانش جهانی، حمایت از آنها را در اولویت قرار داده است.

صدری مهر این رویکرد را ادامه مسیری دانست که زیست بوم فناوری کشور در سال های گذشته طی کرده است و افزود: در مقطعی، اولویت اصلی پرورش نخبگان بود؛ سپس نگهداشت آنها اهمیت پیدا کرد و امروز مسئله اصلی، فراهم کردن زمینه اثرگذاری نخبگان است. در حوزه فناوری نیز مسیر مشابهی طی شده است؛ از افزایش سهم تحقیق و توسعه که بخش قابل توجهی از نتایج آن در قالب گزارش ها و اسناد باقی می ماند، تا شکل گیری شرکت های دانش بنیان، افزایش عمق فناوری و اکنون حل مسائل واقعی صنعت.

از هوشمندسازی چاه های نفت تا بومی سازی دارو های وارداتی

معاون توسعه اقتصاد دانش بنیان معاونت علمی برای تشریح اثرگذاری شرکت های دانش بنیان در صنعت، به ساخت داخل پمپ های چندفازی و اجرای طرح های هوشمندسازی در صنعت نفت اشاره کرد.

به گفته وی، در دو میدان نفتی سپهر و جفیر، یک شرکت دانش بنیان با هوشمندسازی دو حلقه چاه، به افزایش برداشت نفت کمک کرد. پس از اجرای موفق این طرح، وزارت نفت مسئولیت هوشمندسازی 74 حلقه چاه دیگر را به این شرکت سپرد.

صدری مهر همچنین با اشاره به اثر فعالیت شرکت های دانش بنیان در حوزه سلامت گفت: امروز محصولاتی در داروخانه ها عرضه می شوند که پیش تر از خارج وارد می شدند، اما اکنون با همان شکل و کیفیت در داخل کشور تولید می شوند.

شهرک های فناوری در مجاورت شهرک های صنعتی

یکی از برنامه های جدید معاونت علمی، ایجاد شهرک های فناوری در کنار شهرک های صنعتی است؛ طرحی که با هدف تکمیل حلقه های ناقص زنجیره ارزش صنایع اجرا می شود.

صدری مهر در این باره توضیح داد: پیش از این، رقابت شرکت های دانش بنیان با صنایع مستقر برای دریافت زمین در شهرک های صنعتی دشوار بود. به همین دلیل، ایجاد شهرک های فناوری در مجاورت شهرک های صنعتی در دستور کار قرار گرفت. در حال حاضر سه شهرک فناوری در کنار شهرک های صنعتی شمس آباد تهران، اشترجان اصفهان و سپیدرود رشت شکل گرفته است.

وی افزود: فراخوان استقرار شرکت ها در این شهرک ها تا پایان مهرماه منتشر می شود و فرایند استقرار از ابتدای زمستان آغاز خواهد شد. هدف آن است که شرکت های فناور با حضور در این مجموعه ها، حلقه های تکمیل نشده زنجیره ارزش صنایع مستقر در شهرک های صنعتی را پوشش دهند.

عبور از کمک های بلاعوض به ابزار های متنوع تأمین مالی

معاون توسعه اقتصاد دانش بنیان معاونت علمی با اشاره به تغییر رویکرد در ابزار های حمایتی گفت: در گذشته بخش عمده حمایت ها از طریق کمک های بلاعوض یا گرنت انجام می شد، اما امروز مجموعه ای از ابزار های مالی برای پشتیبانی از فعالیت های فناورانه به کار گرفته شده است؛ از اعتبار مالیاتی صنایع بزرگ و صندوق های سرمایه گذاری خطرپذیر شرکتی گرفته تا اوراق فناوری.

به گفته صدری مهر، حداقل حجم هر عرضه اوراق فناوری حدود 500 میلیارد تومان است و در سال جاری پیشنهاد انتشار نزدیک به 90 همت اوراق برای تأمین مالی پروژه های فناورانه مطرح شده است. این اوراق با هدف جذب سرمایه های مردمی برای اجرای پروژه های فناورانه منتشر می شوند و قرار است بازدهی بالاتری از سود بانکی داشته باشند.

وی با تأکید بر ضرورت تکمیل زنجیره های تولید اظهار کرد: در دهه گذشته، بسیاری از زنجیره های تولید در کشور وجود داشتند، اما برخی حلقه های آنها از طریق واردات تأمین می شد. شرکت های دانش بنیان به تدریج این حلقه ها را بومی کردند. اکنون هدف، فناورانه کردن کل زنجیره تولید، از ابتدا تا انتهاست. صدری مهر همچنین تأکید کرد: عنوان دانش بنیان برای شرکت ها دائمی نیست و وضعیت آنها باید هر دو تا سه سال یک بار مورد بازنگری قرار گیرد.

تکمیل زنجیره های ارزش؛ از شیلات و پتروشیمی تا معدن

معاون توسعه اقتصاد دانش بنیان معاونت علمی درباره وضعیت زنجیره های ارزش در بخش های مختلف اقتصادی گفت: زنجیره شیلات به مرحله نتیجه گیری رسیده و آثار آن قابل مشاهده است. زنجیره پتروشیمی در حال تکمیل است و زنجیره معدن نیز در مراحل میانی قرار دارد. در سطح استانی، زنجیره ارزش سیب در آذربایجان غربی نیز تقریباً نهایی شده است.

وی با اشاره به سهم شرکت های دانش بنیان از اقتصاد کشور افزود: سهم این شرکت ها از تولید ناخالص داخلی در حال حاضر حدود 3.5 درصد است و بر اساس هدف گذاری برنامه هفتم توسعه باید به 7 درصد برسد. افزایش هر یک درصد از این سهم، کار دشواری است و دستیابی به این هدف بدون نگاه جامع به زنجیره های ارزش امکان پذیر نخواهد بود.

رشد 50 درصدی فروش دانش بنیان ها در شرایط جنگی

صدری مهر در پاسخ به پرسشی درباره چالش قدیمی اتصال شرکت های دانش بنیان به بازار، به آمار فروش این شرکت ها اشاره کرد و گفت: با وجود وقوع دو جنگ در سال 1404، فروش شرکت های دانش بنیان نسبت به سال قبل حدود 50 درصد افزایش یافت و از حدود 2 هزار همت به بیش از 3 هزار و 200 همت رسید.

وی این رشد را نشانه تغییر نگرش بازار نسبت به تولید داخلی دانست و توضیح داد: هرچه محدودیت های تحریمی شدیدتر و واردات پرهزینه تر می شود، صنایع و بازار برای تأمین نیاز های خود بیشتر به ظرفیت تولید داخل تکیه می کنند.

به گفته صدری مهر، معاونت علمی نیز با استفاده از ابزار های مختلف تلاش می کند ریسک خرید محصولات داخلی را برای صنایع کاهش دهد. برای مثال، یک واحد تولیدی در صنعت نفت یا پتروشیمی معمولاً به دلیل نگرانی از توقف خط تولید، به سادگی حاضر به جایگزینی قطعه وارداتی با محصول داخلی نیست. در چنین شرایطی، معاونت علمی با ارائه ضمانت، بخشی از ریسک استفاده از محصول داخلی را می پذیرد؛ به گونه ای که حتی در صورت توقف احتمالی یک خط تولید به مدت یک هفته، سازوکار جبران خسارت پیش بینی شده است.

وی ادامه داد: قرارداد های «تولید بار اول» نیز از دیگر ابزار های حمایت از تولید داخلی هستند که سالانه چند صد مورد از آنها منعقد می شود. این قرارداد ها به صنایع اجازه می دهند محصولاتی را که برای نخستین بار در کشور تولید شده و تأییدیه های لازم را دریافت کرده اند، بدون برگزاری مناقصه و از طریق ترک تشریفات خریداری کنند.

صدری مهر اعتبار مالیاتی را ابزار حمایتی دیگری دانست که هزینه توسعه محصول را برای صنایع کاهش می دهد و بخشی از ریسک سرمایه گذاری در تولید فناوری های جدید را به دولت منتقل می کند.

تبدیل مراکز فنی وحرفه ای به کارخانه های نوآوری

معاون توسعه اقتصاد دانش بنیان معاونت علمی در بخش دیگری از این گفت و گو، به تفاهم این معاونت با سازمان آموزش فنی وحرفه ای کشور اشاره کرد و گفت: سرعت تغییر مشاغل افزایش یافته و عمر بسیاری از حرفه ها به شدت کوتاه شده است. در گذشته، مشاغلی مانند آهنگری ممکن بود هزار سال با تغییرات اندک ادامه پیدا کنند، اما امروز برخی مشاغل حتی سه دهه نیز دوام ندارند.

او با اشاره به ضرورت به روزرسانی آموزش های مهارتی افزود: در برخی مراکز فنی وحرفه ای همچنان میز های نقشه کشی و دستگاه های تراش سنتی محور آموزش هستند، در حالی که مسیر آینده صنعت به سمت ساخت پیشرفته، چاپ سه بعدی و فناوری های ساخت افزایشی حرکت می کند.

صدری مهر توضیح داد: بر اساس تفاهم انجام شده، قرار است برخی مراکز فنی وحرفه ای به کارخانه های نوآوری تبدیل شوند تا شرکت های دانش بنیان در آنها مستقر شوند. در این الگو، هنرجویان ضمن فراگیری مهارت های مورد نیاز آینده، فرصت آشنایی و ورود مستقیم به زیست بوم شرکت های دانش بنیان را نیز پیدا می کنند.

به گفته وی، نخستین مرکز در منطقه مشیریه تهران فعالیت خود را آغاز کرده و قرار است حداکثر تا بهمن ماه افتتاح شود.

آینده پژوهی مشاغل دانشی با افق پنج و 10 ساله

معاون توسعه اقتصاد دانش بنیان معاونت علمی در پاسخ به پرسشی درباره چگونگی پیش بینی نیاز های آینده بازار کار، بر ضرورت پذیرش عدم قطعیت تأکید کرد و گفت: هیچ کس نمی تواند با اطمینان از آینده سخن بگوید. به همین دلیل، معاونت علمی مطالعه و آینده پژوهی مشاغل دانشی را با افق پنج و 10 ساله آغاز کرده است.

وی افزود: نتایج این مطالعات در حوزه هایی مانند معدن، خودرو، فناوری اطلاعات و ارتباطات و تجهیزات پزشکی آماده شده و بررسی سایر حوزه ها نیز در دستور کار قرار دارد.

صدری مهر در ادامه، دو شاخص را برای ارزیابی عملکرد معاونت علمی در یک سال آینده معرفی کرد. به گفته وی، نخستین شاخص، سهم شرکت های دانش بنیان از تولید ناخالص داخلی است که هدف گذاری شده سالانه یک تا یک ونیم واحد درصد افزایش یابد.

وی در این باره تأکید کرد: اگر بتوانیم به چنین افزایشی دست پیدا کنیم، دستاورد مهمی خواهد بود. ملاک ارزیابی عملکرد باید آمار رسمی باشد، نه گزارش های کلی و غیرقابل سنجش.

معاون توسعه اقتصاد دانش بنیان معاونت علمی، شاخص دوم را ایجاد زیرساخت های پیشرفته در حوزه های هوش مصنوعی، کوانتوم، علوم شناختی و زیست فناوری عنوان کرد و گفت: این زیرساخت ها ممکن است در کوتاه مدت تأثیر مستقیمی بر تولید ناخالص داخلی نداشته باشند، اما سکوی پرتاب کشور برای توسعه فناوری و افزایش توان رقابتی در سال های آینده خواهند بود