زنگ خطر گرمایش زمین به صدا درآمد؛ ال نینو چه بلایی بر سر جهان می آورد؟

به گزارش خبرنگار مهر، تداوم رکوردشکنی دمای جهانی، افزایش ذخیره گرمایی اقیانوس ها، عقب نشینی یخچال های طبیعی و بالا آمدن سطح آب دریاها، تصویری نگران کننده از وضعیت اقلیم زمین در سال 2026 ترسیم می کند؛ وضعیتی که با تقویت پدیده ال نینو می تواند در ماه های آینده تشدید شود و موج جدیدی از مخاطرات اقلیمی را برای کشورهای مختلف جهان به همراه داشته باشد.

بر اساس گزارش جدید سازمان جهانی هواشناسی (WMO) درباره وضعیت اقلیم در سال 2026، روند افزایش دمای جهانی همچنان ادامه دارد و 12 سال گذشته، هر یک در زمان خود، گرم ترین سال های ثبت شده بوده اند. همچنین چهار سال اخیر در میان سال های دارای بالاترین رکورد دمای جهانی قرار گرفته اند.

بر اساس این گزارش، میانگین دمای سطح زمین در فاصله ژانویه تا سپتامبر 2026 حدود 1.47 درجه سانتی گراد بالاتر از میانگین دوران پیش از صنعتی شدن بوده است؛ رقمی که پیش بینی می شود تا پایان سال افزایش یابد.

یکی از عوامل تشدیدکننده این وضعیت، پدیده ال نینو است که از ماه اوت شدت گرفته و پیش بینی می شود تا دسامبر به قوی ترین سطح خود در دوره ثبت مشاهدات برسد. این پدیده می تواند با تشدید گرمایش جهانی، زمینه ساز افزایش وقوع شرایط جوی شدید در مناطق مختلف جهان شود.

روند افزایش دمای جهانی همچنان ادامه دارد و 12 سال گذشته، هر یک در زمان خود، گرم ترین سال های ثبت شده بوده اند؛ میانگین دمای سطح زمین در فاصله ژانویه تا سپتامبر 2026 حدود 1.47 درجه سانتی گراد بالاتر از میانگین دوران پیش از صنعتی شدن بوده است

انباشت بی سابقه گرما در سامانه زمین

گزارش سازمان جهانی هواشناسی نشان می دهد عدم تعادل انرژی در سامانه زمین به طور مستمر در حال افزایش است و سیاره زمین با سرعت فزاینده ای گرما را در خود انباشته می کند.

این عدم تعادل به بالاترین سطح از زمان آغاز پایش های علمی رسیده است؛ چراکه افزایش غلظت گازهای گلخانه ای موجب به دام افتادن مقادیر بی سابقه ای از گرما در جو شده و تعادل میان انرژی دریافتی زمین از خورشید و انرژی خروجی آن را برهم زده است.

در این میان، اقیانوس ها حدود 90 درصد گرمای مازاد ناشی از عدم تعادل انرژی زمین را جذب می کنند. بر اساس داده های این گزارش، سال 2026 در مسیری قرار دارد که می تواند دهمین سال متوالی ثبت رکورد گرمای اقیانوس ها باشد؛ موضوعی که از تشدید روند گرم شدن آب های اقیانوسی حکایت دارد.

همچنین سطح آب دریاها در بالاترین میزان خود قرار گرفته و دمای سطح دریاها در سال 2026 به رکوردهای ماهانه جدیدی رسیده است.

ذوب یخچال های طبیعی و کاهش ذخایر آب شیرین

از دیگر نشانه های تشدید بحران اقلیمی، ادامه روند عقب نشینی یخچال های طبیعی و کاهش ذخایر آب شیرین در جهان است.

بر اساس گزارش سازمان جهانی هواشناسی، حجم عظیم یخ ازدست رفته از یخچال های طبیعی در سال 2025 به اندازه ای بوده است که اگر این میزان در قالب آب جمع آوری می شد، می توانست در هر ثانیه از سال پنج استخر استاندارد المپیک را پر کند.

این گزارش همچنین نشان می دهد ذخایر آب شیرین جهان از سال 2014 تاکنون روندی کاهشی داشته است؛ مسئله ای که در کنار افزایش دما و تشدید فشار بر منابع آبی، می تواند آسیب پذیری جوامع و فعالیت های اقتصادی را افزایش دهد.

هشدار گوترش درباره تشدید بحران اقلیمی

«ما وارد عصر جدیدی از شرایط آب وهوایی نامتعادل شده ایم. یک ال نینوی بسیار بزرگ در حال برخورد با سیاره ای است که پیش از این به دلیل تغییرات اقلیمی ساخته دست بشر، بیش از حد گرم شده است»

آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، با هشدار درباره پیامدهای تشدید گرمایش جهانی و تقویت پدیده ال نینو، اعلام کرد جهان وارد مرحله جدیدی از بی ثباتی اقلیمی شده است.

وی در این باره گفت: «ما وارد عصر جدیدی از شرایط آب وهوایی نامتعادل شده ایم. یک ال نینوی بسیار بزرگ در حال برخورد با سیاره ای است که پیش از این به دلیل تغییرات اقلیمی ساخته دست بشر، بیش از حد گرم شده است.»

گوترش با اشاره به تداوم رکوردشکنی های اقلیمی و افزایش هزینه های انسانی ناشی از تغییرات آب وهوایی افزود: رکوردهای اقلیمی همچنان در حال شکسته شدن هستند و هزینه های انسانی این وضعیت نیز افزایش می یابد؛ در حالی که کشورهایی که کمترین مسئولیت را در ایجاد بحران اقلیمی دارند، نخستین و بیشترین آسیب ها را متحمل می شوند.

دبیرکل سازمان ملل متحد تأکید کرد رهبران جهان باید با کاهش سریع تر انتشار گازهای گلخانه ای، تسریع روند گذار عادلانه از سوخت های فسیلی و تأمین منابع مالی و حمایت های مورد نیاز کشورهای آسیب پذیر، اقدامات جدی تری برای مقابله با تغییرات اقلیمی انجام دهند.

ال نینو؛ عامل تشدید گرمای انباشته شده زمین

سلست سائولو، دبیرکل سازمان جهانی هواشناسی، نیز با اشاره به شدت گرمایش جهانی و نقش ال نینو در تشدید شرایط اقلیمی گفت: «ال نینو و در واقع وضعیت آب وهوای جهانی در سال 2026 معنای جدیدی به عبارت خارج از نمودار می دهد. ال نینو گرمای جدیدی به سیاره اضافه نمی کند؛ این گرما از اقیانوس آزاد می شود که گرم ترین مقدار اندازه گیری شده تاکنون را دارد. به سادگی، گرمای بیشتری برای آزاد شدن وجود دارد.»

وی با تأکید بر اینکه افزایش دمای هوا و تقویت ال نینو می تواند خطرات اقلیمی را تشدید کند، افزود: امواج گرما، طوفان های گرمسیری و بارش های شدید با سرعتی بیشتر از آنچه بر اساس الگوها و داده های تاریخی پیش بینی شده بود، شدت می گیرند.

دبیرکل سازمان جهانی هواشناسی همچنین با اشاره به قرار گرفتن صدها میلیون نفر در معرض گرمای شدید و غیرقابل تحمل در سال جاری میلادی، تصریح کرد وقوع حوادثی مانند ریزش گسترده یخ و سنگ و سیلاب های ناگهانی در نپال، ابعاد خطرات ترکیبی پیش روی جوامع ساکن مناطق کوهستانی آسیب پذیر و در حال گرم شدن را آشکار کرده است. افزایش دمای هوا و تقویت ال نینو می تواند خطرات اقلیمی را تشدید کند، امواج گرما، طوفان های گرمسیری و بارش های شدید با سرعتی بیشتر از آنچه بر اساس الگوها و داده های تاریخی پیش بینی شده بود، شدت می گیرند

افزایش اهمیت سامانه های هشدار زودهنگام در برابر مخاطرات اقلیمی

در بخش دیگری از گزارش سازمان جهانی هواشناسی، بر اهمیت پیش بینی های مبتنی بر مشاهدات مستمر جهانی برای پایش تغییرات سریع اقلیمی و مدیریت مخاطرات ناشی از آن تأکید شده است.

بر اساس این گزارش، دسترسی به پیش بینی های دقیق و به روز، بیش از هر زمان دیگری برای مدیریت خطرات فزاینده ای که جوامع و اقتصادها را تهدید می کنند، اهمیت دارد.

با این حال، یکی از تحولات مثبت در این زمینه، افزایش تعداد کشورهایی است که از استقرار سامانه های هشدار زودهنگام چندمخاطره ای (MHEWS) خبر داده اند.

بر اساس داده های منتشرشده، تعداد این کشورها از 56 کشور در سال 2015 به 136 کشور در سال 2025 افزایش یافته است؛ روندی که نشان دهنده گسترش ظرفیت کشورها برای شناسایی و اطلاع رسانی درباره مخاطرات طبیعی و اقلیمی پیش از وقوع حوادث است.

گزارش به روزرسانی شده سازمان جهانی هواشناسی با عنوان «وضعیت اقلیم در سال 2026» در نخستین روز برگزاری کنفرانس تغییرات اقلیمی سازمان ملل متحد (COP31) در آنتالیای ترکیه منتشر شده است.

این سند به عنوان گزارشی مبتنی بر شواهد علمی و داده های اقلیمی تهیه شده و اطلاعات ارائه شده در آن، تا حد امکان، داده های ثبت شده تا سپتامبر 2026 را در بر می گیرد. از این رو، آخرین پیامدهای احتمالی ناشی از تقویت پدیده ال نینو در ماه های بعد، هنوز در داده های مورد استفاده این گزارش منعکس نشده است.