الگوی راه سوم، بازگشت به نگاه اصیل اسلامی در زمینه حقوق زنان است

به گزارش ایکنا از اصفهان، هدی صادق زادگان از نویسندگان کتاب «راه سوم (الگوی مترقی زن در منظومه فکری مقام معظم رهبری)» در هفتمین نشست از سلسله نشست های حیات بهشتی، با موضوع «بانوی امروز؛ هویت، مسئولیت و آزادی» که یکشنبه، 17 آبان ماه در خانه فرهنگ شهید بهشتی برگزار شد، اظهار کرد: برای بررسی یک انسان، دو لایه را باید در نظر بگیریم؛ لایه انسانیت و لایه جنسیت. لایه انسانیت میان زن و مرد مشترک است. اینکه به نسبت این دو لایه چگونه بنگریم، سه نظر وجود دارد؛ نظر اول نگاه سنتی و شرقی به زن است و هم اکنون نیز رویکردهایی به دین اسلام وجود دارد که مؤید این نوع نگرش است.

وی افزود: نظر دوم، نگاه غربی است؛ غرب به معنای جغرافیا و اروپا نیست و مشخصاً به نظر فمینیستی اشاره دارد و راه سوم که مطلوب ماست، هر چند هنوز محقق نشده است.

این نویسنده و پژوهشگر ادامه داد: نگاه سنتی تا همین یک دهه پیش در ایران گفتمان اصلی بود. این نگاه، زن را تحت اراده مرد تعریف می کند، قائل به باب «حبس نسا»، خانه نشینی زنان و نقصان عقل زن است. طرفداران نگاه سنتی برای اثبات عقاید خود، روایاتی از نهج البلاغه و قرآن هم می آورند. برخی از آنان قائل به نقضان صفات انسانی در زنان بوده اند. برای نمونه، می گفتند ببینید زنان چه راحت می ترسند، پس شجاعت در آنان ضعیف تر است.

تأکید رهبر شهید بر رعایت حقوق زنان در خانواده

وی اضافه کرد: امام شهید در سفرهایی که به بعضی از استان ها داشتند و در آن نواحی نگاه سنتی غلبه داشت، مشخصاً از تضییع حقوق زن در خانواده سخن گفته بودند و برای نمونه تأکید داشتند که به زور زن را به ازدواج واداشتن، ظلم و خلاف شرع است. ایشان یکی از بزرگترین ضعف های حوزه زنان در ایران را رعایت نشدن حقوق زنان در محیط خانواده می دانستند و در این زمینه، در سال های مختلف پیوسته تلاش کردند و نظرشان ثابت بود.

صادق زادگان با بیان اینکه در طول تاریخ ادیان ادبیاتی به چشم می خورد که به راه سوم اشاره دارد و نمونه آن آسیه در قرآن است، گفت: او با آنکه همسر فرعون بود، اما فهمی کاملاً متفاوت داشت. آسیه ذیل شوهرش نبود و نقشی پیشگام در زمانه اش داشت. از این دست نمونه ها مانند حضرت مریم(س) نیز وجود دارد و اگر بخواهیم از حضرت خدیجه(س) صحبت کنیم، بحث مفصل خواهد شد. این نمونه ها نشان می دهد که جنبه اشتراکی انسانیت در زن و مرد بسیار زیاد است.

وی تصریح کرد: آنچه در طول تاریخ ادیان با عنوان نگاه شرقی به زن معرفی شده است، در اسرائیلیات ریشه دارد و همین انحرافات وارد اسلام نیز شد. وقتی کسی از شر بودن جنس زن سخن می گوید، بدانید که این حرف دقیقاً ریشه بنی اسرائیلی دارد. انقلاب اسلامی به نوعی بازگشت به نگاه اصیل اسلام بود و نگاه امثال شهید بهشتی، امام خمینی(ره) و امام شهید کاملاً از نگاه شرقی متفاوت بود.

برگ برنده راه سوم

نویسنده کتاب «راه سوم» برگ برنده راه سوم را تأکید بر اشتراکات وسیع انسانی میان زن و مرد دانست و بیان کرد: البته اساس این نگاه، مخالفت با نگاه شرقی نیست و این در حالی است که نگاه غربی از اساس برای تقابل با نگاه سنتی به وجود آمد و مدعی دفاع از حقوق زنان شد. نگاه غربی به تدریج و در موج های مختلف، تفاوت های جنسیتی را از زن حذف کرد و با حذف جنسیت، در پی برابری کامل زن و مرد برآمد.

وی افزود: فمینیسم آمد و در دنیای امروز غلبه پیدا کرد، در حالی که مبانی آن مقابله جدی با نگاه سنتی بود، ولو آنکه این تقابل به ظلمی جدید به زن منجر شود. این روند را نباید صرفاً در عالم نظر دید، بلکه یک سری پروتکل های صهیونیستی نیز این روند را تقویت کردند. جنبش فمینیسم قطعاً پشتوانه سیاسی دارد؛ ظاهر آن دفاع از زن، اما اصل آن تقویت بنیان نظام سرمایه داری است، زیرا اصالت این نظام با سرمایه است و برای رونق و توسعه آن، نیروی کار زن و مرد، هر دو باید وارد بازار کار شوند.

صادق زادگان تأکید کرد: راه سوم از نگاه غربی نیز برائت می جوید و به دنبال نگاه نه شرقی نه غربی است. درواقع، این الگو هم شرقی و هم غربی نیست، بلکه به دنبال صورت بندی جدیدی از نسبت حقیقی انسانیت و جنسیت است. جنسیت در نگاه سوم، ظریف ترین مسئله آفرینش محسوب می شود. در جنسیت زنانه، در ساخت عصبی و روانی هم تفاوت وجود دارد؛ یعنی اگر دست او ظریف است، این فقط تفاوتی فیزیولوژیک نیست، بلکه اندیشه او نیز ظریف است و با ظرافت مسائل را بررسی می کند.

آنچه در الگوی راه سوم اصالت دارد

به گفته وی، جنسیت آمده است تا کارکرد زنانه را نشان دهد و نقش زن را در خانواده نمایان کند. امام شهید مبحث زوجیت را مطرح کردند. غربیان مبنا را بر تضاد تز و آنتی تز و زن و مرد را مخالف هم می دانند، اما در نگاه سوم زن و مرد مکمل هستند، نه متضاد. در نگاه فمینیستی همواره مردستیزی وجود داشته، اما در نگاه اسلامی تأکید بر همراهی زن و مرد در نظام خانواده است.

این نویسنده و پژوهشگر اظهار کرد: در نگاه آرمانی باید بدانیم که وظایف اقتصادی خانواده و نفقه زن برعهده مرد است و به این ترتیب، فراغتی برای زن پدید می آید. شغل به منظور کسب درآمد در الگوی راه سوم اصالت ندارد، اما اینکه زن رسالت و هویت اجتماعی داشته باشد، حتماً اصالت دارد. اگر هم شغلی مطرح می شود، نباید اصل شمرده شود و می تواند در راستای همان هویت و مسئولیت اجتماعی باشد. البته آنچه بیان شد، مربوط به جامعه ای آرمانی است.

وی افزود: ما بر این باوریم که وقتی خانمی به سراغ تولید اندیشه می رود، معرفتی ظریف تر را می تواند لحاظ کند. بنابراین، جنسیت قابل حذف نیست، بلکه در شئون مختلف حتی تولید معرفت هم می تواند کارساز باشد. این در حالی است که امروز در غرب ظرافت و سایر تمایزهای زنانه در نظر گرفته نمی شود. البته زیبایی زنانه را به منظور بهره بردن، برجسته می کنند و ثمره این رویکرد آن می شود که نگاه به جنس مؤنث، کالایی و ابزاری می شود.

صادق زادگان توضیح داد: در الگوی راه سوم، بر بعد زیبایی زن حجاب گذاشته می شود تا از بعد معرفتی و کارکردی او حسن استفاده شود. تفاوت جنسیتی زن و مرد باعث می شود که نحوه بروز هویت اجتماعی آن ها در جامعه متفاوت باشد، هر چند که در اصل داشتن هویت، وظیفه و مسئولیت اجتماعی تفاوتی میان دو جنس نیست.

وی با تأکید بر اینکه زن می تواند پیشگام معنوی جامعه باشد، گفت: قرآن در این زمینه آسیه را مثال می زند. این لطافت زنانه اگر دستکاری نشود، می تواند جامعه را هدایت معنوی کند. مرد اگر در راه انقلاب نباشد، نهایت خودش نیست، اما این زن است که خانواده را با خود همراه می کند. مثال بارز آن را در تجمعات این شب ها می بینیم که بسیج اجتماعی بر مبنای حرکت خانوادگی است. استمراری که در این تجمعات دیده می شود، بر مبنای آن نظام عاطفی است که در زنان نهادینه شده است.

انتهای پیام