بازتاب پیامدهای جنگ علیه ایران در رسانه های جهان

به گزارش مشرق، از آغاز تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، نه تنها اهداف اعلامی این عملیات محقق نشد، بلکه به اذعان مقامات غربی و رسانه های آمریکایی، بن بست راهبردی و شکست های میدانی و سیاسی بر متجاوزان تحمیل شد. این جنگ که با حملات گسترده و کشتار غیرنظامیان از جمله دانش آموزان بی گناه آغاز شد، به سرعت ابعاد انسانی، امنیتی و اقتصادی گسترده ای پیدا کرد و واکنش های متفاوتی را در رسانه های بین المللی برانگیخت.

رسانه های جهان هر یک با رویکردهای خاص خود، تلاش کرده اند روایت این جنگ را شکل دهند؛ بررسی این بازتاب ها می تواند تصویری روشن تر از وضعیت واقعی جنگ و چشم انداز آن ارائه دهد.

رسانه های انگلیسی

نیویورک تایمز در تحلیلی به قلم دیوید ای. سنجر و اریک اشمیت نوشت اختلاف علنی جی دی ونس و پیت هگست بر سر اینکه آیا جنگ ایران ارزش هزینه هایش را دارد، اکنون به پرسشی فوری انجامیده است: دولت ترامپ چگونه از این جنگ خارج می شود؟ به نوشته این گزارش، ونس از ابتدا درباره عملیات نظامی تمام عیار تردید داشت و هگست، پس از گروگانگیری نیکولاس مادورو، از مشتاق ترین حامیان آن بود. پس از شکست گسترده جمهوری خواهان، ونس گفت «دلیل شکست ما جنگ است» و هگست با ویدئویی سرسختانه از ادامه جنگ دفاع کرد.

ترامپ اکنون باید تصمیم بگیرد و چند گزینه پیش رو دارد: نخست، از سرگیری کوتاه اما شدید جنگ با اهدافی مانند زیرساخت انرژی، تأسیسات هسته ای و زرادخانه موشک و پهپاد ایران؛ اقدامی که به گفته مقام ها انتظار ندارند در چند روز دولت را سرنگون کند. دوم، حمله نظامی محدودتر به سایت های نظامی و هسته ای برای کاهش خطر پاسخ ایران به زیرساخت انرژی خلیج فارس.

سوم، سپردن مذاکره به ونس با محسن رضایی؛ مذاکراتی که بر سر ترتیب امتیازها گیر کرده است: آمریکا حل مسئله مواد هسته ای را پیش از آزادسازی دارایی ها و رفع تحریم ها می خواهد و ایران مواد هسته ای را به عنوان بیمه تا پایان روند نگه می دارد. چهارم، ادامه وضع موجود با محاصره دریایی و عبور 11 تا 18 میلیون بشکه نفت غیرایرانی در روز، بدون تصمیم نهایی. نیویورک تایمز می افزاید ترامپ چند بار با حمله بزرگ موافقت کرده اما ساعاتی پیش از آغاز آن عقب نشسته است. او روز یکشنبه به سی ان ان گفت اگر مذاکرات موفق باشد، از سرگیری حملات «بسیار بعید» است. به نوشته این تحلیل، مشکل اصلی این است که ترامپ و مشاورانش هنوز بر سر اینکه چه هدفی را دنبال می کنند توافق ندارند.

نیویورک تایمز در تحلیلی به قلم لیزا فریدمن نوشت جنگ ایران برای انرژی تجدیدپذیر بسیار سودمند بوده است: بیش از 40 کشور پروژه های بادی، خورشیدی، خودروی برقی و فناوری های کم کربن را آغاز یا تسریع کرده اند. کره جنوبی برنامه ای حدود 747 میلیارد دلاری برای توسعه دست کم 100 گیگاوات بادی و خورشیدی تا 2030 رونمایی کرد، نصب پنل خورشیدی پشت بامی در بریتانیا و فیلیپین جهش کرد، تایلند برنامه ای برای تأمین دست کم 60 درصد برق مراکز داده از انرژی پاک ارائه داد و ویتنام استقرار باتری را تسریع کرد. تقاضای خودروی برقی در اروپا، استرالیا و هند نیز افزایش یافت.

اما به نوشته نیویورک تایمز، این تغییر تنها بخشی از ماجراست. اختلال در تجارت قابل اتکای نفت و گاز خاورمیانه، بسیاری از کشورها را در تلاش برای تأمین فوری و امن انرژی، به سمت سوخت های فسیلی بیشتر سوق داده است. کشورها زغال سنگ بیشتری مصرف می کنند و کشورهای نفت خیز برای حفظ صادرات، در زیرساخت و مسیرهای تجاری تازه سرمایه گذاری می کنند. دولت ها میلیاردها دلار برای محافظت از مصرف کنندگان در برابر هزینه های بالای انرژی هزینه کرده اند.

نشست COP31 در آنتالیا در سایه این تناقض برگزار می شود: جنگ ایران هم ضرورت گذار به انرژی پاک را نشان داده و هم کشورها را به سوخت های فسیلی نزدیک تر کرده است. جان کری گفت پرسش اصلی این است که آیا جهان گذار را به موقع انجام می دهد یا نه. آژانس بین المللی انرژی پیش بینی رشد تقاضای نفت و گاز تا 2050 را مطرح کرده و اکنون انتظار دارد مصرف زغال سنگ در 2026 به رکورد برسد. با این حال، بر پایه گزارش آژانس، نگرانی های امنیت انرژی باعث تسریع استقرار تجدیدپذیرها می شود و ظرفیت جهانی آن در پنج سال آینده نزدیک 4800 گیگاوات رشد می کند.

فاکس نیوز در یادداشتی به قلم سرهنگ بازنشسته رابرت مگینیس نوشت بیست سال پیش رأی دهندگان آمریکایی جمهوری خواهان را به دلیل جنگی نامحبوب در خاورمیانه تنبیه کردند و در سوم نوامبر دوباره همین کار را کردند: در 2006 عراق بود و این بار ایران. دموکرات ها هر دو مجلس را گرفتند و دست کم هفت کرسی سنا را در تگزاس، اوهایو، کانزاس و آیووا تغییر دادند. جی دی ونس گفت «دلیل شکست ما جنگ است.» ترامپ نیز پذیرفت جنگ در شکست نقش داشت، اما گفت «هیچ چیز را متفاوت انجام نمی دادم.»

نویسنده می گوید پرسشی که دولت ترامپ پاسخ نداده این است: هشت ماه جنگ چه دستاورد پایدار و ماندگاری داشته است؟ او با اشاره به تجربه خود در پنتاگون پیش از حمله 2003 عراق، می گوید از ابتدا تردید داشت که واشنگتن نقشه واقع بینانه ای برای پس از حمله داشته باشد و اکنون نیز همین نگرانی وجود دارد. بر پایه نظرسنجی فاکس نیوز، بیش از یک سوم رأی دهندگان جنگ ایران را برای رأی خود حیاتی دانستند و حدود شش نفر از هر 10 نفر گفتند حمله به ایران تصمیم اشتباهی بود.

در نظرسنجی دیگری، نزدیک دو برابر ترجیح دادند برای کاهش قیمت بنزین به جای حملات تازه، دخالت نظامی پایان یابد. هزینه جنگ تا 16 اکتبر 47.1 میلیارد دلار برآورد شده که تعمیر پایگاه ها را در بر نمی گیرد و بر پایه وال استریت ژورنال، هزینه تعمیر پایگاه ها 5 تا 15 میلیارد دلار است. نویسنده به هزینه فرصت نیز اشاره می کند: انتقال ناو جرج واشینگتن از اقیانوس آرام به خاورمیانه، حضور آمریکا در منطقه ای را کاهش داد که چین بزرگ ترین چالش بلندمدت آن است.

او می گوید ترامپ به جای کارزار کوتاهی که وعده داده بود، هشت ماه در چرخه حملات، آتش بس و مذاکره گرفتار شده است. در پایان، نویسنده از ترامپ می خواهد تعریف روشنی از پیروزی ارائه دهد، مشاوران باتجربه ای برگزیند که فرض هایش را به چالش بکشند، هزینه های جنگ را صادقانه محاسبه کند و منافع آمریکا و اسرائیل را یکسان نبیند.

یواس ای تودی در یادداشتی به قلم دیس پوتاس نوشت جمهوری خواهان در انتخابات میان دوره ای شکست تاریخی خوردند و اکنون در پی یافتن دلیل آن هستند؛ اما پاسخ، به گفته نویسنده، در همه جا پراکنده است. جی دی ونس و بخشی از دولت ترامپ می گویند «مشکل جنگ است»، اما به باور نویسنده، رأی دهندگان علاوه بر جنگ، تعرفه ها، سیاست سختگیرانه مهاجرتی و حزبی را که ترامپ حول خود ساخته بود نیز رد کردند.

ونس در پستی در ایکس گفت رأی دهندگان 2024 که به دموکرات ها رأی دادند، تنها در صورت پایان جنگ، تمرکز بر هزینه زندگی، «اول آمریکا» و تغییر رابطه با اسرائیل بازمی گردند و نتیجه گرفت «دلیل شکست ما جنگ است.» اما نویسنده می گوید ونس با مقصر دانستن جنگ، از رویارویی با دیگر سیاست های ناموفق خود و متحدانش فرار می کند. در اکتبر 71 درصد آمریکایی ها گفتند کشور در مسیر اشتباه است؛ تعرفه های ترامپ از نظر برخی حتی از جنگ نامحبوب تر بود و حدود دو سوم رأی دهندگان گفتند تعرفه ها به آن ها زیان مالی زده است.

ونس در تحلیل خود اشاره ای به تعرفه ها نکرد و هزینه زندگی را به جای کل سیاست اقتصادی ترامپ، به گردن جنگ انداخت. حدود شش نفر از هر 10 رأی دهنده نیز گفتند اجرای قوانین مهاجرت بیش از حد پیش رفته است. محبوبیت ترامپ پیش از انتخابات به 34 درصد، پایین ترین سطح دوره دوم، رسیده بود. نویسنده نتیجه می گیرد حزب جمهوری خواه باید رویکردی بنیادین متفاوت در پیش بگیرد، از ترامپیسم فاصله بگیرد و از تجربه فلوریدا و فرماندار ران دیسانتیس الگو بگیرد. به باور او، ترامپیسم دوران خود را گذرانده و بهترین زمان رها کردن ترامپ، ده سال پیش بود؛ دومین بهترین زمان، اکنون است.

وال استریت ژورنال در یادداشتی به قلم مارک پن و اندرو استاین با عنوان «اقتصاد بود، نه جنگ» نوشت جی دی ونس پس از شکست جمهوری خواهان سریع گفت «دلیل شکست ما جنگ است»، اما در واقعیت عوامل متعددی در این شکست نقش داشتند و نظرسنجی ها به اقتصاد به عنوان بزرگ ترین عامل اشاره می کنند. به نوشته نویسندگان، شکست حزب حاکم در انتخابات میان دوره ای امری طبیعی است؛ بیل کلینتون در 1994 درگیر جنگ نبود و آخرین باری که حزب رئیس جمهور کرسی به دست آورد 2002 بود. جنگ هایی که تغییرات سیاسی بزرگ ایجاد کردند، مانند 1952، 1968 و 2006 تا 2008، معمولاً با نبرد زمینی و هزاران یا ده ها هزار تلفات آمریکایی همراه بودند، نه با افزایش موقت 1.5 دلاری بنزین که حدود 20 دلار در هفته برای یک خانوار هزینه دارد.

نویسندگان می افزاید بزرگ ترین تغییر در رأی دهندگان اسپانیایی تبار بود که در 2024 به سمت جمهوری خواهان رفتند و این بار با اختلاف 30 درصد به دموکرات ها بازگشتند؛ دلیل آن گرانی و رفتار سخت ICE بود، نه جنگ. آنها نتیجه می گیرند جمهوری خواهان در استدلال هایی شکست خوردند که می توانستند ببرند و دولت ترامپ باید در دو سال آینده سه کار کند: پیروزی در جنگ، نشان دادن موفقیت برنامه اقتصادی و روشن کردن خطر ایده های دموکرات.

بلومبرگ در یادداشتی به قلم هال برندز نوشت دونالد ترامپ در میانه دوره ریاست جمهوری اش دیگر بر جهان مسلط نیست؛ سال اول او پر از جاه طلبی و کنشگری بود، اما سال دوم بازخورد و ناامیدی آورد و جنگ فرساینده با ایران جایگاه او را در داخل و خارج تضعیف کرد. به نوشته نویسنده، شکست سنگین جمهوری خواهان در انتخابات میان دوره ای با این جنگ مرتبط بود، اما نباید انتظار داشت رئیس جمهوری زخم خورده در عرصه ژئوپلیتیک منفعل شود.

برندز پنج چالش اصلی دو سال پایانی ترامپ را برمی شمارد: پایان دادن به جنگ ایران بدون تخریب جایگاه آمریکا در خاورمیانه؛ به سرانجام رساندن صلح اوکراین؛ تثبیت «دکترین دونرو» برای حفظ برتری آمریکا در نیمکره غربی؛ مدیریت رقابت با چین؛ و پیروزی در مسابقه هوش مصنوعی. به نوشته او، کنگره دموکرات می تواند با تحقیق، استیضاح و ممانعت، کار را برای ترامپ دشوارتر کند، اما کنترل روزمره دیپلماسی و ارتش همچنان در کاخ سفید متمرکز است.

برندز می گوید اگر تهران تسلیم نشود، ترامپ ممکن است ناچار شود درگیری طولانی و پرهزینه ای را بپذیرد یا شرط بندی بزرگ تری مانند بمباران کوتاه و شدید انجام دهد؛ اقدامی که پس از شکست انتخاباتی، حمایت سیاسی روشنی برای آن دیده نمی شود و خطر گسترش جنگ را بالا می برد.

در اوکراین نیز به باور او، ترامپ باید از رویکرد فعلی که اوکراین را تحت فشار قرار می دهد فاصله بگیرد و با تقویت تحریم ها و کمک به کی یف، محاسبات پوتین را تغییر دهد. درباره چین، برندز هشدار می دهد تنش ها در حال افزایش است و آرامش ظاهری، لزوماً به معنای بهبود روابط نیست. درباره هوش مصنوعی نیز می گوید نگرانی عمومی از مراکز داده و خطرهای این فناوری در حال افزایش است و راهبرد ترامپ را تهدید می کند. نویسنده نتیجه می گیرد دو سال آینده نشان می دهد ترامپ وضعیتی دشوار اما قابل مدیریت به جانشین خود می سپارد یا آمریکا را در بیش گستردگی و هرج ومرج جهانی رها می کند.

رسانه های عربی

الجزیره در مقاله ای نوشت: شکست انتخاباتی جمهوری خواهان در آمریکا و ناکامی ائتلاف نتانیاهو در کسب اکثریت پارلمانی اسرائیل، هزینه سیاسی ادامه جنگ با ایران را برای دو رهبر افزایش داده است؛ بااین حال، احتمال ازسرگیری درگیری نظامی همچنان وجود دارد.

مقاله می افزاید: جنگ ایران، افزایش قیمت انرژی و نارضایتی اقتصادی از عوامل شکست جمهوری خواهان در انتخابات میان دوره ای آمریکا بود. در اسرائیل نیز نتانیاهو با کسب 53 کرسی، از اکثریت 61 کرسی لازم برای تشکیل دولت بازمانده است. این شرایط، ترامپ را به دلیل فشار افکار عمومی و مخالفت کنگره و نتانیاهو را به دلیل ضعف سیاسی داخلی، به احتیاط بیشتر سوق می دهد.

نویسنده توضیح می دهد: بااین حال، اختلاف منافع دو متحد همچنان پابرجاست؛ نتانیاهو خواهان جلوگیری از بازسازی توان هسته ای و نظامی ایران است، درحالی که ترامپ باید هزینه های اقتصادی و سیاسی جنگ را در نظر بگیرد. در مقابل، تهران ممکن است ضعف سیاسی واشنگتن را فرصتی برای مذاکره با شروط بهتر بداند. بااین همه، سوءمحاسبه طرف ها می تواند مذاکرات را شکست داده و زمینه ساز دور تازه ای از جنگ شود.

رأی الیوم در مقاله ای نوشت: انتخابات میان دوره ای آمریکا در نوامبر 2026 از افزایش فشارهای داخلی بر دولت ترامپ، به ویژه درباره هزینه های اقتصادی و جنگ با ایران، حکایت دارد. نظرسنجی ها نشان می دهد بخش بزرگی از رأی دهندگان دموکرات با کمک های نظامی و اقتصادی بیشتر به اسرائیل مخالف اند، اما این مخالفت هنوز به اجماع سیاسی برای توقف کمک ها تبدیل نشده است.

مقاله می افزاید: مخالفت برخی نمایندگان با فروش تسلیحات سنگین به اسرائیل نیز نشان دهنده افزایش حساسیت نسبت به نحوه استفاده از سلاح های آمریکایی در غزه و لبنان است. ترامپ نیز از توافق با نتانیاهو برای پایان دادن به کمک های سالانه حدود چهار میلیارد دلاری آمریکا خبر داده، هرچند اجرای آن به تصمیمات کنگره و ترتیبات قانونی نیاز دارد. نویسنده توضیح می دهد: در مقابل، گسترش همکاری های دفاعی و فناوری دو طرف همچنان ادامه دارد. بنابراین، تحولات کنونی بیش از آنکه نشانه فروپاشی ائتلاف واشنگتن و تل آویو باشد، بیانگر تلاش برای تغییر شکل، شرایط و سازوکارهای نظارتی حمایت آمریکا از اسرائیل است.

المیادین در مقاله ای به بررسی فرصت ها و چالش های گادی آیزنکوت برای تشکیل دولت جدید رژیم صهیونیستی و کنار زدن بنیامین نتانیاهو می پردازد. آیزنکوت با حمایت 67 نماینده کنست در برابر 46 نماینده حامی نتانیاهو، مأمور تشکیل دولت شده است؛ اما این حمایت به معنای برخورداری از اکثریت پایدار پارلمانی نیست.

مقاله می افزاید: مهم ترین مانع او نه لزوماً اردوگاه نتانیاهو، بلکه اختلافات درونی مخالفان است. مواضع آویگدور لیبرمن، نفتالی بنت و احزاب مذهبی حریدی در سرنوشت ائتلاف آینده تعیین کننده خواهد بود. ورود احزاب حریدی به دولت مستلزم امتیازدهی در موضوع معافیت از خدمت نظامی است؛ مسئله ای که می تواند سایر احزاب ائتلاف را با آیزنکوت دچار اختلاف کند.

نویسنده تأکید می کند که کنار زدن نتانیاهو به تنهایی تضمین کننده ثبات دولت آینده نیست. موفقیت آیزنکوت نه صرفاً در جمع آوری آرا، بلکه در تبدیل آن ها به ائتلافی منسجم، برخوردار از منافع مشترک و توانایی اداره پایدار حکومت خواهد بود.

رسانه های چین و روسیه

خبرگزاری سی جی تی ان در گزارشی با عنوان «چین آماده تقویت روابط با ایران است» نوشت که ژای جون، فرستاده ویژه چین در امور خاورمیانه، در دیدار با مقام های ایرانی اعلام کرد پکن خواهان گسترش و تعمیق روابط دوجانبه با تهران است.

ژای جون با اشاره به اینکه سال جاری میلادی پنجاه وپنجمین سالگرد برقراری روابط دیپلماتیک ایران و چین و دهمین سالگرد شکل گیری مشارکت جامع راهبردی دو کشور است، تأکید کرد پکن قصد دارد از این مناسبت برای دستیابی به پیشرفت های تازه در مناسبات دوجانبه استفاده کند.

فرستاده ویژه چین در امور خاورمیانه در این دیدار تصریح کرد که استفاده از زور نمی تواند مسائل و اختلافات مرتبط با ایران را حل وفصل کند. وی احترام به حاکمیت و امنیت همه کشورها را ضروری دانست و بر مخالفت پکن با توسل به راهکارهای نظامی برای حل وفصل مسائل تأکید کرد.

این اظهارات در جریان دیدارهای ژای جون با مقام های ایرانی در روز هشتم نوامبر 2026 مطرح شد. سفر این مقام چینی در شرایطی انجام شده است که دو کشور پنجاه وپنجمین سال روابط دیپلماتیک خود را پشت سر می گذارند و بر تقویت همکاری های دوجانبه تأکید دارند.

خبرگزاری اینترفاکس روسیه در گزارشی نوشت که اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، طرح تهران برای بازگشت کشتیرانی عادی به تنگه هرمز طی دو روز را سریع ترین و مؤثرترین راهکار برای تثبیت اوضاع دانست. وی تأکید کرد این طرح همچنان معتبر است و اجرای آن به اراده سیاسی طرف مقابل، به ویژه آمریکا، بستگی دارد. بقائی افزود که پیشنهاد ایران برنامه ای منطقی و ساختارمند برای تأمین امنیت مسیرهای جهانی انتقال انرژی است.

سخنگوی وزارت خارجه ایران درباره نتایج انتخابات میان دوره ای آمریکا در سوم نوامبر نیز گفت تهران میان احزاب و جریان های سیاسی حاکم بر واشنگتن تفاوتی قائل نیست؛ زیرا طی دهه های گذشته با سیاست های خصمانه جمهوری خواهان و دموکرات ها مواجه بوده است.

بقائی با تأکید بر پایبندی ایران به تعهدات خود در چارچوب پیمان منع گسترش سلاح های هسته ای و توافق نامه های پادمانی آژانس بین المللی انرژی اتمی، به بازرسی نیروگاه بوشهر در ماه ژوئن اشاره کرد. وی در عین حال گفت حمله به ایران و عمل نکردن مدیرکل و شورای حکام آژانس به تعهداتشان، امکان ادامه همکاری ها به روال گذشته را از بین برده است.

او گزارش ها درباره بررسی احتمال استفاده ایران از سلاح شیمیایی را «دروغی مضحک» خواند و ادعاهای منتشرشده درباره این موضوع را رد کرد.