یادداشت های ظهریه؛ آینه ای از هویت و سیر تاریخی نسخ خطی

به گزارش ایکنا از خراسان رضوی به نقل از آستان نیوز، حبیب الله عظیمی، نسخه شناس و مدرس دانشگاه شهید بهشتی، در نخستین جلسه کارگاه آموزشی اهمیت یادداشت های ظهریه در نسخه های خطی که امروز 17 آبان ماه در تالار اندیشه کتابخانه مرکزی حرم مطهر رضوی برگزار شد، اظهار کرد: یکی از عناصر مهم نسخه شناسی، یادداشت ها و نوشته های پراکنده ای است که مؤلفان، کاتبان، خوانندگان، مالکان یا افراد مرتبط با نسخه،بر برگ های آغاز یا انجام نسخ خطی نگاشته اند. وی ادامه داد: این یادداشت ها دربردارنده اطلاعات تکمیلی، تاریخی و فرهنگی متنوعی است که برای محققان ارزش زیادی دارد، زیرا آن ها بخشی از هویت و تاریخ نسخه محسوب می شوند و مطالعه هر کدام نه تنها از دیدگاه نسخه شناسی و کتاب شناسی، بلکه از منظر جامعه شناسی و تاریخ نیز حائز اهمیت است. عظیمی تصریح کرد: کاتبان، مالکان و خوانندگان معمولاً نخستین یادداشت ها را بر صفحه یا صفحات ظهریه کتاب می نوشتند و مالکان بعدی نیز بر آن ها می افزودند؛ به طوری که این نوشته ها خود نشان دهنده سیر تاریخی نسخه و اصالت آن است. این نسخه شناس بیان کرد: اگرچه یادداشت های ظهریه متنوع است، اما بیشتر آن ها مشتمل بر نام مؤلف، عنوان کتاب، فهرست مطالب، اجازه نامه، مقابله، سماع، وقف نامه و یا نمونه دست خط مؤلف و دانشمندان معتبر است. وی افزود: این یادداشت ها حاوی اطلاعاتی درباره امانت کتاب، تملک نامه، ثبت وقایع مبارک مانند ولادت فرزندان یا ازدواج، حوادث تلخ تاریخی مانند سیل، زلزله، قحطی، جنگ، شورش و وفات، نکات ادبی، شعر، دعا و نسخه های طبی مجرب است، همچنین برخی از آن ها نیز ممهور به مهر خاص واقف یا مالک هستند. عظیمی در پایان به مواردی مانند یادداشت های میانه شمسه و ترنج، معرفی کتاب یا مؤلف، فهرست مطالب و اطلاعات نسخه شناسی اوراق ظهریه پرداخت و درباره یادداشت وقف گفت: تعدادی از یادداشت های ظهریه مربوط به وقف کتاب بر طلاب علوم دینی، اماکن مقدسه یا فرزندان است. برخی از این یادداشت ها کوتاه هستند و تنها به عبارت وقف و نام واقف اشاره دارند، اما نوع کامل آن ها شامل نام واقف، تاریخ وقف، نیت، هدف و مهر واقف است. دومین جلسه این کارگاه آموزشی به همت سازمان کتابخانه ها، موزه ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی، 18 آبان ماه از ساعت 9 صبح در تالار اندیشه کتابخانه مرکزی برگزار می شود. انتهای پیام