پزشک خانواده راهکار نجات نظام سلامت از بحران هزینه ها است

به گزارش خبرنگار مهر، مسلم شریفی شامگاه یکشنبه در نشست با اصحاب رسانه، با تشریح چالش های نظام سلامت کشور و ضرورت اجرای طرح پزشک خانواده اظهار کرد: برای ارزیابی وضعیت نظام سلامت باید از خود بپرسیم که آیا مردم از فرآیند دریافت خدمات درمانی رضایت دارند و آیا هزینه های سلامت به شکل مناسبی مدیریت می شود یا مراجعه به مراکز درمانی همچنان با سردرگمی، نگرانی و هزینه های سنگین همراه است؟

وی افزود: در نظام فعلی، انتخاب پزشک، نوع خدمات دریافتی، میزان هزینه های درمانی و حتی استفاده از بیمه تکمیلی بر عهده خود افراد گذاشته شده است. اگرچه این شیوه در ظاهر دسترسی آزادانه تری به خدمات ایجاد می کند، اما در عمل موجب افزایش هزینه ها شده و سیاست گذار را در مدیریت منابع محدود نظام سلامت با چالش جدی مواجه کرده است.

رئیس مرکز بهداشت دانشگاه علوم پزشکی یاسوج با اشاره به اینکه سهم پرداخت مستقیم مردم از هزینه های سلامت در کشور به حدود 67 درصد رسیده است، تصریح کرد: در شرایطی که استاندارد مورد اشاره حدود 30 درصد است، بخش قابل توجهی از هزینه های درمانی مستقیماً از جیب مردم پرداخت می شود.

شریفی ادامه داد: نظام بازارمحور سلامت به گونه ای عمل می کند که افزایش تعداد مطب ها، گسترش خدمات تخصصی و انجام اقدامات تشخیصی و درمانی غیرضروری را تشویق می کند؛ در حالی که منابع نظام سلامت محدود است و باید به جای هزینه کرد در خدمات غیرضروری، برای نیازهای واقعی مردم و برنامه های پیشگیری اختصاص یابد.

وی با طرح این پرسش که چه ضرورتی دارد افراد برای هر مشکل ساده پزشکی به خدمات تخصصی یا آزمایش های گران قیمت مراجعه کنند، گفت: در نظام فعلی، گاهی پزشک، مرکز تصویربرداری و بیمه هرکدام در بخشی از فرآیند فعالیت می کنند، اما مدیریت یکپارچه ای برای کنترل هزینه ها وجود ندارد. فلسفه اصلی پزشک خانواده، ایجاد همین مدیریت یکپارچه و هدایت صحیح منابع است.

کاهش هزینه ها با تقویت نظام ارجاع

رئیس مرکز بهداشت دانشگاه علوم پزشکی یاسوج با بیان اینکه پزشک خانواده صرفاً یک برنامه درمانی نیست، خاطرنشان کرد: در این نظام، به جای تمرکز صرف بر درمان بیماری ها، پیشگیری، مراقبت های مستمر، غربالگری و شناسایی زودهنگام بیماری ها در اولویت قرار می گیرد.

وی افزود: در نظام ارجاع، مراجعه بیمار به سطوح تخصصی بر اساس تشخیص و نیاز واقعی انجام می شود و از تجویز دارو، آزمایش و اقدامات تشخیصی غیرضروری جلوگیری خواهد شد.

شریفی با اشاره به نتایج برخی طرح های اجراشده در این زمینه گفت: بررسی ها نشان می دهد با اجرای نظام ارجاع، میزان مراجعات و ارجاعات به سطوح بالاتر کاهش پیدا می کند و این موضوع در کنار کاهش مصرف غیرضروری دارو و خدمات تشخیصی، امکان اختصاص منابع بیشتر به برنامه های پیشگیری و ارتقای سلامت جامعه را فراهم می کند.

استقرار پزشک خانواده در بویراحمد

وی در ادامه به روند اجرای طرح پزشک خانواده در شهرستان بویراحمد اشاره کرد و گفت: زیرساخت های استقرار این طرح در شهرستان فراهم شده و جمعیت تحت پوشش به بلوک های مشخص تقسیم شده اند؛ به گونه ای که برای هر فرد، تیم سلامت خانواده تعریف شده و مشخص است که به کدام پایگاه سلامت و پزشک خانواده تعلق دارد.

شریفی بیان کرد: شهروندان می توانند با مراجعه به مراکز بهداشت و درمان یا از طریق تماس با مجموعه های مربوط، از تیم سلامت و پزشک خانواده خود مطلع شوند. همچنین تا چهار نوبت ویزیت رایگان برای افراد پیش بینی شده و فرانشیز خدمات نیز بسیار ناچیز است.

وی افزود: در این فرآیند، مسیر ارجاع بیمار مشخص است و پس از بررسی اولیه توسط پزشک خانواده، در صورت نیاز به خدمات تخصصی، بیمار به پزشک مربوط ارجاع داده شده و نوبت مراجعه برای او تعیین می شود. هدف این است که مردم بدون سردرگمی و معطلی، خدمات مورد نیاز خود را در زمان و مکان مشخص دریافت کنند.

ضرورت تغییر فرهنگ درمانی جامعه

رئیس مرکز بهداشت دانشگاه علوم پزشکی یاسوج با اشاره به برخی موانع اجرای کامل طرح اظهار کرد: هنوز مراکز درمانی به اندازه کافی خلوت نشده اند و در ماه های ابتدایی اجرای طرح، به دلیل طولانی بودن زمان نوبت دهی برخی پزشکان متخصص، بخشی از مردم همچنان تمایل دارند خارج از فرآیند ارجاع خدمات دریافت کنند.

وی افزود: پس از استقرار کامل نظام ارجاع، دریافت خدمات تخصصی از مسیر تعریف شده و با کد ارجاع انجام خواهد شد و مراجعه خارج از این فرآیند، مشمول محاسبه آزاد هزینه ها خوا
خبرگزاری مهر کهگیلویه و بویراحمد: هد بود.

شریفی با تأکید بر ضرورت اصلاح نگرش مردم نسبت به دریافت خدمات سلامت گفت: سال ها این فرهنگ در جامعه شکل گرفته که حتی برای یک سردرد ساده نیز باید به متخصص یا فوق تخصص مراجعه کرد؛ در حالی که پزشک خانواده می تواند بسیاری از نیازهای اولیه سلامت را شناسایی و مدیریت کند و در صورت لزوم، بیمار را به سطوح تخصصی ارجاع دهد.

وی با انتقاد از کم توجهی برخی رسانه ها به جایگاه پزشک خانواده افزود: متأسفانه در بسیاری از برنامه های رسانه ای حوزه سلامت، تمرکز اصلی بر پزشکان متخصص و فوق تخصص است و کمتر به نقش پزشک خانواده، مراقبت های اولیه و پیشگیری پرداخته می شود؛ بنابراین تغییر فرهنگ درمانی جامعه نیازمند همراهی رسانه ها، پزشکان و مردم است.

تضاد منافع، مانعی در مسیر اجرای طرح

شریفی با اشاره به سابقه اجرای پزشک خانواده در کشور گفت: این طرح از سال 1383 آغاز شده و در طول سال های گذشته با فراز و نشیب ها و مخالفت هایی روبه رو بوده است. حتی برخی دانشگاه های علوم پزشکی در مقاطعی به دلیل اشکالات اجرایی و رعایت نشدن دستورالعمل ها با شیوه اجرای آن مخالفت کردند.

وی تصریح کرد: اکنون دستورالعمل های مشخص تری برای اجرای طرح وجود دارد و در مناطق روستایی نیز پزشکان به شکل فعال در فرآیند مراقبت از جمعیت تحت پوشش مشارکت می کنند. با این حال، تضاد منافع در حوزه سلامت و مقاومت برخی گروه ها از جمله چالش هایی است که باید برای عبور از آن برنامه ریزی کرد.

رئیس مرکز بهداشت دانشگاه علوم پزشکی یاسوج در پاسخ به پرسشی درباره میزان همراهی پزشکان با اجرای این طرح گفت: اگر همه گروه ها با پزشک خانواده موافق بودند، امروز با چنین شرایطی مواجه نبودیم. باید واقعیت های اقتصادی کشور و محدودیت منابع مالی را در نظر گرفت؛ چراکه حتی کشورهایی با درآمد سرانه بالاتر نیز برای مدیریت هزینه های سلامت، سازوکارهای نظارتی و نظام ارجاع مشخصی دارند.

وی با اشاره به ضرورت تداوم سیاست های کلان حوزه سلامت خاطرنشان کرد: تجربه سال های گذشته نشان داده است که اجرای طرح های آزمایشی و پرهزینه بدون تأمین منابع مالی پایدار نمی تواند پاسخگوی نیازهای نظام سلامت باشد. به همین دلیل، حرکت به سمت مدل مدیریتی پزشک خانواده و نظام ارجاع می تواند ضمن مدیریت هزینه ها، دسترسی عادلانه تر مردم به خدمات سلامت را فراهم کند.

شریفی در پایان با تأکید بر اینکه اجرای پزشک خانواده نیازمند مشارکت همگانی است، گفت: از کارشناسان، پزشکان، رسانه ها و مردم انتظار داریم برای فرهنگ سازی و اجرای صحیح این طرح همکاری کنند؛ چراکه با توجه به افزایش هزینه های دارو، تجهیزات و خدمات درمانی، راهی جز حرکت به سمت مدیریت یکپارچه سلامت، تقویت پیشگیری و استقرار نظام ارجاع نداریم و پزشک خانواده می تواند یکی از راهکارهای اصلی عبور نظام سلامت از بحران های پیش رو باشد.