توسعه خدمات مشاوره ای و تربیتی از اولویت های آموزش و پرورش

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما،  علی باقرزاده امروز در دومین روز از گردهمایی رؤسای ادارات امور تربیتی، مشاوره و مراقبت در برابر آسیب های اجتماعی استان های سراسر کشور، با اشاره به اهمیت نقش مدرسه در توسعه و پیشرفت کشور گفت: تجربه های جهانی نشان می دهد توسعه، آبادانی، تمدن سازی، استقلال، شکل گیری هویت و حتی امنیت ملی کشورها، نه در اتاق های بسته سیاست گذاری، بلکه در قلب کوچک ترین واحد آموزشی، یعنی کلاس درس و در تعامل میان معلم و دانش آموز شکل می گیرد.

مشاور وزیر و رئیس مرکز برنامه ریزی منابع انسانی و امور اداری وزارت آموزش و پرورش افزود: همچنین همدلی اجتماعی و شکل گیری هویت جمعی از بستر آموزش مدرسه ای می گذرد و برای ماندگاری کشور اهمیتی حیاتی دارد.

وی با بیان اینکه نقطه آغاز هرگونه تحول آموزشی باید توجه به جایگاه معلم باشد، گفت: منظور از معلم، فقط معلم کلاس درس نیست بلکه مشاور، مربی، مراقب سلامت و مدیر مدرسه نیز در جایگاه معلمی قرار دارند، آنچه باید مورد توجه قرار گیرد، جایگاه تربیت و یادگیری و فراهم کردن شرایطی است که معلمان و مربیان بتوانند با انگیزه، استقلال و احساس مسئولیت فعالیت کنند.

ضرورت اعتماد به معلمان و فاصله گرفتن از مدیریت دستوری

مشاور وزیر آموزش وپرورش با اشاره به اهمیت توجه به نگرش و باور کارکنان در اجرای برنامه های آموزشی و تربیتی  گفت: زمانی که فرد به کاری باور داشته باشد، مسیر های انجام آن را با علاقه و انگیزه پیدا می کند، اما اگر نسبت به مأموریتی احساس تعلق نداشته باشد، به تدریج علاقه و اشتیاق خود را برای انجام آن از دست می دهد.

باقرزاده با اشاره به توجه برخی نظام های آموزشی جهان به سنجش میزان لذت دانش آموزان از فرایند یادگیری افزود: یادگیری باید با احساس موفقیت و لذت همراه باشد. دانش آموزی که در مسیر یادگیری احساس توانمندی و موفقیت می کند، برای ادامه مسیر انگیزه بیشتری خواهد داشت و می تواند آموخته های خود را در سطوح پیچیده تر به کار بگیرد.

وی همچنین بر ضرورت ایجاد اجتماعات حرفه ای برای معلمان و مربیان تأکید کرد و گفت: حضور در دوره ها و جلسات آموزشی نباید صرفاً به یک تکلیف اداری تبدیل شود؛ بلکه باید این نیاز از درون افراد شکل بگیرد تا معلمان و مربیان برای افزایش دانش و توانمندی خود به مشارکت در اجتماعات حرفه ای علاقه مند باشند.

رئیس مرکز برنامه ریزی منابع انسانی و امور اداری وزارت آموزش و پرورش با تأکید بر اینکه مدرسه صرفاً محل آموزش ریاضی، علوم و فارسی نیست، افزود: بخش گسترده ای از مهارت های اجتماعی، عاطفی، فرهنگی و حتی اقتصادی افراد در سایه حضور در مدرسه و تعامل با همسالان شکل می گیرد؛ بنابراین سرمایه گذاری در کیفیت یادگیری، هزینه نیست؛ بلکه سرمایه گذاری هوشمندانه و اجتناب ناپذیر برای آینده کشور است.

حمایت از مدرسه، مأموریت مشترک همه بخش های آموزش وپرورش

باقرزاده با بیان اینکه تضمین بهبود مستمر یادگیری باید مرکز ثقل فعالیت های وزارت آموزش وپرورش، ادارات کل، مناطق و مدارس باشد، گفت: همه ما باید خود را پشتیبان و حامی مدرسه بدانیم. وظیفه ما حمایت از مدرسه است تا بتواند مأموریت اصلی خود را به درستی انجام دهد.

وی با اشاره به ضرورت تبدیل مدارس به جوامع یادگیرنده افزود: در نسل جدید نظام های آموزشی، تمرکز اصلی بر یادگیرنده است. در گذشته تمرکز بر معلم، سپس محتوا و بعد ابزار ها و فناوری های آموزشی قرار داشت، اما امروز مشخص شده است که اراده و انگیزه خود فرد برای یادگیری، نقشی تعیین کننده دارد.

رئیس سازمان منابع انسانی وزارت آموزش وپرورش با تأکید بر اینکه اشتباه کردن بخشی از فرایند یادگیری است، گفت: مدرسه باید بر پایه همکاری و رفاقت شکل بگیرد، نه رقابت های فرساینده ای که گاهی دانش آموزان را در مقابل نزدیک ترین دوستان خود قرار می دهد. خروجی مدرسه باید انسانی مسئولیت پذیر، متفکر، خلاق و توانمند باشد؛ بنابراین باید شرایطی فراهم کنیم که دانش آموزان در محیطی امن و حمایتگر، فرصت تجربه کردن، یاد گرفتن و رشد داشته باشند.

حمایت از چهار رویکرد اصلی در حوزه تربیتی و پیشگیری از آسیب های اجتماعی

باقرزاده با اشاره به برنامه های اداره کل امور تربیتی، مشاوره و مراقبت در برابر آسیب های اجتماعی، چهار رویکرد را از اولویت های مورد حمایت مرکز برنامه ریزی منابع انسانی عنوان کرد و گفت: رویکرد رشدمدار و توانمندسازی، رویکرد مدرسه محور و مداخله به هنگام، رویکرد داده محور و اطلس محور و همچنین رویکرد ترکیبی مداخله فوری و پیشگیری هدفمند، از جمله محور هایی هستند که از ظرفیت ها و اختیارات سازمان برای حمایت از آنها استفاده خواهیم کرد.

وی در تشریح رویکرد رشدمدار و توانمندسازی  گفت: آموزش مهارت های زندگی، خودمراقبتی، ارتقای سرمایه روان شناختی، خودآگاهی، تاب آوری، امید به زندگی و خوش بینی باید به گونه ای دنبال شود که هم دانش آموزان و هم مربیان و سایر گروه های مرتبط را دربر بگیرد.

مشاور وزیر آموزش وپرورش افزود: هدف این است که پیش از تبدیل شدن مسائل به آسیب های جدی، مداخلات لازم انجام شود و دانش آموزان، والدین، فرهنگیان و مربیان از برنامه های توانمندساز بهره مند شوند.

وی با تأکید بر اهمیت رویکرد مدرسه محور و مداخله به هنگام گفت: مدرسه کانون اصلی پیشگیری است و هر اقدامی که با عنوان پیشگیری انجام می شود، باید از مدرسه آغاز شود، زیرا دانش آموز بخش عمده ای از زمان خود را در مدرسه سپری می کند. شناسایی و مداخله در مراحل اولیه مسائل جسمی، روانی، اجتماعی و اقتصادی، امکان حل وفصل آنها را به مراتب افزایش می دهد.

تصمیم گیری در حوزه آسیب های اجتماعی باید مبتنی بر شواهد باشد

باقرزاده رویکرد داده محور را از دیگر اولویت های مهم حوزه تربیتی و مشاوره دانست و گفت: تولید اطلس ها، نمودار ها و گزارش های مبتنی بر نتایج غربالگری دانش آموزان، به تصمیم گیری دقیق تر کمک می کند و زمینه گذار از تصمیم گیری شهودی به برنامه ریزی مبتنی بر شواهد را فراهم می کند.

وی با تأکید بر ضرورت استفاده از یافته های علمی و پژوهشی در حوزه مشاوره و پیشگیری از آسیب های اجتماعی افزود: تصمیم گیری ها و مداخلات باید بر اساس مستندات پژوهشی و یافته های علمی انجام شود، نه صرفاً برداشت ها و تصورات شخصی. داشتن یک مسئولیت مدیریتی به تنهایی به معنای برخورداری از همه قابلیت های لازم برای انجام آن مسئولیت نیست و مدیران نیز باید برای کسب شایستگی های مورد نیاز آموزش ببینند.

رئیس سازمان منابع انسانی وزارت آموزش وپرورش، رویکرد ترکیبی مداخله فوری و پیشگیری هدفمند را مورد توجه قرار داد و گفت: ایجاد سازوکار های مداخله فوری به تنهایی کافی نیست و باید در کنار آن، برنامه های پیشگیرانه هدفمند نیز دنبال شود. پیشگیری هدفمند باید گروه های سنی، مناطق جغرافیایی، دوره های تحصیلی و گروه های در معرض خطر را به صورت مشخص شناسایی کند تا بتوانیم ظرفیت های موجود را در نقاطی که شدت و فراوانی آسیب های اجتماعی بیشتر است، متمرکز کنیم.

باقرزاده با اشاره به ارتباط مستقیم سلامت روان و کیفیت یادگیری دانش آموزان گفت: کیفیت یادگیری به پیش شرط های روانی و اجتماعی نیاز دارد و نمی توان انتظار داشت دانش آموزی که از آرامش روانی برخوردار نیست و با دغدغه های خانوادگی، اجتماعی و عاطفی مواجه است، به درستی در مسیر یادگیری قرار بگیرد.

وی با اشاره به برخی پژوهش های بین المللی در زمینه تأثیر مداخلات سلامت روان بر عملکرد تحصیلی نوجوانان افزود: مطالعات نشان می دهد مداخلات سلامت روان می تواند عملکرد تحصیلی دانش آموزان را به طور معناداری بهبود دهد. همچنین مشاوره تحصیلی و سلامت روان در کاهش اضطراب مؤثر است.

مشاور وزیر آموزش وپرورش تأکید کرد: اضطراب بیش از اندازه می تواند فرایند یادگیری را مختل کند و آسیب های جدی به دانش آموز وارد کند. به همین دلیل، ایجاد آرامش روانی و اجتماعی در مدرسه و توجه به مسائل و دغدغه های دانش آموزان باید در کنار سایر برنامه های آموزشی و تربیتی مورد توجه قرار گیرد.

افزایش سهم نیروی مشاوره در استان ها به 50 درصد در سال آینده

وی افزود: برای سال آینده مصمم هستیم سهم نیروی مشاوره در تمام استان ها را به حداقل 50 درصد برسانیم تا امکان پاسخگویی بهتر به نیاز های این حوزه فراهم شود.

باقرزاده با اشاره به ضرورت بازگرداندن اختیارات به استان ها گفت: طی سال های گذشته بخشی از اختیارات استان ها به مرکز منتقل شده است و اکنون باید به تدریج این اختیارات را به استان ها بازگردانیم. قرار نیست برای هر تصمیمی منتظر اعلام نظر وزارتخانه باشید؛ هر استان باید متناسب با شرایط و ظرفیت های اکوسیستم آموزشی خود تصمیم گیری کند.

اصلاح ساختار سازمانی ادارات در دستور کار قرار دارد

رئیس سازمان منابع انسانی وزارت آموزش وپرورش با اشاره به مطالبات مطرح شده درباره ساختار سازمانی حوزه های تربیتی و مشاوره گفت: خوشبختانه ضوابط طراحی ساختار در وزارتخانه و دولت به تصویب نهایی رسیده است و به زودی ابلاغ خواهد شد. پس از ابلاغ، یک سال فرصت داریم تا واحد های سازمانی را در سطح ستاد، استان و شهرستان با معماری جدید بازطراحی کنیم.

باقرزاده با تأکید بر ضرورت تخصیص منابع بر اساس میزان اثربخشی فعالیت ها افزود: اگر مسیر مشخص و قابل اطمینانی برای فعالیت های تربیتی و مشاوره ای وجود داشته باشد که بتواند به نتایج مؤثر برای دانش آموزان منجر شود، وظیفه وزارتخانه است که منابع مورد نیاز آن را تأمین کند،   منابع انسانی باید در خدمت ذی نفع نهایی، یعنی دانش آموز، قرار گیرد.

بازنگری در شیوه تخصیص مربی به مدارس کم جمعیت

باقرزاده با اشاره به درخواست ها برای افزایش ضریب تخصیص نیرو به مدارس کم جمعیت گفت: درباره این موضوع باید برای سال آینده تصمیم گیری کنیم چراکه زمان اجرای تغییرات برای امسال گذشته است.

رئیس سازمان منابع انسانی وزارت آموزش وپرورش درباره افزایش نیروی انسانی مراکز مشاوره و برنامه یاریگران زندگی نیز افزود: تخصیص نیرو به این مراکز تابع مصوبات موجود است و تصمیم گیری در این زمینه صرفاً بر اساس سلیقه افراد انجام نمی شود.