صدای کودکان جنگ زده نباید در منازعات سیاسی گم شود

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از اداره کل امور زنان و خانواده، زینب رستگارپناه مدیرکل امور زنان و خانواده خارج از کشور سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، در نشست تخصصی «روایت همبستگی خانواده و مدرسه در پاسداری از حق آموزش در جنگ رمضان» که امروز باحضور، نماینده سازمان ملل، وزیر آموزش وپرورش، سخنگوی دولت، معاون رئیس جمهور در امور زنان و خانواده و جمعی از مقامات و صاحب نظران برگزار شد، با اشاره به پیامدهای انسانی و روانی مخاصمات مسلحانه بر کودکان، بر ضرورت ثبت و بازتاب به موقع تجربه زیسته آنان در رسانه های داخلی و بین المللی تأکید کرد.

وی با بیان اینکه جغرافیای مخاصمات مسلحانه تنها به مرزهای کشورها محدود نمی شود و آثار آن بر تن و روان آسیب پذیرترین اعضای جوامع، به ویژه کودکان، باقی می ماند، گفت: جنگ ها صرفاً به تخریب زیرساخت های مادی و نقض تمامیت ارضی کشورها محدود نیستند؛ بلکه یکی از خطرناک ترین پیامدهای آن ها، فرسایش حافظه جمعی و سلب حق روایت از قربانیانی است که صدایشان در هیاهوی منازعات نظامی و محاسبات ژئوپلیتیک گم می شود.

رستگارپناه با تأکید بر اینکه کودکان نباید صرفاً به اعدادی در آمار خسارات انسانی یا موضوعاتی در اسناد حقوق بشردوستانه تقلیل پیدا کنند، افزود: هر کودک از جهان زیست منحصربه فردی برخوردار است که امنیت روانی، آموزش، رشد در محیط امن خانواده و حق زندگی در فضای صلح آمیز از مؤلفه های بنیادین آن به شمار می رود که با وقوع جنگ، پیش از آنکه سازه ها و زیرساخت ها فروبریزند، انسجام روانی و معنایی جهان کودک آسیب می بیند.

وی در ادامه با تشریح اهمیت به هنگام بودن روایت های رسانه ای از جنگ اظهارداشت: ثبت به موقع و میدانی تجربه زیسته کودکان، نقشی اساسی در تثبیت حقیقت تاریخی، جلوگیری از تحریف وقایع و صیانت از حقوق قربانیان دارد. روایت های متأخر ممکن است زمینه مصادره رنج کودکان از سوی بازیگران سیاسی و مصالحه بر سر حقیقت را فراهم کند.

مدیرکل امور زنان و خانواده خارج از کشور سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، صیانت از مستندات حقوقی را از دیگر کارکردهای روایتگری رسانه ای دانست و تصریح کرد: روایت های مستند و ضابطه مند می توانند زمینه پیگیری حقوقی نقض حقوق کودکان در مجامع بین المللی، تحقق مسئولیت پاسخگویی و مقابله با بی کیفرمانی را فراهم کنند؛ موضوعی که در چارچوب کنوانسیون حقوق کودک مصوب 1989 و پروتکل های اختیاری آن نیز مورد توجه قرار گرفته است.

وی همچنین با هشدار نسبت به تبدیل رنج کودکان به ابزاری برای جلب ترحم در چرخه مصرف شبکه های اجتماعی، خاطرنشان کرد: روایتگری ساختارمند باید کودک را به عنوان انسانی برخوردار از حقوق بنیادین معرفی کند؛ انسانی که جهان موظف به شنیدن صدای او، درک شرایطش و پاسخگویی در برابر نقض حقوق اوست.

رستگارپناه در بخش دیگری از سخنان خود، رعایت اصول اخلاقی در روایتگری از کودکان آسیب دیده را ضروری دانست و گفت: ثبت تجربه زیسته کودک نباید به بهای آسیب مجدد به روان او تمام شود. رسانه های متعهد و نهادهای بین المللی باید به حریم خصوصی و کرامت روانی کودکان احترام بگذارند و به جای تصویرسازی های صرفاً احساسی و شتاب زده، به تحلیل ریشه ای آسیب های روانی و نقض ساختاری حقوق آنان بپردازند.

وی با اشاره به پیوند ناگسستنی امنیت روانی کودک و نهاد خانواده افزود: بازنمایی آسیب های جنگ بدون توجه به تضعیف بنیان خانواده، فروپاشی روابط خانوادگی و آوارگی اعضای آن، تصویری ناقص از بحران انسانی ارائه می دهد. از این رو، روایت رنج کودکان باید در پیوند با وضعیت خانواده و محیط اجتماعی آنان مورد توجه قرار گیرد.

مدیرکل امور زنان و خانواده خارج از کشور سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی با هشدار نسبت به پیامدهای بلندمدت جنگ بر نسل های آینده تصریح کرد: کودکانی که در سایه جنگ، آوارگی و ناامنی رشد می کنند، در آینده به بزرگسالانی تبدیل خواهند شد که درک آنان از عدالت، بر شکل گیری صلح یا بازتولید خشونت در منطقه و جهان تأثیرگذار خواهد بود. اگر رنج این کودکان ثبت نشود و پاسخی عادلانه به آن داده نشود، زمینه شکل گیری کینه های حل نشده و تداوم چرخه خشونت فراهم می شود.

رستگارپناه با تأکید بر ضرورت اقدام عملی جامعه حقوق بشری و رسانه های بین المللی، تدوین پروتکل های سخت گیرانه برای روزنامه نگاری ترومامحور درباره کودکان، حمایت حقوقی و کنسولی از سازوکارهای مستقل ثبت شهادت ها و روایت های شفاهی کودکان آسیب دیده و تسهیل دسترسی رسانه های مستقل و پژوهشگران بی طرف به مناطق بحرانی را از جمله اقدامات ضروری در این زمینه برشمرد.

وی تأکید کرد: نباید اجازه داد صدای کودکانی که زیر آوار بمباران ها و هراس آوارگی دفن می شود، در میان مصلحت سنجی های ژئوپلیتیک به فراموشی سپرده شود. ثبت صادقانه و به هنگام رنج آنان، نه اقدامی تشریفاتی و صرفاً رسانه ای، بلکه تعهدی اخلاقی، حقوقی و تمدنی برای پاسداری از انسانیت است.