حوزه و دانشگاه در کانون مباحث اندیشه ای هفته دوم آبان

سرویس اندیشه و معارف ایکنا در هفته دوم آبان ماه، طیف گسترده ای از مباحث فکری، قرآنی، فقهی و دانشگاهی را بازتاب داد؛ از پیام های مراجع و اندیشمندان پیرامون جایگاه قرآن، اربعین و سیره حضرت زهرا(س) به عنوان الگوهای تمدن ساز و رونمایی از آثار تفسیری جدید گرفته تا موضع گیری های قاطع حوزوی در محکومیت حکم ظالمانه علیه عالم کویتی، تبیین مسئولیت های اخلاقی طلاب و دفاع صریح از مواضع اصولی نظام و فتوای رهبری.

سرویس اندیشه و معارف ایکنا در هفته دوم آبان ماه، طیف گسترده ای از مباحث فکری، قرآنی، فقهی و دانشگاهی را بازتاب داد؛ از پیام های مراجع و اندیشمندان پیرامون جایگاه قرآن، اربعین و سیره حضرت زهرا(س) به عنوان الگوهای تمدن ساز و رونمایی از آثار تفسیری جدید گرفته تا موضع گیری های قاطع حوزوی در محکومیت حکم ظالمانه علیه عالم کویتی، تبیین مسئولیت های اخلاقی طلاب و دفاع صریح از مواضع اصولی نظام و فتوای رهبری. همچنین در حوزه علم، فلسفه و حکمرانی، موضوعاتی چون ضرورت تحقق استقلال علمی و هوش مصنوعی، نقد نظریات تکنوفئودالیسم و استعمار، بررسی «ایده دانشگاه»، مباحث تخصصی در عرصه فرااخلاق و حکمت ایرانی، به همراه تحولات آیین نامه های ارزیابی آموزش عالی و توسعه ظرفیت های بین المللی حوزه های علمیه، از مهم ترین محورهای خبری و اندیشه ای این هفته بود.

آنچه در ادامه می خوانیم گزیده ای از مهم ترین خبرهای هفته است:

انسان موجودی ابدی است و به فرهنگ ابدی نیاز دارد

آیت الله العظمی جوادی آملی در پیامی تصویری به اختتامیه چهلمین جشنواره قرآن و عترت دانشجویی با تأکید بر جهانی بودن پیام وحی، تصریح کرد: علوم قرآنی فراتر از دانش های متعارف بشری است؛ چراکه معارف ویژه ای در آن نهفته است که حتی با اوج گیری نبوغ و قدرت علمی بشر، جز از مسیر وحی الهی قابل دستیابی نیست. سفر انسان با مرگ پایان نمی پذیرد بلکه حرکتی مستمر از دنیا به برزخ و صحنه ابدی قیامت و بهشت است، انسان موجودی ابدی است و موجود ابدی، نیازمند فرهنگ ابدی است؛ فرهنگی جهان شمول که حقیقت آغاز، سرانجام و هویت روح آدمی را بازشناساند و زیر این آسمان، هیچ کتابی جز قرآن توان تبیین کامل این حقایق عمیق را ندارد.

نباید مقاله را تحقیر کرد

حسین سیمایی صراف، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری در پاسخ به انتقادها از مقاله محوری در دانشگاه ها، با تأکید بر اینکه «نباید مقاله را تحقیر کرد»، انتشار مقالات علمی را گامی بنیادین در جهت دیده شدن دستاوردهای پژوهشی، تبدیل دانش به فناوری و ارتقای مرجعیت علمی کشور دانست و گفت: اگر آثار اساتید و پژوهشگران مهاجر ایرانی با شناسه دانشگاه های داخل منتشر می شد، رتبه علمی ایران دو تا سه پله بالاتر از جایگاه فعلی بود. مقاله تنها شاخص سنجش نخواهد بود و در آیین نامه جدید ارزیابی علمی، مؤلفه های اثرگذاری همچون نوآوری، توسعه فناوری، مسئولیت اجتماعی و توانایی حل مسئله نیز در کنار مقالات علمی، ضریب و جایگاه ویژه ای یافته اند.

نظم ایمانی اربعین الگویی کارآمد برای نفی رقابت های قدرت طلبانه است

صدیقه مهدوی کنی، عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق(ع) در نشست تخصصی «اربعین و رسالت دانشگاه تراز در تحقق تمدن نوین اسلامی»، راهپیمایی عظیم اربعین را زیست جهانی نوین خواند که در آن نظمی خودجوش و مبتنی بر باورهای ایمانی—بدون الزام و بخشنامه های دولتی—شکل گرفته است.

وی با انتقاد از رویکرد انفعالی یا صرفاً توصیفی مراکز علمی، تصریح کرد: دانشگاه ها نباید در برابر این پدیده تمدنی تنها نقش «تماشاچی» را ایفا کنند، بلکه باید از منظر جامعه شناختی، روان شناختی و فرهنگی به مطالعه عمیق آن بپردازند. رسالت اصلی دانشگاه و نظام تربیتی کشور این است که با مدل سازی این تجربیات ایمانی و انسانی، روحیه کرامت، عدالت و دیگرخواهیِ متجلی در اربعین را به الگوهای عملی برای اداره جامعه، تصمیم سازی در سیاست عمومی و تحقق حکمرانی تمدنی تبدیل کنند.

بازخوانی کتاب ایده دانشگاه یاسپرس تا چالش جایگاه علوم انسانی در ایران

نشست علمی «تأملی بر ایده دانشگاه؛ تحلیل کتاب ایده دانشگاه کارل یاسپرس» به همت گروه غرب شناسی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی و با حضور حجت الاسلام سیدحسین حسینی عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی و حجت الاسلام محمدوحید سهیلی برگزار شد.

در این نشست تأکید شد که دانشگاه در جهان مدرن صرفاً یک سازمان آموزشی نیست، بلکه مظهر و صورت عینی نظام معرفت و نظم اجتماعی جدید به شمار می رود و رویکرد «غرب شناسی انضمامی» ایجاب می کند پدیده های عینی و نهادهای مدرن به صورت جدی و مستقل مورد بازخوانی و نقد فلسفی قرار گیرند.

سخنرانان نشست با واکاوی آرای کارل یاسپرس پیرامون ماهیت دانشگاه به مثابه کانون «حقیقت جویی»، «آزادی آکادمیک» و «وحدت علوم»، نسبت این منظومه فکری را با وضعیت دانشگاه در ایران و جایگاه علوم انسانی به بحث گذاشتند.

همچنین تصریح شد: هدف از این سلسله نشست های دانشگاه پژوهی، فراتر رفتن از معرفی نظری صرف و رسیدن به چارچوب های روش شناختی منسجمی است که بتواند بر سیاست گذاری آموزش عالی، بازتعریف نقش علوم انسانی و پیوند میان ساختار دانشگاه و نظام تربیتی اثرگذار باشد.

گزارش کامل این نشست را اینجا بخوانید. 

عصر ظهور، عصر شناخت «قدر و منزلت فاطمه» است نه صرفاً جست وجوی مزار ایشان

محمدرضا سنگری، پژوهشگر و نویسنده دینی، در جمع بانوان مبلغ با تأکید بر لزوم عبور از توقف صرف در بیان مناقب و فضائل تاریخی، تصریح کرد: سیره حضرت فاطمه زهرا(س) جریانی زنده و «کوثر»گون است که فراتر از ظرف زمان، الگویی بنیادین برای زیست بشر و تمدن جهانی آینده به شمار می رود.

وی با اشاره به روایات مهدوی یادآور شد که رسالت ما در قبال عصر ظهور، فراتر از کشف قبر مطهر آن حضرت، شناخت حقیقی «قدر و منزلت» ایشان و پیاده سازی سیره فاطمی در متن تحولات معاصر است.

سنگری در پاسخ به پرسش نسل نو درباره نسبت زندگی زنی در چهارده قرن پیش با دنیای مدرن، به تبیین پنج شبکه ارتباطی انسان (رابطه با خدا، خود، جامعه، طبیعت و تاریخ) در زیست فاطمی پرداخت و افزود: قرآن کریم هدف از حیات را آزمون «احسن عمل» و تحقق اسماء حسنای الهی می داند؛ از این رو بازخوانی سبک رفتاری حضرت زهرا(س) در مواجهه با خانواده، پیروان ادیان، پاسداشت طبیعت و عبرت آموزی از تاریخ، معماری آینده تمدن بشری را بر پایه کرامت، اخلاق و معنویت رقم می زند.

استقلال گرایی زندانی کردن سیاست و اقتصاد نیست

حجت الاسلام سیدسعیدرضا عاملی، عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی، 13 آبان ماه در نشست «تبیین استقلال ملی در سیطره حکمرانی امام مجاهد شهید»، با تأکید بر شخصیت نگاری راهبردی، ارکان منظومه فکری رهبر شهید را در پنج قلمرو «استقلال و مقاومت»، «پیشرفت علمی و اقتدار ملی»، «هویت انقلابی و تمدن نوین»، «عدالت و معنویت» و «مردم سالاری دینی» صورت بندی کرد و گفت: این دیدگاه برآمده از قرآن و «قاعده نفی سبیل» است، که تولید علم ریشه دار، بومی و مسئله محور به جای مصرف علم ترجمه ای و وارداتی ستون فقرات اقتدار کشور به شمار می رود. همچنین ایران با این آرمان اکنون در دانش هوش مصنوعی رتبه 12 و در حوزه شبکه عصبی رتبه 6 جهان را در اختیار دارد، اما در عرصه به کارگیری و پیاده سازی فناوری رتبه 88 را داراست که نشان دهنده نیاز به جهش در کاربردی سازی دانش است.

وی همچنین با نفی برداشت های انزواگرایانه از استقلال تأکید کرد: استقلال گرایی هرگز به معنای محبوس کردن اقتصاد و سیاست درون مرزها نیست؛ بلکه استقلال حقیقی متکی بر ارتباطات بین المللی فعال، تبادل فرهنگی سازنده و هم افزایی با جریان ها و پویش های عدالت خواه و ضدجنگ در سراسر جهان است.

پایان تدوین دایره المعارف 12 جلدی «تفسیر معاصرانه»

ان شاءالله رحمتی، استاد فلسفه، پژوهشگر و مترجم، در گفت وگو با ایکنا از نهایی شدن سه جلد پایانی مجموعه 12 جلدی «تفسیر معاصرانه قرآن کریم» و اتمام پرونده نگارش این اثر پژوهشی چندساله خبر داد. به گفته وی، جلد دهم به جزء سی ام قرآن، جلد یازدهم به صورت پیوست تألیفی بر تفسیر سوره های فاتحه تا انعام، و جلد دوازدهم به 15 جستار موضوعی علوم قرآنی همراه با نمایه جامع دوازده جلدی اختصاص یافته است که در صورت رفع موانع بازار نشر و تأمین کاغذ منتشر خواهند شد.

وی همچنین از آماده سازی و اتمام کار علمی «ترجمه مستقل قرآن کریم» خبر داد و تأکید کرد: این ترجمه حاصل سال ها تمرکز و دقت های تفسیری در جریان تألیف و تدوین «تفسیر معاصرانه» است و صرفاً یک ترجمه لفظی و منتزع از تفسیر نیست، بلکه با مبانی و ظرافت های روش شناختی این دوره تفسیری هم پیوند بوده و پس از تدوین نهایی در قالبی مستقل روانه بازار کتاب خواهد شد.

مقاومت پایدار در برابر نظم سلطه نیازمند پشتوانه مفهومی و دانشگاهی است

سیدجواد میری، عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، در نشست «استکبارستیزی؛ از مفاهیم نظری تا معانی فلسفی» که 12 آبان ماه در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی انجام شد با تأکید بر اینکه مقاومت پایدار در برابر نظم سلطه نیازمند پشتوانه مفهومی و دانشگاهی است، اظهار کرد: استکبارستیزی اگر از تولید دانش و بازاندیشی در سنت های فکری جدا شود، در سطح شعار و رفتار باقی می ماند.

وی با تفکیک میان مفهوم قرآنی و اخلاقی «استکبار» (به عنوان اسم معنی و ناظر به تکبر و برتری جویی رفتاری) و مفهوم ساختاری «امپریالیسم»، تصریح کرد: پیچیدگی های ساختار سرمایه داری معاصر و پدیده های نوظهوری نظیر «تکنوفئودالیسم» را نمی توان صرفاً با کلی گویی و اطلاق صفات اخلاقی تحلیل کرد.

میری با نقد غلبه رویکرد صرفاً کلامی و هستی شناختی در حوزه و دانشگاه های ایران نسبت به مکاتب غربی یادآور شد: مواجهه متفکرانی چون علامه طباطبایی و شهید مطهری با مارکسیسم در سطح نقد ماتریالیسم و مبانی متافیزیکی ارزشمند بود، اما نباید نقد جهان بینی به نادیده گرفتن مفاهیم تحلیلی و ابزارهای شناخت مناسبات سرمایه داری و اقتصاد سیاسی جهانی بینجامد؛ چراکه در غیاب دستگاه نظری دقیق و تقلیل تحلیل های تاریخی به مفاهیمی چون «طاغوت»، روایت های تاریخی مخدوش شده و جامعه قدرت مواجهه آگاهانه با مناسبات قدرت جهانی را از دست می دهد.

راز عزت و سقوط ملت ها در کلام امیرالمؤمنین(ع)

حجت الاسلام علی فضلی، مدیر گروه عرفان و معنویت پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، در یادداشتی با استناد به فرازی بنیادین از «خطبه قاصعه» نهج البلاغه، نوشت: راز اقتدار ملت ها را فراتر از کثرت سپاهیان یا وفور ثروت های مادی، در عمق پیوند دل ها و هماهنگی اراده ها تبیین کرد. در کلام امیرالمؤمنین(ع)، منظومه هفت گانه سلامت و اقتدار اجتماعی شامل «انسجام اجتماعی، هم سویی آرمان ها، سلامت و اعتدال قلبی، تعاون عملی، هم افزایی دفاعی، بصیرت نافذ و یگانگی در تصمیم گیری» است؛ عناصری به هم پیوسته که به مثابه سرمایه ای تمدنی، ضامن حاکمیت و کرامت امت ها در طول تاریخ بوده اند. همچنین بر اساس سنت الهی فروپاشی جوامع پیش از آنکه در میدان های رویارویی نظامی رخ دهد، در درون دل ها و با جایگزینی کینه به جای محبت آغاز می شود.

بر پایه هشدارهای نهج البلاغه، پنج گام نزول یک ملت شامل «تفرقه، گسست الفت، اختلاف مواضع، گروه گراییِ منفعت طلبانه و ستیز درونی» است؛ روندی مخرب که انرژی های پیش برنده جامعه را صرف فرسایش متقابل کرده و زمینه سلب نعمت ها و تحقیر تاریخی امت ها را رقم می زند.

در غربت آشنا و در وطن غریب ؛ بازخوانی سلوک عارفی که در هند شناخته شده تر از ایران است

آیین بزرگداشت علامه سید ابوالحسن حافظیان رضوی(ره)، حکیم، ریاضیدان و عارف نامدار معاصر، به همت انجمن آثار و مفاخر فرهنگی و با حضور اساتید حکمت و عرفان اسلامی برگزار شد. سخنرانان در این مراسم با اشاره به نفوذ معنوی گسترده علامه حافظیان در شبه قاره هند و کشمیر، بر ضرورت بازشناسی ابعاد وجودی این شخصیت چندبعدی برای نسل امروز تأکید کردند؛ عارفی متأله که علاوه بر تسلط بر علوم ریاضی، هیئت و علوم غریبه، مقامات بلند معنوی را با افتادگی و خدمت عملی به بندگان خدا درآمیخته بود.

منوچهر صدوقی سها، پژوهشگر حکمت و عرفان اسلامی، با اشاره به سه جلوه برجسته از کارنامه این عالم وارسته، نقش آفرینی مؤثر در ساخت ضریح مطهر حضرت امام رضا(ع)، تألیف اثر شگفت انگیز و منحصربه فرد «لوح محفوظ» و پناهگاه بودنِ بی چشمداشت برای خیل عظیم گرفتاران و بیماران نیازمند دعا را ستود. همچنین در این مراسم، از انتشار کتابی ویژه دربردارنده مقالات و خاطرات پژوهشگران درباره علامه حافظیان و پیگیری انتشار تمبر یادبود ایشان از سوی انجمن مفاخر خبر داده شد.

گزارش کامل این نشست را اینجا بخوانید.

داشتن میراث کهن به تنهایی اقبال جهانی نمی آورد

هم اندیشی تخصصی «ظرفیت های بین المللی حوزه علمیه در عرصه علوم سیاسی، مدیریت و حکمرانی» که ذیل دومین دوره جایزه جهانی شهید صدر در سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی 10 آبان ماه برگزار شد، حجت الاسلام والمسلمین حامد رفعتی، دبیر این جایزه، با آسیب شناسی پیوند نیافتن میراث علمی حوزه با فضای آکادمیک دنیا تأکید کرد: تقلیل فعالیت بین المللی به «سفر، ترجمه لغوی یا دعوت تشریفاتی از میهمانان خارجی» خطاست و امروز نیازمند گذار از حضور به اثرگذاری واقعی نظریه پردازانه هستیم. تربیت سنتی مبلغ محور سبب شده حوزویان همواره در پی تبیین یک سویه داشته های خود باشند، در حالی که مراوده علمی واقعی نیازمند شنیدن سخن دیگران، تندادن به بوته نقد و شناخت اولویت های فکری جهان است؛ چراکه صرف داشتن پیشینه غنی علمی، بدون نشان دادن نسبت آن با گره های فکری مخاطب جهانی، مطالبه ای ایجاد نمی کند.

در ادامه این نشست، حجت الاسلام والمسلمین سیدسجاد ایزدهی، عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی نیز با اشاره به ترک برداشتن پایه های فکری لیبرالیسم و خلأهای تئوریک در پارادایم های مسلط غربی، این برهه تاریخی را بهترین فرصت برای بازخوانی و عرضه نظریات نوپدید حوزه علمیه قم در ساحت حکمرانی و مدیریت اسلامی دانست و ایجاد سازوکارهای ساختارمند، گفت وگوهای مستقیم باکشورهای منطقه مانند ترکیه و پاکستان، و صیقل خوردن اندیشه ها در مواجهه با اندیشمندان خارجی را ضرورتی گریزناپذیر برای ارتقای ظرفیت های بین المللی برشمرد.

آیا می توان از سیاست جنایی در ساحت قرآن سخن گفت

آیت الله احمد مبلغی، عضو مجلس خبرگان رهبری و نماینده ایران در مجمع جهانی فقه اسلامی، در نشستی روش شناختی با عنوان «قرآن و سیاست جنایی»، به تبیین ظرفیت های وحیانی در مواجهه با پدیده بزه پرداخت و تأکید کرد: نگاه رایج، سیاست جنایی اسلام را صرفاً به احکام حدود، قصاص و مجازات تقلیل داده است؛ در حالی که قرآن پیش از هر چیز، واجد یک چارچوب کلان معرفتی و اجتماعی برای خشکاندن ریشه های جرم، صیانت از کرامت انسانی، بازپذیری اجتماعی مجرم و بازسازی اعتماد عمومی است.

وی متذکر شد: در این منظومه، اصول هنجاری همچون کرامت ذاتی انسان، عدالت، عدم اعمال کینه و خشم کور جمعی تغییرناپذیرند، اما سازوکارها، روش های کشف جرم و الگوهای اصلاح و بازپروری با تحولات زمانه تکامل می یابند.

مبلغی با تأکید بر لزوم «استنطاق» تخصصی از متن قرآن پیرامون پرسش های جهان معاصر گفت: در عقلانیت قرآنی، پیشگیری ساختاری بر کیفر تقدم قطعی دارد؛ به گونه ای که احکامی چون نفی گردش انحصاری ثروت («کَیْ لَا یَکُونَ دُولَةً بَیْنَ الْأَغْنِیَاءِ») و تشریع انفاقات مالی، در حقیقت راهبردهای ریشه ای عدالت توزیعی برای مهار بزه های معیشتی و نابرابری های فسادزا هستند. از این منظر، رجوع به قرآن برای کشف یک نظام اجرایی ثابت برای همه اعصار نیست، بلکه برای دستیابی به معیارها و غایات والایی است که سیاست های جنایی متغیر جوامع را جهت دهی و عادلانه سازی می کند.

چهار رابطه اساسی برای شکل گیری شخصیت «طلبه تراز»

آیت الله علی اکبر رشاد، رئیس شورای حوزه های علمیه استان تهران، در محفل اخلاق و سلوک در مجتمع حوزوی امام رضا(ع)، به تبیین شاخص های هویتی و تربیتی «طلبه تراز» پرداخت و با استناد به روایتی مبنایی از امام صادق(ع) در کتاب مصباح الشریعة، سامان دهی شخصیت طلبه را منوط به تدبیر و انتظام بخشی به چهار رابطه بنیادین دانست: رابطه انسان با «خداوند»، با «خویشتن»، با «خلق خدا» و با «دنیا».

وی تصریح کرد: رابطه با خداوند به عنوان مبدأ هستی، چتر بنیادینی است که به سایر مناسبات جهت می دهد؛ رابطه با خود متضمن خودآگاهی، محاسبه نفس و مواخذه درونی است؛ رابطه با خلق ناظر به رعایت کرامت انسان هاست؛ ورابطه با دنیا معطوف به نحوه مواجهه مسئولانه و غیرمادی گرایانه با طبیعت، ثروت و ظرفیت های عالم ماده با رعایت تکالیف و حقوق الهی است.

رئیس پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با تأکید بر اینکه این هندسه چهارگانه می تواند الگویی جامع برای تبویب و نظام بخشی به فقه، اخلاق، آداب و عرفان عملی معاصر قرار گیرد، اظهار داشت: ساختارهای سنتی اخلاقی همواره ارزشمندند، اما طلبه جوان امروز نیازمند ساختاری کاربردی است تا بتواند تعارض های زیست مدرن را حل کند. از این رو، طلبه تراز کسی است که شایستگی مدیریت هم زمان و متعادل این چهار عرصه را در اندیشه، رفتار و سبک زندگی خود تجسم بخشد.

تعبیر «دروغ مصلحتی» درباره فتوای حرمت سلاح هسته ای خطایی بزرگ است

در پی بازنشر ویدیویی از یک فعال سیاسی که در آن فتوای تاریخی رهبر فقید انقلاب مبنی بر حرمت تولید، انباشت و به کارگیری سلاح های کشتار جمعی و هسته ای را یک «دروغ مصلحتی» خوانده بود، آیت الله ابوالقاسم علیدوست، استاد درس خارج حوزه علمیه و دبیر علمی همایش فقه هسته ای، با انتشار بیانیه ای انتقادی و صریح، این اقدام را خطایی فاحش، جرمی سنگین و هم راستایی آشکار با راهبرد القایی دشمنان خواند. وی تصریح کرد دشمنان صهیونیستی و آمریکایی سال ها کوشیدند این فتوای بنیادین فقهی را به عناوینی چون «تقیه، تاکتیک سیاسی یا اضطرار» تقلیل دهند، اما تا کنون حتی آنان نیز جسارت به کارگیری تعبیر توهین آمیز «دروغ مصلحتی» را علیه فتوای یک مرجع تقلید نداشته اند.

آیت الله علیدوست با هشدار نسبت به پیامدهای مخرب چنین رفتارهایی در تضعیف باورهای دینی و تخریب اعتماد جامعه به فتاوای شرعی عالمان دین، تأکید کرد: هرگونه بحث درباره تغییر موضوع، بازنگری در دکترین و مصالح کلان نظام، به هیچ وجه در صلاحیت افراد غیرمسئول یا حتی فضلای حوزوی نیست و امری منحصراً در حیطه وظایف و اختیارات مقامات عالی نظام است. وی خواستار پیگیری مسئولان ذی صلاح نسبت به هتک حرمت این فتوای مبنایی شد و این رفتارها را مصداق هجمه «دوستان نادان یا نفوذی ها» به اعتبار مرجعیت برشمرد؛ به ویژه در قبال فقیهی که امروز در قید حیات نیست تا از موضع خود دفاع کند.

هشدار آیت الله اعرافی نسبت به پیامدهای صدور حکم اعدام برای شیخ حسین المعتوق: برخورد تبعیض آمیز با علمای دین وحدت اسلامی را مخدوش می کند

آیت الله علیرضا اعرافی، مدیر حوزه های علمیه سراسر کشور، در بیانیه ای رسمی با استناد به آیه 32 سوره مبارکه مائده، صدور حکم ناعادلانه اعدام از سوی دادگاه های کویت برای حجت الاسلام والمسلمین شیخ حسین المعتوق، از علمای سرشناس و خادم مردم کویت را به شدت محکوم کرد. وی این اقدام را فراتر از یک روال قضایی عادی، نوعی تعرض آشکار به هویت، حقوق مذهبی شیعیان و تلاشی هدفمند برای تضعیف جایگاه و کرامت علمای دین دانست که در شرایط بحرانی جهان اسلام و توطئه های رژیم صهیونیستی و آمریکا، موجب اندوه و خشم عمیق امت اسلامی و مراکز حوزوی شده است.

مدیر حوزه های علمیه با تأکید بر لزوم حفظ حرمت مؤمنان و صیانت از اصل اخوت اسلامی، از مقامات و دستگاه قضایی کویت خواست با بازنگری فوری و لغو این حکم ناعادلانه، از وقوع فاجعه ای انسانی و مذهبی جلوگیری کنند.

آیت الله اعرافی هشدار داد هرگونه رفتارهای تبعیض آمیز و فشار ساختاری علیه شخصیت ها و علمای برجسته مذهبی، بسترساز بروز شکاف، تنش های فرقه ای و تضعیف همبستگی میان دولت ها و ملت های مسلمان خواهد شد؛ پیامدی که مستقیماً منافع دشمنان مشترک جهان اسلام را تأمین می کند.

چرا نظریه های اخلاق غربی دردهای عینی ما را درمان نمی کند

علی اکبر تیموری فریدنی، پژوهشگر فلسفه اخلاق و مؤلف کتاب «تاریخ اخلاق عقلی در ایران»، در گفت وگو با ایکنا به تبیین ضرورت بازخوانی میراث عقلانی و اخلاقی در جامعه امروز پرداخت.

وی با اشاره به تحولات فرهنگی، تضعیف مراجع سنتی و بحران های اقتصادی که منجر به حاشیه نشینی اخلاق در زیست روزمره شده است، غلبه آثار صرفاً ترجمه ای و انتزاعی فلسفه اخلاق غربی بر فضای آکادمیک را نقدی جدی دانست؛ آثاری که به عقیده او ناظر به دردهای عینی، ذائقه و نیازهای انضمامی جامعه ایرانی تدوین نشده اند و توان هدایت رفتار هنجاری عموم شهروندان را ندارند.

این پژوهشگر با دسته بندی جریان های اخلاقی ایران به سه سنت «عرفانی»، «نقلی/دینی» و «عقلی»، تأکید کرد که در بستر متکثر فکری کنونی، گفتمان هایی که تنها بر پیش فرض های کلامی، عرفانی یا دستوریِ محض تکیه می کنند، در برقراری ارتباط با نسل جدید ناکام می مانند. از این رو، احیای سنت «اخلاق عقلی» و هم نشینی آن با «اخلاق اندرزی و خرد حکمی کهن ایرانی» می تواند بنیانی جهان شمول، خردمحور و قابل پذیرش برای تمام آحاد جامعه پدید آورد؛ چارچوبی که فارغ از مرزبندی های مذهبی و نظریات پیچیده، به تجربه زیسته مردم پیوند خورده و اخلاق را با زبانی همدلانه در رفتار اجتماعی زنده کند.

واکاوی یک قرن اندیشه ورزی در فلسفه اخلاق؛ کتاب «درآمدی به فرااخلاق» روانه بازار نشر شد

کتاب «درآمدی به فرااخلاق» نوشته اندرو فیشر با ترجمه کامران شهبازی از سوی نشر کرگدن در 256 صفحه منتشر و روانه بازار کتاب شد. این اثر به منزله یک متن درسی جامع، تحولات و مکاتب صد سال اخیر حوزه «فرااخلاق» در سنت فلسفه تحلیلی را بررسی می کند. برخلاف اخلاق هنجاری و کاربردی که به درستی یا نادرستیِ رفتارهای انضمامی می پردازند، کتاب حاضر یک گام به عقب بازمی گردد و پرسش های بنیادینی چون ماهیت زبان، معنا، معرفت شناسی، روان شناسی و ویژگی های هستی شناختی گزاره های اخلاقی را می کاود تا نشان دهد وقتی از «خوب» و «بد» یا «فضیلت» سخن می گوییم، آیا از واقعیتی عینی پرده برمی داریم یا صرفاً احساسات و سلایق فردی را بروز می دهیم.

فیشر در قالب 10 فصل تخصصی به موضوعاتی نظیر «استدلال پرسش باز»، «عاطفه گرایی»، «نظریه خطا»، «واقع گرایی طبیعی و ناطبیعی»، «شبه واقع گرایی»، «نسبی گرایی اخلاقی»، «معرفت شناسی اخلاق» و «تخیل گرایی» پرداخته است. نقطه قوت اثر، زبان آموزشی روان، مرزبندی روشن میان نظریه ها و ساده سازی مباحث بسیار انتزاعی با ذکر نمونه های انضمامی است. این کتاب بستری مقدماتی و در عین حال عمیق برای دانشجویان و پژوهشگران فلسفه اخلاق فراهم می کند تا پیش از داوری درباره خوب و بد رفتارها، به ریشه ها و معانی خود مفهوم «داوری اخلاقی» واقف شوند.

انتهای پیام

نظرات

captcha