معرفی ظرفیت های کهگیلویه و بویراحمد در قاب عکاسان کشوری
یاسوج- مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی کهگیلویه و بویراحمد از اجرای برنامه ملی هنری تور تخصصی عکاسی با حضور عکاسان برجسته کشوری در سطح این استان خبر داد.
فرهنگ عمومی مجموعه ای از باورها، هنجارها، ارزش ها و انتظارات جمعی است که تصور افراد از بدن، زیبایی و مراقبت از خود را شکل می دهد، در حدود یک دهه گذشته، گسترش رسانه های اجتماعی، فرهنگ مصرف و بازار خدمات زیبایی، ظاهر را بیش از پیش از امری خصوصی به عرصه ای عمومی و هویتی تبدیل کرده است. این تحول در ایران نیز، همراه با تغییر تدریجی معیار های اجتماعی و بازنمایی های فرهنگی، توجه مردان به مراقبت از چهره و خود به موضوعی قابل مشاهده و قابل بحث تبدیل کرده است.
فرهنگ عمومی مجموعه ای از باورها، هنجارها، ارزش ها و انتظارات جمعی است که تصور افراد از بدن، زیبایی و مراقبت از خود را شکل می دهد، در حدود یک دهه گذشته، گسترش رسانه های اجتماعی، فرهنگ مصرف و بازار خدمات زیبایی، ظاهر را بیش از پیش از امری خصوصی به عرصه ای عمومی و هویتی تبدیل کرده است. این تحول در ایران نیز، همراه با تغییر تدریجی معیار های اجتماعی و بازنمایی های فرهنگی، توجه مردان به مراقبت از چهره و خود به موضوعی قابل مشاهده و قابل بحث تبدیل کرده است.
زمانی توجه به چهره، پوست و مو، بیش از آنکه بخشی از هویت مردانه تلقی شود، به قلمرو زنان نسبت داده می شد. مرد ایده آل و ارزش اجتماعی اش در الگوی سنتی، بیشتر حول نان آوری، اقتدار، مسئولیت پذیری، قدرت فیزیکی و استقلال تعریف می شد. اما امروز، از کاشت مو و مراقبت های پوستی تا تزریق فیلر و جراحی های زیبایی، مردان نیز بیش از گذشته بدن خود را موضوع انتخاب، اصلاح و بازسازی قرار داده اند.
این تغییر صرفاً نشانه افزایش علاقه به زیبایی نیست؛ بلکه از دگرگونی معیار های مردانگی، گسترش فرهنگ مصرف، قدرت رسانه های اجتماعی و نیاز های روان شناختی به پذیرش و اعتمادبه نفس حکایت دارد. انتشار همزمان این گزارش با روز فرهنگ عمومی، امکان بررسی این پرسش را فراهم می کند که هنجار های جمعی و بازنمایی های فرهنگی، چگونه گرایش مردان به خدمات زیبایی را تقویت، تعدیل یا بازتعریف می کنند.
تهمینه شاهوردی، جامعه شناس و فرزانه طهماسبی، روان شناس، در تحلیل این پدیده بر ابعاد اجتماعی و فردی آن تأکید می کنند؛ پدیده ای که در آن بدن مرد به عرصه ای برای نمایش هویت، کسب اعتبار اجتماعی و مواجهه با اضطراب های فردی تبدیل شده است.
پرسش اصلی این گزارش این است؛ چه عوامل جامعه شناختی و روان شناختی مردان را به سمت مصرف خدمات زیبایی سوق می دهند، فرهنگ عمومی چگونه در شکل گیری یا تعدیل این گرایش نقش ایفا می کند و چگونه می توان مرز میان «مراقبت سالم از خود» و «نگاه افراطی به زیبایی» را تشخیص داد؟
تهمینه شاهوردی، جامعه شناس، در تحلیل این پدیده بر تحول ساختار نقش های جنسیتی تأکید می کند. به گفته او، در گذشته بازنمایی نقش سنتی مردان در قالب یک حامی اقتصادی بوده است و قدرت بدنی مردان در کنار توانایی مالی آنها یک امتیاز محسوب می شد؛ ویژگی هایی که «بر ویژگی های ظاهری آنها همواره ارجحیت داشته است. اما روند تحولات جامعه مدرن این ساختار را کمرنگ کرد: از یک سو، اشتغال زنان همدوش مردان باعث شد نقش مردان به عنوان تأمین کننده و حمایت کننده مالی کاهش یابد.
او در ادامه توضیح می دهد: جذابیت جنسی مردان به طور سنتی در قدرت، توانایی مالی و حمایت گری نمود پیدا می کرد؛ اما «با از بین رفتن این نقش حمایتی مردان در جوامع مدرن، برخی مردان برای جلب جنس مخالف به زیباسازی چهره روی می آورند.
به گفته شاهوردی، به تدریج ساخت خانواده و روابط جنسیتی تغییر یافته، انحصار نقش های سنتی مردانه کاهش یافته و مفهوم مرد موفق و مطلوب در حال بازتعریف است» و خودنمایی، جذابیت و ارائه خود اهمیت یافته است.
این جامعه شناس تصریح می کند: زیبایی برای مرد دیگر الزاماً نقطه مقابل مردانگی نیست؛ بلکه می تواند به وسیله ای برای ساختن مردانگی تبدیل شود. او تأکید می کند که مرد امروز ممکن است، همچنان نان آور، مستقل و قدرتمند بودن را بخشی از هویت خود بداند، اما همزمان خوش چهره، خوش پوش، جوان و مراقبت از خود را نیز بخشی از مرد مطلوب بداند.
شاهوردی با اشاره به رویکرد جامعه شناسی بدن می گوید: مردان احساس می کنند که بدن آنها دیگر صرفاً فیزیکی طبیعی و غیرقابل تغییر نیست، بلکه می توان آن را اصلاح و تغییر داد.
به گفته او، این همان چیزی است که می توان آن را نوعی پروژه بدن تلقی کرد که شامل ورزش، رژیم غذایی، کاشت مو، لیزر، مراقبت پوستی، تزریق ها و جراحی های زیبایی می شود. فرد بدن خود را متناسب با آنچه در جامعه مورد توجه است و براساس تصویری که از «خود مطلوب» دارد، مقایسه کرده و تغییر می دهد.
او در جمع بندی تحلیل جامعه شناختی خود تصریح می کند: مراجعه مردان ایرانی به خدمات زیبایی فقط نتیجه افزایش علاقه به ظاهر نیست؛ بلکه نشانه تغییر در آن چیزی است که «مرد بودن مطلوب» تلقی می شود. در این فرایند، بدن مرد از یک امر عمدتاً طبیعی و کم نیاز به مداخله، به بخشی از «پروژه هویت»، «ارائه خود» و حتی «سرمایه اجتماعی» تبدیل شده است.
به گفته شاهوردی، یکی از مهم ترین تحولات، دیجیتالی شدن مقایسه اجتماعی است. در گذشته فرد عمدتاً خود را با خانواده، دوستان و همکاران مقایسه می کرد؛ اما امروز شبکه های اجتماعی امکان مقایسه دائمی با تعداد بسیار زیادی از بدن ها و چهره های ایده آل شده را ایجاد کرده اند.
او می افزاید: این شبکه ها نقش مهمی در ارائه الگوی سبک زندگی برای کاربران دارند و می توانند در هدایت مردان، به ویژه پسران جوان، به تغییر فیزیکی بدن خود تأثیرگذار باشند.
شاهوردی هشدار می دهد که؛ نمی توان گفت همه مردان ایرانی به یک اندازه تحت تأثیر این تغییرات قرار گرفته اند و تفاوت براساس نسل، طبقه اجتماعی، شهر، تحصیلات، وضعیت اقتصادی و سبک زندگی بسیار مهم است.
به گفته او، مرد جوان شهری که دائماً در اینستاگرام حضور دارد و در محیط های خدماتی و حرفه ای رقابتی فعالیت می کند، ممکن است تعریف متفاوتی از ظاهر مطلوب داشته باشد، نسبت به مردی که در یک محیط سنتی تر زندگی می کند. بنابراین بهتر است به جای صحبت از «مرد ایرانی»، از مردانگی های متکثر در ایران صحبت کنیم.
شاهوردی با اشاره به پژوهش های ایرانی می گوید: یکی از پژوهش ها وضعیت فعلی را با مفهوم «مردانگی چانه زنی شده» توضیح می دهد؛ یعنی مردان میان هنجار سنتی بی اعتنایی به ظاهر و هنجار جدید اهمیت جذابیت، نوعی سازگاری و انتخاب گزینشی انجام می دهند.
او تأکید می کند: این تحول «جایگزینی کامل مردانگی سنتی با مردانگی مدرن نیست» و شواهد ایرانی بیشتر از نوعی ترکیب میان دو موقعیت قرار دارند و مردان در جامعه معاصر با یک الزام دوگانه مواجه اند؛ هم باید «مردانه» باقی بمانند و هم باید از نظر ظاهری جذاب، جوان و قابل ارائه باشند.
فرزانه طهماسبی، روانشناس، از منظر تکاملی توضیح می دهد که «ویژگی های ظاهری «سیگنال هایی» برای کیفیت ژنتیکی فرد هستند. پوست صاف، تقارن چهره و تراکم مو های سر به عنوان نشانه های سلامت، نبود بیماری و توانایی بیولوژیک بالا تفسیر می شوند و مردانی که با ابزار های زیبایی این نشانه ها را تقویت می کنند، در واقع در حال ارسال یک «سیگنال» از سلامت و کیفیت ژنتیکی خود هستند.
او همچنین به «رقابت درون جنسی» اشاره می کند: مردان نه تنها برای جذب جنس مخالف، بلکه برای برتری جستن در رقابت با سایر مردان از ابزار های زیبایی استفاده می کنند و ظاهر آراسته می تواند بخشی از استراتژی «رتبه اجتماعی» باشد.
طهماسبی معتقد است: یکی از مهم ترین دلایل افزایش این روند، تغییر در ساختار های اجتماعی است. در گذشته، زیبایی و مراقبت از خود، ویژگی هایی «زنانه» تلقی می شد، اما با گذشت زمان، مرز های جنسیتی در مفاهیم زیبایی شناختی در حال کمرنگ شدن است.مردان مدرن، زیبایی را نه به عنوان ابزاری برای «زنانه شدن»، بلکه به عنوان بخشی از «خودمراقبتی» و مدیریت تصویر شخصی می بینند. در اقتصاد تصویر و رسانه ها نیز، تصویر تبدیل به نوعی سرمایه شده است و مردان با مشاهده الگو های جدید درک می کنند که ظاهر آراسته بخشی از پروتکل موفقیت در دنیای مدرن است.
طهماسبی از منظر روانشناسی بالینی می گوید: رابطه مستقیمی بین کنترل بر ظاهر و سلامت روان وجود دارد. به گفته او، بسیاری از مردان با انجام اقدامات زیبایی سعی در بهبود تصویر بدنی خود دارند و بهبود یک ویژگی خاص می تواند منجر به افزایش خودکارآمدی و کاهش اضطراب اجتماعی شود.
او همچنین به چالش پیری اشاره می کند: با افزایش سن، مردان با چالش تغییرات بیولوژیک رو به رو می شوند و اقدامات زیبایی می تواند راهی برای مقابله با احساس بی کنترلی ناشی از پیری باشد و به حفظ احساس جوانی و توانمندی کمک کند.
طهماسبی تأکید می کند: تمایل مردان به زیبایی، یک واکنش ساده به «خودپسندی» نیست؛ بلکه یک رفتار پیچیده است که ترکیبی از میل به بقا و برتری(تکاملی)، تلاش برای انطباق با استاندارد های جدید اجتماعی و جستجوی آرامش در تصویر بدنی است.
او پیش بینی می کند: با تغییر تعریف «مرد بودن» از «بی توجهی به ظاهر» به «مدیریت هوشمندانه ظاهر»، این روند با شتاب بیشتری رو به رشد خواهد بود.
او در مقایسه ایران با جهان می گوید: در غرب این روند بیشتر با «آراستگی»، «سلامت محوری» و «بهینه سازی خود» گره خورده است، اما در ایران علاوه بر مدل های جهانی، تغییر استاندارد های زیبایی در رسانه های داخلی و نقش ظاهر آراسته به عنوان ابزاری برای ارتقای جایگاه اجتماعی و حرفه ای نیز اهمیت دارد.
طهماسبی با تأکید بر اینکه ««خود» شما، فراتر از «تصویر» شماست، می گوید: فکر نکنید که تمام ارزش و اعتبار شما در ظاهر آینه تان خلاصه می شود. «من» واقعی شما، شامل افکار، احساسات، تجربیات، مهارت ها، روابط و تمام آنچه که در درونتان می گذرد، هست و زیبایی درونی، ماندگارتر و قدرتمندتر از هر تغییری است که بر ظاهر ایجاد می کنید.
او مفهوم مردانگی را نیز گسترده تر می بیند: مفهوم «مرد بودن» در دنیای امروز بسیار گسترده تر از کلیشه های قدیمی است. مردانگی به معنای سرکوب احساسات، عدم توجه به ظاهر، یا همیشه «سخت» بودن نیست. مردانگی یعنی مسئولیت پذیری، صداقت، شجاعت ابراز خود(حتی احساسات لطیف) و توانایی مراقبت از خود و دیگران است، درواقع اگر به ظاهر خود اهمیت می دهید، این شما را «نامرد» نمی کند؛ بلکه شما را به یک انسان کامل تر نزدیک تر می کند.
مهم ترین هشدار طهماسبی این است: «کمال گرایی» را با «خودمراقبتی» اشتباه نگیرید. به گفته او، «اگر دائماً به دنبال رسیدن به یک ایده آل غیرواقعی هستید، همیشه احساس ناکافی بودن خواهید کرد. «خودمراقبتی» یعنی توجه به نیازهای خود، رسیدگی به سلامت جسم و روان و تلاش برای بهتر شدن نسبت به خود دیروزتان، نه نسبت به یک تصویر ساختگی که هر قدم کوچک در جهت بهبود سلامت خود ارزشمند است، اما نباید تبدیل به وسواس و افراط شود.
او همچنین بر نقش روابط معنادار تأکید می کند: هیچ جراحی زیبایی یا کرم ضد چروک، نمی تواند جای یک دوست واقعی، یک شریک همدل، یا یک خانواده حمایتگر را بگیرد و عمیق ترین نیاز انسان، نیاز به «ارتباط» است.
طهماسبی برای تشخیص نگاه افراطی از خودمراقبتی سالم، پرسش هایی پیشنهاد می کند: قبل از اینکه سراغ هر کاری بروید، از خودتان بپرسید، چرا می خواهم این کار را انجام بدهم؟ آیا واقعاً مشکلی هست که اذیتم می کند؟ آیا فقط از روی هیجان یا دیدن دیگران این کار را انجام می دهم؟ آیا تحت فشار جامعه این کار را انجام می دهم؟ اگر صرفاً برای «مد روز بودن» یا «جلب توجه سطحی» هست، شاید بهتر باشد اول کمی صبر و بیشتر فکر کنید. گاهی هیجان لحظه ای، فرد را به سمت کار هایی سوق می دهد که بعدها از انجام آن پشیمان می شوند.
او بر واقع بینی و تحقیق پیش از اقدام تأکید می کند: هیچ کاری «معجزه» نمی کند، بنابراین انتظارات واقع بینانه داشته باشید و سلامت را فدای زیبایی نکنید؛ اگر کاری برای سلامتی تان مضر است، به قیمت جذاب بودن، فاقد ارزش است.
طهماسبی تأکید می کند: «زیبایی» یک مفهوم مطلق نیست، بلکه یک «ساختار فرهنگی» است. آنچه در یک فرهنگ نشانه قدرت، جذابیت یا سلامت است، ممکن است در فرهنگ دیگر برعکس باشد.
او در مقایسه فرهنگ ها نشان می دهد که؛ در غرب زیبایی با «بهینه سازی فردی و برندینگ»، در شرق آسیا با «پذیرش اجتماعی و رقابت» و در خاورمیانه با «اعتبار اجتماعی و تطبیق با مدرنیته» گره خورده است. بنابراین، «زیبایی» یک قرارداد اجتماعی و نه یک حقیقت علمی است و به شما کمک می کند تا از فشارها رها شوید.
طهماسبی راه حل را در چند لایه می بیند و معتقد است؛ هیچ کدام از این لایه ها به تنهایی کافی نیست. در لایه فردی، بر «خودآگاهی و پذیرش» تأکید می کند و در مواردی که تصویر بدنی ناکارآمد و اعتماد به نفس آسیب دیده وجود دارد، «روان درمانی» را راهگشا می داند.
او «ذهن آگاهی» را نیز ابزاری برای فاصله گرفتن از نشخوار فکری درباره ظاهر معرفی می کند و «ورزش و تغذیه سالم» را جایگزینی می داند که علاوه بر سلامت جسم، به اعتماد به نفس و احساس قدرت درونی کمک می کند. در لایه اجتماعی، «سواد رسانه ای» را ضروری می داند تا افراد درک کنند بسیاری از تصاویر نمایش داده شده «واقعیتِ محض نیستند»؛ همچنین بر «تنوع در نمایش زیبایی» و «بازتعریف مردانگی» تأکید می کند تا استاندارد های زیبایی از حالت یکسان ساز و غیرواقعی خارج شوند.
در لایه اقدامات زیبایی، «مقررات گذاری و نظارت» بر کلینیک ها، «اخلاق حرفه ای» متخصصان و «شفافیت در تبلیغات» را برای جلوگیری از تبلیغات گمراه کننده و اقدامات غیرضروری لازم می داند و در لایه فرهنگی و خانوادگی، «گفت وگوی باز در خانواده» و «آموزش ارزش های عمیق تر» مانند صداقت، احترام، سخت کوشی و همدلی را مسیری می داند که نوجوانان و جوانان را کمتر تحت تأثیر ظواهر قرار می دهد.
او در جمع بندی روانشناختی خود می گوید: شما حق دارید که به ظاهر خودتان اهمیت بدهید و بخواهید که بهترین خودتان باشید. ولی یادتان باشد، زیبایی واقعی از درون می آید.
گرایش مردان به اقدامات زیبایی را باید در نقطه تلاقی تحولات اجتماعی، تغییر معیار های مردانگی، گسترش فرهنگ مصرف و نیاز های روان شناختی جست و جو کرد. این تلاقی، در سپهر فرهنگ عمومی معنا پیدا می کند؛ از یک سو، کاهش محدودیت های سنتی می تواند آزادی بیشتری برای مراقبت از بدن و انتخاب سبک زندگی فراهم کند؛ از سوی دیگر، شبکه های اجتماعی و بازار زیبایی ممکن است با تولید معیار های دائماً متغیر، احساس ناکافی بودن را تشدید کنند.
تحلیل جامعه شناختی تهمینه شاهوردی نشان می دهد که بدن مرد به تدریج به بخشی از پروژه هویت و سرمایه اجتماعی تبدیل شده است. تحلیل روان شناختی فرزانه طهماسبی نیز بر این نکته تأکید دارد که تصمیم برای تغییر ظاهر می تواند از انگیزه های متفاوتی سرچشمه بگیرد؛ از میل به خودمراقبتی و افزایش رضایت از بدن تا اضطراب اجتماعی و تلاش برای کسب تأیید دیگران.
در نتیجه، نه می توان هر اقدام زیبایی را نشانه سطحی نگری دانست و نه باید آن را راه حلی قطعی برای افزایش اعتمادبه نفس معرفی کرد. مسئله اصلی، خود زیبایی نیست؛ بلکه جایگاهی است که در زندگی فرد و در فرهنگ عمومی پیدا می کند.
فرهنگ عمومی اگر مراقبت از ظاهر را به رسمیت بشناسد، اما ارزش و کرامت انسان را به آن محدود نکند، امکان انتخاب آزادانه تری فراهم می آورد. در چنین فرهنگی، مردان می توانند بدون ترس از قضاوت درباره ظاهر خود تصمیم بگیرند، بی آنکه ناچار باشند برای کسب پذیرش اجتماعی، پیوسته بدنشان را با معیار های بیرونی تطبیق دهند.
بنابراین، آینده این روند علاوه بر سه عامل افزایش سواد رسانه ای و سلامت روان، نظارت اخلاقی و شفاف بر بازار خدمات زیبایی و پذیرش فرهنگی «مردانگی های متکثر»، به ظرفیت فرهنگ عمومی برای گفت وگوی مسئولانه درباره زیبایی، بدن و هویت نیز بستگی دارد. اگر این عوامل تقویت شوند، گرایش مردان به زیبایی می تواند به جای وسواس و مصرف گرایی افراطی، به شکلی از خودمراقبتی مسئولانه و بازتعریف سالم مردانگی تبدیل شود.
انتهای پیام
{{name}}
{{content}}