سه مؤلفه اخلاقی مؤمن متعادل + فیلم

اسلام دین اعتدال است و پیامبر اسلام(ص) برای احیای مکارم اخلاقی مبعوث شده اند. پس چرا شاهد تندروی ها، کندروی ها و رفتارهای ضد اخلاقی و حتی ضد انسانی به نام دین اسلام در جامعه هستیم و هر کس با برداشتی از دین، دیگران را به بی دینی متهم می کند؟ چگونه می توان به اصل اسلام و دستورات اسلامی دست یافت و مسلمانی مؤمن و متعادل شد؟

برای دست یافتن به پاسخ این سؤال ها، مسعود اسماعیلی، پژوهشگر حوزه تربیت دینی ، کتابی با عنوان « مؤمن متعادل و تربیت متعادل» را به رشته تحریر درآورده است و طی درس گفتارهایی، با محور قرار دادن مطالب این کتاب، تشریح می کند که چگونه می توان مؤمنی متعادل، همان طور که اسلام ناب محمدی مدنظر دارد، بود.

در ادامه، قسمت سی و چهارم این مجموعه با موضوع «عدل و تعادل» را با هم می بینیم و می خوانیم.

در این درس گفتار می خواهیم نظریه «تربیت متعادل» را با دو مقدمه خدمت شما ارائه کنیم. مقدمه اول در خصوص مفهوم عدل و تعادل است. تعادل و عدل یعنی چه؟ حضرت علی(ع) می فرمایند: عدل یعنی هر چیزی سر جای خودش باشد. وقتی عنوانی اهم، بالاترین، مهم ترین و اصل است اما ما به آن بی اعتنایی می کنیم از عدالت به دور است.

یا وقتی به یک «جزئی» تأکید می کنیم و از «کلی» غفلت می کنیم، آن «جزء» سر جای خودش نیست و همین مسئله از عدالت به دور است.

«ابن منصور» در تعریف تعادل لغت نامه ای دارد که در آن می گوید: «هر چیزی متناسب است، متعادل است» و ما به دنبال همین اعتدال و تعادل هستیم.

با این مقدمه سه مؤلفه نظریه تربیت متعادل را مطرح می کنم؛ رابطه علم، ایمان، معرفت و عمل چیست؟ گاهی این موارد را عناوینی جدا از هم می دانیم، در صورتی که اینطور نیست. ایمان ، معرفت قلبی، اقرار به زبان و عمل به ارکان است.

برخی می گویند من معرفت قلبی به امام حسین(ع) دارم، زباناً هم ایشان را دوست دارم اما در عمل به آنچه ایشان فرموده اند عمل نمی کنم؛ اما برای داشتن ایمان به خدا و باور به ائمه(ع)، هم باید این معرفت در قلب من باشد، هم بر زبانم آن را اقرار و تصدیق کنم و هم عمل من نشان دهنده این ایمان باشد.

این سه به هم مرتبط هستند و من نمی توانم بگویم من به اهل بیت(ع) محبت دارم اما در رفتارم چیزی که گویای این محبت باشد نیست.

امام کاظم(ع) در روایتی فرمود: همه ایمان عمل است. در روایتی از امام صادق(ع) آمده است که «ایمان اقرار و عمل است». اگر گفتی و اقرار کردی، عمل هم بکن و این ایمان را در عمل نشان بده.

اما باقر(ع) فرمودند: «اَلْإِیمَانُ إِقْرَارٌ وَ عَمَلٌ وَ اَلْإِسْلاَمُ إِقْرَارٌ بلاَ عَمَلٍ. ایمان، اقرار و کردار است و اسلام، اقرار بدون کردار است».  ممکن است کسی شهادتین بگوید و اسلام بیاورد اما به دستورات آن عمل نکند و ایمان نداشته باشد.

«فَلِلَّهِ الْحُجَّةُ الْبَالِغَةُ؛ برای خدا حجّت بالغه و رساست»(آیه 149 سوره انعام). برای خداست حجت و برهان بالغه، یعنی حجت محکم و رسا. گفته شده در روز قیامت خداوند متعال سؤال می کند آیا می دانستی و خبر داشتی؟ انسان یا پاسخ می دهد بله و یا پاسخ می دهد خیر. اگر پاسخ «بله» باشد سؤال بعدی این است که آیا به آنچه می دانستی عمل کردی؟ اگر انسانی بگوید نمی دانستم. خدا به او می گوید چرا نرفتی تا بیاموزی و یاد بگیری؟

این مقدمه در ادامه بحث به ما کمک زیادی می کند؛ حجت بالغه یعنی اینکه آنچه لازم است را یاد بگیری و آنچه را آموختی عمل کنی و این یعنی تعادل؛ من نمی توانم فقط یاد بگیرم.

گاهی اساتید و بزرگانی که از آنها انتظار و توقع بیشتری وجود دارد، حتی در سلام کردن جدی نیستند؛ در حالی که خاتم الانبیاء(ص) به عنوان متعادل ترین فرد عالم، ابتدا سلام می کرد. اما برخی گاهی پاسخ سلام را هم به سختی می دهند.

یکبار حرم امام رضا(ع) بودم، دیدم این حدیث را آنجا نوشته اند که: تمام تقوا و با خدا بودن این است که آنچه را نمی دانی یاد بگیری و به آنچه یادگرفتی عمل کنی.

سه نکته در نظریه مومن متعادل داریم؛ اول اینکه می گوییم مومن متعادل نسبت به تمام مؤلفه ها جامع نگری دارد(که در درس گفتارهای بعدی این مبحث را تشریح می کنم)، دوم اینکه به اهم و اصل مؤلفه های دینی بیشتر جدیت دارد و به بالاترین های دین بیشتر اهتمام ورزیده استقامت دارد و سوم قول، میل و فعلش در تعادل است.

قول یعنی مجموعه اعتقادات فرد که به آنها معتقد است، میل یعنی مجموعه عواطف و احساسات مثل غم، شادی، شوق، عشق و ...؛ وقتی من می توانم ادعا کنم عاقل هستم که احساساتم تحت حکومت عقل باشد و سومی فعل است. قول، میل و فعل فرد با ایمان باید هم راستا باشد؛ یعنی به یک مؤلفه دینی مثل نماز هم اعتقاد داشته باشد، هم نماز را دوست داشته باشد و هم عامل به نماز باشد.

خداوند ما را مومن متعادل قرار دهد. عاقبت شما به خیر.

var player = videojs('player_121820_4428028',{ techOrder: [ "html5" , "flash"],poster:'',width:400,height:300}); videojs.addLanguage('en', {"No compatible source was found for this media.": "مشاهده ی ویدیو نیاز به پشتیبانی مرورگر از codec h264 یا نصب فلش پلیر دارد."}); player.one('play', (function(){ $.post('/fa/ajax/news/video/4428028',{},function (data) {}); })); کد ویدیو دانلود کیفیت اصلی (function() { const embedHtml = ' ' + ' ' + ' ' + ' '; const videoTextAreaId = "videoTextArea_4428028"; const videoCodeBtnId = "videoCodeBtn_4428028"; const videoCodeBtn = document.getElementById(videoCodeBtnId); videoCodeBtn.addEventListener('click', function() { if (document.getElementById(videoTextAreaId).innerText.trim() === "") { document.getElementById(videoTextAreaId).innerText = embedHtml; } }); })(); انتهای پیام