معرفی ظرفیت های کهگیلویه و بویراحمد در قاب عکاسان کشوری
یاسوج- مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی کهگیلویه و بویراحمد از اجرای برنامه ملی هنری تور تخصصی عکاسی با حضور عکاسان برجسته کشوری در سطح این استان خبر داد.
به قلم مونا یگانه مهر، روانشناس بالینی سلامت روان بانوان صرفاً یک شاخص فردی در جدول های آماری سلامت عمومی نیست؛ زن، شالوده پویایی، نشاط و سلامت عاطفی خانواده است. هرگونه فرسایش روان، تنش پایدار یا بی توجهی به احوال درونی او، بی درنگ در کیفیت زیست مشترک اعضای خانواده و حتی در تربیت و سلامت نسل های بعد بازتاب می یابد. خانواده ای که بانوی آن آرام است، حنجره آرامش خانه است و خانواده ای که بانوی آن فرسوده می شود، نخستین نشانه های آن را در کلافگی فرزندان و سردی روابط می بیند.
به قلم مونا یگانه مهر، روانشناس بالینی
سلامت روان بانوان صرفاً یک شاخص فردی در جدول های آماری سلامت عمومی نیست؛ زن، شالوده پویایی، نشاط و سلامت عاطفی خانواده است. هرگونه فرسایش روان، تنش پایدار یا بی توجهی به احوال درونی او، بی درنگ در کیفیت زیست مشترک اعضای خانواده و حتی در تربیت و سلامت نسل های بعد بازتاب می یابد. خانواده ای که بانوی آن آرام است، حنجره آرامش خانه است و خانواده ای که بانوی آن فرسوده می شود، نخستین نشانه های آن را در کلافگی فرزندان و سردی روابط می بیند.
با این حال، جامعه و گاه حتی خود بانوان، نوسانات ماهانه خلق را به اشتباه ضعف اراده، بهانه جویی یا شخصیت دمدمی مزاج قضاوت می کنند. علم عصب روان شناسی امروز نشان می دهد که خلق وخو، توان تمرکز، تاب آوری هیجانی و کشش ارتباطی بانوان، با ریتم های بیولوژیک درونی ارتباط مستقیم دارد.
در چرخه ماهانه، ترشح استروژن و پروژسترون پیام رسان های شیمیایی مغز نظیر سروتونین مرتبط با نشاط و تعادل خلق، دوپامین و گابا را تحت تأثیر قرار می دهد. مطالعات بالینی نشان می دهد تغییرات چرخه ای هورمونی بر سیستم های سروتونین، گابا و دوپامین مغز اثرگذار است؛ موضوعی که در مرور بالینی مجله American Family Physician نیز مورد اشاره قرار گرفته است.
یکی از چالش برانگیزترین مراحل این چرخه، روزهای منتهی به قاعدگی (فاز لوتئال پایانی) است؛ مرحله ای که تغییرات هورمونی می تواند سیستم هیجانی را آسیب پذیرتر سازد و نوسانات عاطفی، بی قراری، تحریک پذیری و حساسیت به طرد را پدیدار کند. بدین ترتیب، آنچه از بیرون کج خلقی به نظر می رسد، می تواند ریشه در یک فرایند زیستی شناخته شده و قابل مدیریت داشته باشد؛ رویدادی که پیش از آنکه محتاج سرزنش باشد، نیازمند درک علمی، همدلی خانواده و هماهنگی رفتاری است.
این یادداشت می کوشد ضمن تبیین این پیوند، تفاوت سندرم پیش از قاعدگی و اختلال ملال پیش از قاعدگی را بررسی کند و راهکارهایی کاربردی برای مدیریت آگاهانه این روزها ارائه دهد.
پرسش رایجی که در مراجعات بالینی بار ها مطرح می شود این است: آیا این نوسانات بخشی از طبیعت هر زن است یا نشانه یک اختلال؟ پاسخ بالینی در تفکیک دو مفهوم نهفته است.
سندرم پیش از قاعدگی (PMS) به مجموعه ای از نشانه های جسمانی و عاطفی گفته می شود که در روز های پایانی چرخه پدیدار می شود و با آغاز قاعدگی به سرعت فروکش می کند. نوسانات خلقی ملایم، کلافگی، احتباس آب و ورم، خستگی، سردرد و حساسیت های گذرا از جمله این نشانه ها هستند.
بر پایه معیار های کالج آمریکایی زنان و زایمان (ACOG)، تشخیص PMS زمانی مطرح است که دست کم یک نشانه عاطفی و یک نشانه جسمانی، در سه چرخه متوالی و در پنج روز پیش از قاعدگی مشاهده شود، ظرف چند روز پس از آغاز قاعدگی برطرف شود و در عملکرد شغلی، تحصیلی یا اجتماعی اختلال ایجاد کند.
پژوهش ها نشان می دهد حدود 80 درصد بانوان دست کم یکی از این نشانه ها را تجربه می کنند و حدود 12 درصد معیار های تشخیصی PMS را دارند (American Family Physician، 2016).
در مقابل، اختلال ملال پیش از قاعدگی (PMDD) صورت شدیدتر و بالینی تر همین وضعیت است؛ اختلالی که در DSM-5 (راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی، ویرایش پنجم) به رسمیت شناخته شده است.
در این اختلال، دست کم پنج نشانه در هفته پیش از قاعدگی بروز می کند؛ از جمله: نوسانات خلقی شدید، تحریک پذیری یا خشم کنترل ناپذیر، احساس ناامیدی و افسردگی عمیق، اضطراب و تنش دائمی، بی علاقگی به فعالیت های همیشگی، اختلال تمرکز، بی خوابی یا پرخوابی و تغییرات بارز اشتها.
شیوع این اختلال حدود 3٫1 تا 3٫5 درصد برآورد می شود و ویژگی تعیین کننده آن، اختلال جدی در عملکرد و پریشانی بالینی معنادار است که چند روز پس از شروع قاعدگی بهبود می یابد.
نکته کلیدی تشخیصی، ثبت روزانه نشانه ها در دست کم دو چرخه متوالی است. ابزار هایی مانند پرسش نامه ثبت روزانه شدت مشکلات (DRSP) از روش های دقیق تشخیص هستند؛ زیرا تجربه نشان داده است که بانوان ممکن است ماهیت چرخه ای نشانه ها را بیش از واقعیت برآورد کنند.
همچنین باید افسردگی، اضطراب، کم کاری تیروئید، کم خونی، میگرن و اندومتریوز که ممکن است نشانه هایی مشابه ایجاد کنند، از سوی پزشک بررسی و رد شوند.
باید با شفافیت تأکید کرد که این دگرگونی ها ارتباطی با ناتوانی فردی، کم طاقتی یا ضعف شخصیت ندارند؛ بلکه می توانند نشانه ای از نیاز بدن به بازنگری در سرعت و شیوه سبک زندگی باشند و در صورت شدت، یک مسئله بالینی قابل درمان به شمار می روند.
برای عبور ایمن و بازآفریننده از این ایام، رویکردهای نوین روان شناسی سلامت و علوم شناختی، مجموعه ای از گام های کاربردی را پیش روی ما می گذارند. هر گام، یک سرمایه گذاری کوچک روزانه است که مجموع آن ها می تواند کیفیت یک هفته حساس را دگرگون کند.
گام نخست: آگاهی بخشی و امنیت ارتباطی؛ گفت وگو بدون سرزنش و شرم است. نخستین مانع در عبور سالم از این دوران، سکوت آمیخته با احساس گناه است. بیان شفاف و بالغانه و گفت وگو با اعضای خانواده و به ویژه همسر، پایه گذار آرامش است. احساسات و افت انرژی نباید پنهان شوند یا با خشمی انفجاری بروز کنند. استفاده از ادبیات «من»، مانند «من در این چند روز به سکوت و استراحت بیشتری نیاز دارم»، شفافیت هیجانی ایجاد می کند و همدلی را ممکن می سازد.
آموزش خانواده با آگاهی بخشی به اعضای خانواده باعث درک متقابل می شود. همسران باید بدانند کلافگی این روزها نشانه کم علاقگی نیست، بلکه می تواند بیانگر نیاز به درک عمیق تر، فرصت استراحت و حمایت عملی و کلامی باشد.
قرارداد روزهای حساس یعنی توافق از پیش تعیین شده درباره تقسیم کارهای خانه و کاهش تعارض ها در آن چند روز، پشتوانه ای آرام بخش برای بانوان و اطمینانی امن برای خانواده است.
گام دوم مدیریت هوشمندانه انرژی و تنظیم ضرب آهنگ کارها است. هنر کاهش سرعت در روزهایی که بدن و روان به سمت درون گرایی و آرامش گرایش پیدا می کند، اهمیت دارد. اصرار بر دویدن با بالاترین سرعت کاری، در این شرایط می تواند اشتباهی فرساینده باشد.
تعویق تصمیم های حساس ضروری است. تصمیمات سرنوشت ساز، گفت وگوهای اعتراضی تند و برنامه های پرفشار کاری بهتر است چند روزی به تعویق بیفتند؛ زیرا قضاوت و دقت ذهن در فاز لوتئال پایانی ممکن است در بهترین حالت خود نباشد.
تعیین مرزهای منعطف با گفتن محترمانه «نه» به تعهدات غیرضروری، انرژی ذخیره شده ارزشمندی را به روان بازمی گرداند.
انطباق سبک زندگی با بدن با فراهم کردن فضای امن برای استراحت کافی، تعدیل برنامه های شلوغ و کاهش عوامل تنش زای محیطی، از راهکارهای مهم خودمراقبتی است.
گام سوم تنظیم زیست شیمیایی مغز با تغذیه است. تغذیه صرفاً بر فیزیولوژی اثر نمی گذارد، بلکه در تأمین مواد مورد نیاز برای تولید انتقال دهنده های عصبی مغز نیز نقش دارد.
کلسیم، ویتامین ها و مواد معدنی ضروری است. مرور نظام مند کارآزمایی های بالینی نشان می دهد مکمل کلسیم (1000 تا 1200 میلی گرم در روز) می تواند نشانه های PMS را بهبود دهد. دریافت ویتامین B6، روی و منیزیم نیز بر نشانه های روانی این سندرم اثر مثبت دارد.
مهار قندهای ساده و کافئین ضرورت دارد. کاهش مصرف قهوه، نوشیدنی های انرژی زا و شیرینی در این مرحله، می تواند به کنترل نوسانات قند خون و تحریک پذیری کمک کند.
کربوهیدرات های پیچیده و پروتئین آرامش بخش از دیگر موارد است. حبوبات، غلات کامل، مغزیجات(منبع منیزیم)، دانه کتان و ماهی (منبع امگا 3) به سنتز پایدار سروتونین کمک می کنند. الگوی غذایی سرشار از مواد تازه و غنی از ویتامین های گروه B، ویتامین D، روی، کلسیم و امگا 3 با شدت کمتر نشانه های پیش قاعدگی همراه است.
آهن در روزهای قاعدگی از اهمیت بسیاری برخوردار است. جایگزینی آهن ازدست رفته با منابع حیوانی و گیاهی می تواند خستگی و افت تمرکز روزهای آغازین را کاهش دهد.
گام چهارم تنظیم خواب و نور زیستی است، بانوان باید ساعت درونی بدن را جدی بگیرند.
نور صبحگاهی نیز از دیگر موارد است. دریافت نور طبیعی در نخستین ساعات صبح، ریتم شبانه روزی را متعادل می کند، کیفیت خواب را بهبود می بخشد و می تواند از بی خوابی های آزاردهنده پیش از قاعدگی پیشگیری کند. پژوهش های اخیر نشان می دهند نور صبحگاهی با خواب باکیفیت تر و شروع سریع تر خواب همراه است.
بهداشت خواب باید مورد توجه قرار گیرد. ساعت خواب ثابت، تاریکی و خنکی اتاق، دوری از نمایشگرها در ساعات پایانی شب و پرهیز از کافئین در بعدازظهر، از ستون های پایه تعادل هیجانی هستند. مرورهای علمی، هم ترازی ریتم شبانه روزی را از ارکان سلامت خواب می دانند.
حرکت روزانه یعنی پیاده روی هوایی و فعالیت بدنی منظم، هم خواب را عمیق تر می کند و هم با ترشح اندورفین، حساسیت هیجانی این روزها را تعدیل می کند.
گام پنجم پالایش ذهن و ذهن آگاهی هیجانی؛ تنفس و شفقت به خود است.
تنفس دیافراگمی ضدخشم از جمله موارد است . تکنیک تنفس آهسته 8-7-4 یا تنفس جعبه ای در لحظات هجوم تحریک پذیری، به آرام سازی سیستم عصبی کمک می کند و می تواند موج عصبانیت را در همان دقایق نخست مهار کند.
ذهن آگاهی و مدیتیشن نیز باید مورد توجه قرار گیرد. چند دقیقه تمرکز بر تنفس و لحظه حال، واکنش های خودکار ذهن را آرام می کند.
پذیرش هیجان بدون قضاوت با توقف سرزنش درونی، مانند «چرا امروز بی انرژی ام؟» و جایگزینی آن با شفقت و مهربانی به خویشتن، اهمیت دارد. رویکرد شناختی رفتاری (CBT) و رویکرد مبتنی بر ذهن آگاهی، اثربخشی مستند خود را بر نشانه های پیش قاعدگی نشان داده اند.
گام ششم تمرین های شناختی؛ گفت وگو با ذهن، نه تسلیم به ذهن است. شناسایی افکار خودآزار با ثبت افکار منفی و بازبینی آن ها با یک پرسش ساده که «این فکر درست است یا فقط محصول روزهای حساس من است؟»
بازسازی شناختی با جایگزینی جملات قاطع و مطلق، مانند «همیشه همه چیز خراب می شود»، با جملات واقع بینانه و گذرا اهمیت دارد.
گام هفتم ثبت روزانه نشانه ها است و اینکه دانستن، نیمی از درمان است.
یادداشت کردن حالات روحی و جسمانی در طول ماه، الگوی چرخه ای بدن را آشکار می کند. این ثبت روزانه که در معیارهای DSM-5 نیز مبنای تشخیص است، به بانوان کمک می کند با آگاهی برنامه ریزی کنند و در صورت نیاز، تصویری دقیق و مستند به روان شناس یا پزشک ارائه دهند.
جمع این هفت گام، یک پیام روشن دارد: این روزها قرار نیست صرفاً «تحمل» شوند؛ بلکه باید مدیریت شوند.
مراقبت از سلامت روان، هنر احترام گذاشتن به ریتم طبیعی روان و تن است. زن هنگامی که نشانه های بدنی خود را می شناسد و به نیازهای عاطفی اش اعتنا می کند، ستون استواری برای پویایی خانواده باقی می ماند و خانواده ای که زن خود را می فهمد، آرامش را به ارث می برد.
انتهای پیام
{{name}}
{{content}}