«خروسک پریشان»؛ ثبت تجربه ای ماندگار از تئاتر کودک کانون

به گزارش خبرنگار ایکنا، آیین رونمایی از کتاب مستندنگاری نمایش «خروسک پریشان» که حدود 33 سال پیش در مرکز تئاتر کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان تولید و اجرا شده بود، شنبه 9 آبان با حضور جمعی از هنرمندان تئاتر و سینما در سالن گلستان این مرکز برگزار شد.

این اثر نمایشی به کارگردانی داوود کیانیان، یکی از تجربه های گروهی و پژوهش محور در حوزه تئاتر کودک و نوجوان است که با حمایت و امکانات کانون شکل گرفت و پس از سال ها، اکنون در قالب کتابی مستندنگارانه، بخشی از تجربه های اجرایی و هنری آن در اختیار علاقه مندان، پژوهشگران و فعالان این حوزه قرار گرفته است.

داود کیانیان، نویسنده و پژوهشگر تئاتر، در گفت وگویی اختصاصی با ایکنا، به بررسی اهمیت مستندنگاری در هنر و نقش تئاتر کودک در انتقال ارزش های اسلامی و ایرانی پرداخت و با اشاره به رونمایی از کتاب جدید خود با موضوع «مستندنگاری خروسک پریشان»، از ضرورت توجه نهادهای فرهنگی به تجربیات زیسته هنرمندان سخن گفت.

وی با بیان اینکه مستندسازی نقش مؤثری در تقویت هویت فرهنگی و اسلامی هنرمندان جوان ایفا می کند، گفت: به خصوص وقتی مستندنگاری، ابزاری باشد برای معرفی شیوه های تولید تئاتر برای کودکان و نوجوانان. این کار به معرفی یک شیوه کاملاً ایرانی کمک می کند. اما واقعیت تلخ این است که به دلیل نبود مستندسازی، تئاتر ایرانی ما بسیار مظلوم مانده و بسیاری از ویژگی های اصیل آن بازشناخته نشده است.

وی ادامه داد: وقتی ما یک اثر تولید می کنیم، با سه رکن «محتوا»، «شکل» و «روش» روبرو هستیم. در این مستندنگاری، ما دقیقاً روی این سه رکن تمرکز کرده ایم؛ اینکه چگونه می توانیم با کودک ارتباط برقرار کنیم. از آنجایی که این روش ها بر پایه «بازیگاه نمایشی» است، کودک با آن ها احساس نزدیکی می کند. وقتی روش با دنیای کودک همسو باشد، محتوای تربیتی و اخلاقی به صورت غیرمستقیم و بسیار عمیق در او رسوخ می کند. این تأثیر ماندگار است، چون کودک از طریق مشارکت در نمایش، با اثر پیوند می خورد. حتی در این اجرا، شاهد بودیم که کودکان به دلیل علاقه زیاد، بیش از 10 بار در اجرای نمایش شرکت می کردند که این نشان دهنده یک ارتباط عمیق است.

کیانیان با بیان اینکه در مستندنگاری خروسک پریشان به اصول نوین تئاتر اشاره شده است، گفت: در این پژوهش، اصول تئاتر را به 12 اصل با 18 ویژگی تقسیم کرده ایم که در قالب کتاب «شیوه نوین تئاتر» تنظیم شده است. هدف این است که این تجربیات به چاپ برسد و در اختیار مربیان و هنرمندان قرار گیرد تا از روش های علمی و اصیل برای ارتباط با کودک استفاده کنند.

چالش بزرگ «از دست رفتن تجربیات»

وی با ابراز تأسف از اینکه با چالش بزرگ «از دست رفتن تجربیات» روبرو هستیم، اظهار کرد: بسیاری از هنرمندان تجربیات خود را مستند نمی کنند و با رفتن آن ها، این دانش نیز از بین می رود. من سعی کردم با نوشتن این کتاب، این خلأ را پر کنم. پیشنهاد من این است که نهادهای فرهنگی و مطبوعات باید نقش فعال تری در مستندسازی فعالیت های هنری ایفا کنند. در کشورهای پیشرفته، تجربیات هنرمندان بلافاصله مورد توجه قرار گرفته، در دانشگاه ها تدریس و یا نقد می شود. اگر ما این تجربیات را مستند و در اختیار جامعه قرار دهیم.

نسرین اسدی، نویسنده کتاب مستندنگاری «خروسک پریشان» نیز در این مراسم طی سخنانی به روند شکل گیری این پژوهش پرداخت و گفت این کار از سال 1400 و با پیشنهاد داوود کیانیان آغاز شد.

نسرین اسدی، نویسنده کتاب «مستندنگاری خروسک پریشان» نیز در گفت و گو با ایکنا، از فرآیند دشوار گردآوری عوامل و تجربیات این نمایش گفت و تأکید کرد که این مستند، نقش یک «دستورالعمل کاربردی» را برای هنرمندان جوان در مسیر رسیدن به اجرا های اصیل ایفا می کند. بازسازی مسیر تولید یک اثر هنری که سه دهه از زمان اجرای آن گذشته، نیازمند تلاش مضاعف برای یافتن تک تک بازوان اجرایی است.

وی از چالش های گردآوری این اثر گفت و اظهار کرد: پس از گذشت سی سال از اجرای این اثر، یافتن عوامل اصلی بسیار دشوار بود؛ بسیاری از آن ها یا در خارج از کشور مستقر شده بودند و یا به دلیل گذر زمان، امکان دسترسی به آن ها وجود نداشت. مستندسازی کاری است که اگر در لحظه تولید انجام نشود، به دلیل گذشت زمان و فراموشی، بسیار دشوار می شود.

وی افزود که با همکاری اساتید و هنرمندانی همچون آقای کیانیان و سایر عوامل، توانستند این چالش را پشت سر بگذارند تا تجربیات این مسیر از دست نرود.

پل ارتباطی میان هنر و ارزش های انسانی

با توجه به اینکه تئاتر «خروسک پریشان» همواره با نگاهی به لایه های درونی و چالش های انسانی شناخته شده است، این پرسش مطرح شد که آیا مستندنگاری می تواند به مربیان و هنرمندان کمک کند تا به مفاهیم اخلاقی دست یابند؟ اسدی در پاسخ اظهار کرد: اگرچه این کتاب مستندنگاری، مستقیماً بر لایه های اخلاقی تمرکز ندارد، اما در واقع فرآیند شکل گیری و ساختار نمایش «خروسک پریشان» را به دقت ثبت کرده است. آنچه در این کتاب آمده، در واقع همان مسیری است که در نمایش دنبال می شد؛ یعنی تبدیل مفاهیم به اجرا.

در بخش پایانی، نسرین اسدی درباره کاربرد این اثر برای هنرمندان جوان و دانشجویان تئاتر گفت: این کتاب می تواند برای تمامی هنرمندان جوان و علاقه مند به تئاتر، حکم یک راهنمای جامع را داشته باشد. این اثر به آن ها کمک می کند تا با مسیر دقیق تبدیل یک ایده به یک اجرای کامل آشنا شوند و بدانند چگونه می توان یک نمایش را از مرحله ی دیدگاه به مرحله ی اجرا رساند.

وی در پایان یادآور شد که این مستندنگاری، ابزاری است تا تجربیات ارزشمند گذشته، به جای آنکه در گذر زمان فراموش شوند، به عنوان زیربنایی برای نسل های بعدی ثبت و حفظ شوند.

مراسم رونمایی از کتاب «مستندنگاری خروسک پریشان» که توسط انتشارات ابلق منتشر شده است، روز شنبه 9 آبان ماه در مرکز تولید تئاتر کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان برگزار شد. در این مراسم، تعدادی از چهره های برجسته هنر کشور از جمله رضا کیانیان، رضا بابک، سیروس همتی و امین زندگانی حضور داشتند.

انتهای پیام