بازنمایی سیره حضرت زهرا(س) در موقعیت های واقعی زندگی دانشجویان

فهیمه شریعتی، عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد در گفت وگو با ایکنا از خراسان رضوی با اشاره به قابلیت الگوبرداری دختران دانشجو از سیره حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها اظهار کرد: ایشان به خوبی می توانند در همین زمان نیز الگوی دختران و دانشجویان مسلمان باشند، چراکه نقش های مختلفی از جمله مادری، دختری، همسری، معلمی و همکاری را بر عهده داشتند و در زوایای مختلف زندگی می توانیم نقش های گوناگونی را از ایشان مشاهده کنیم. وی افزود: اصول و کلیات زندگی یک مادر، دختر و همکار از محورهای اصلی درست زیستن به شمار می رود، زیرا این اصول مبتنی بر اخلاق هستند. اخلاق امری مطلق و فارغ از زمان، مکان، مرزها و جغرافیاست، بنابراین فاصله زمانی باعث نمی شود که نتوانیم اسوه بودن حضرت زهرا سلام الله علیها را درک کنیم یا ایشان را به عنوان یک نماد در نظر بگیریم. محور رفتاری حضرت در جایگاه دختر خانواده، عطوفت و مهربانی فوق العاده، دلسوزی و شفقت نسبت به پدرشان بود؛ ویژگی هایی که در هر زمانی تازگی خود را دارند و می توانند مورد توجه قرار بگیرند. این عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد درباره سیره حضرت زهرا سلام الله علیها در مقام مادری گفت: ایشان تلاش وافری داشتند و تمام همت خود را برای فرزندانشان قرار می دادند، به طوریکه تربیت اعتقادی فرزندان و توجه به فراگیری اخلاق، تعلیم اخلاق، آموزش آداب دینی و رفتار درست انسانی را در سیره ایشان مشاهده می کنیم. برای مثال شیوه دعا کردن حضرت زهرا سلام الله علیها برای همسایگان و همچنین رفتار ایشان در بخشش و انفاق نسبت به دیگران، نشان می دهد که آموزش در سیره آن حضرت در مقام عمل صورت می گرفت، بنابراین محور اصلی رفتار حضرت زهرا سلام الله علیها در ارتباط با فرزندان، آموزش از طریق عمل کردن است؛ موضوعی که می تواند مبنای کار ما به عنوان مادر و همچنین به عنوان یک بانوی حاضر در جامعه قرار بگیرد. شریعتی با بیان اینکه حضور اجتماعی همراه با وقار و عفاف از محورهای مهم الگوبرداری از حضرت زهرا سلام الله علیها است، اظهار کرد: محور کاری حضرت در جامعه، حضور همراه با وقار و عفاف بود. برای نمونه در جایی که لازم بود حضرت در مسجد حضور پیدا کنند و سخنرانی داشته باشند، حاضر می شدند، اما مسئله اختلاط میان زن و مرد را رعایت می کردند، همچنین حضرت زهرا سلام الله علیها به بانوان آن جامعه قرآن تعلیم می دادند، بنابراین یکی از محورهای الگوگیری از حضرت زهرا سلام الله علیها فعال بودن در محیط کار و اجتماع در عین رعایت شئونات و پرهیز از اختلاط با جمع است که این الگو نشان می دهد فعالیت اجتماعی و حضور مؤثر در جامعه می تواند همراه با رعایت وقار و عفاف باشد. این دانشیار دانشکده الهیات دانشگاه فردوسی در ادامه با اشاره به سیره حضرت زهرا سلام الله علیها در مقام همسری بیان کرد: در این جایگاه نیز عطوفت و مهربانی فوق العاده و مشاوره ای که حضرت با همسرشان درباره مسائل مربوط به داخل خانه داشتند، قابل توجه است. تقسیم وظایفی که در زندگی مشترک وجود داشت، از دیگر مواردی است که می تواند ملاک عملکرد ما در خانواده، هم برای آقایان و هم برای بانوان باشد. موضوع دیگر تعهدی است که حضرت زهرا سلام الله علیها نسبت به ولی خود داشتند. درست است که حضرت علی علیه السلام همسر ایشان بودند، اما به عنوان ولی زمانشان نیز مطرح بودند و نحوه عملکرد حضرت زهرا سلام الله علیها در این زمینه، تبعیت و دفاع کامل بود که این موارد از محورهای رفتاری حضرت به شمار می رود. شریعتی با اشاره به اینکه محورهای رفتاری حضرت زهرا سلام الله علیها در چند عنوان قابل بیان است، تصریح کرد: حضور اجتماعی، محبت و عطوفت، مشاوره و حمایت و تبعیت کامل، از جمله این محورهاست که در شاخه های مختلف زندگی ایشان مشاهده می شود. این موارد محورهای اخلاقی فرازمانی و فرامکانی هستند، بنابراین می توان از نحوه عملکرد حضرت زهرا سلام الله علیها برای الگوبرداری در زندگی دختران دانشجو چه در فضای اجتماعی و علمی و چه در ابعاد عبادی و فردی و سایر زمینه ها استفاده کرد. وی در پاسخ به این پرسش که کدام ویژگی شخصیتی و اجتماعی حضرت زهرا سلام الله علیها می تواند برای دانشجوی امروز الهام بخش باشد، اظهار کرد: یکی از موارد مهم این است که حضرت اهتمام ویژه و اولیه ای به خانواده داشتند، اما این اهتمام به خانواده و فرزندان باعث نشد فعالیت اجتماعی ایشان مانند تدریس قرآن یا حضور در اجتماع در موارد ضروری تحت الشعاع قرار بگیرد. هرکدام از این مسئولیت ها در جای خود قرار داشتند، اما آنچه از سیره حضرت دریافت می شود این است که توجه و اهتمام به خانواده در کنار علم آموزی، جایگاه پررنگی دارد که این موضوع می تواند برای دانشجوی امروز نیز مورد توجه قرار بگیرد تا مسئولیت های خانوادگی و فعالیت های علمی و اجتماعی را در کنار یکدیگر ببیند. شریعتی در پاسخ به این پرسش که دانشگاه ها چگونه می توانند به جای معرفی مناسبتی حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها، زمینه شناخت عمیق تر و کاربردی تر سیره ایشان را فراهم کنند، گفت: یکی از کارهایی که می توان انجام داد، تهیه پوسترهایی است که در آن ها یک دختر امروزی در حال تدریس در کلاس درس خود نشان داده شود یا دانشجویی به تصویر کشیده شود که در حین نگهداری از فرزندانش، برای امتحان آماده می شود و در زیر تصویر، برخی از ویژگی های زندگی حضرت زهرا سلام الله علیها نوشته شده باشد. در واقع باید آنچه را که در متون قدیمی وجود دارد، در مصادیق امروزی جاری کنیم و انعکاس دهیم، همچنین می توان احادیثی را که از حضرت به ما رسیده است، به شکل تصویری و با استفاده از تصاویری آشنا با محیط خوابگاه یا مکان های دیگر به نمایش گذاشت، نه اینکه صرفاً از تصویرهایی استفاده کنیم که در آن ها هاله ای پیرامون حضرت ترسیم شده است. دانشیار دانشکده الهیات دانشگاه فردوسی مشهد ادامه داد: برای مثال می توان دختری را نشان داد که در حال نماز خواندن است و در کنار جانماز او، دفتر درسی اش قرار دارد و سپس یکی از اوصاف حضرت زهرا سلام الله علیها را در زیر تصویر نوشت یا به ویژگی خاصی از ایشان اشاره کرد که به شکلی کوچک در زندگی این دختر نیز نمود پیدا می کند که چنین اقداماتی می تواند زمینه انعکاس ویژگی های سیره حضرت زهرا سلام الله علیها در زندگی واقعی و روزمره دانشجویان را فراهم کند.

توجه به نقش مادری در کنار مسائل علمی و اجتماعی

شریعتی در پاسخ به این پرسش که مهم ترین پیامی که دختران دانشجوی امروز می توانند از زندگی حضرت زهرا سلام الله علیها برای مسیر علمی، اجتماعی و آینده خود دریافت کنند، چیست، اظهار کرد: باید به این موضوع توجه داشت که نقش مادری بسیار مهم است، از همین رو، ازدواج با هم کفو، فرزندآوری و توجه به مسائل علمی و اجتماعی در کنار یکدیگر از مهم ترین پیام هایی است که می توانیم از زندگی حضرت زهرا سلام الله علیها برای زندگی دانشجویی دریافت کنیم. وی با تأکید بر اینکه الگوگیری از حضرت زهرا سلام الله علیها به معنای یکسان بودن کامل رفتارها در همه شرایط نیست، گفت: باید در نظر داشته باشیم که قرار نیست اندازه و چگونگی رفتار ما عیناً همان چیزی باشد که ایشان داشتند، نخست اینکه حسنات الابرار سیئات المقربین، یعنی ما در مرتبه ایشان نیستیم، اما خطوط کلی رفتاری حضرت مشخص است و می توانیم با توجه به شرایط زمان و مکان و مقتضیات زمان که تغییر کرده است، از این خطوط کلی استفاده کنیم، برای مثال پیش از این اساساً خانم ها در اجتماع حاضر نبودند، اما با وجود این، حضور حضرت زهرا سلام الله علیها را در چندین مورد مشاهده می کنیم و اکنون با توجه به تغییراتی که در زمان رخ داده است، ممکن است اندازه این حضورها متفاوت باشد، اما خطوط کلی که از سیره ایشان دریافت می شود، همچنان قابل استفاده است. این عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد بیان کرد: عطوفت و مهربانی، پایبندی کامل به خانواده، دلسوزی، حمایت کامل و عبودیت از جمله این خطوط کلی هستند. در کنار این موارد، استفاده از توسل نیز در سیره حضرت زهرا سلام الله علیها مورد توجه قرار دارد، برای نمونه هنگامی که کارهای خانه دشوار بود، حضرت تسبیحات حضرت زهرا سلام الله علیها را که پیامبر صلی الله علیه و آله به ایشان تعلیم داده بودند، انجام می دادند. شریعتی گفت: این موضوع نشان می دهد که وقتی فشار کاری بسیار زیاد است، نباید صرفاً به دنبال این باشیم که از جوانب ظاهری، فشار کاری را کاهش دهیم، بلکه در بسیاری از مواقع، توسل، باور و توکل نیز می تواند به ما کمک کند تا بتوانیم سختی های ناشی از انجام هم زمان مسئولیت های خانوادگی و اجتماعی را تا حد زیادی تعدیل کنیم، بنابراین باید خطوط کلی رفتاری را از زندگی حضرت زهرا سلام الله علیها دریافت کنیم و آن ها را با توجه به مقتضیات زمان خود به کار ببندیم. انتهای پیام