تأثیرگذاری سینما در گرو روایت صادقانه رنج انسان هاست

حسین باباییان، نویسنده و کارگردان سینما و تلویزیون در گفت وگو با ایکنا با تأکید بر ضرورت پرداختن به پیامدهای انسانی  جنگ رمضان در آثار سینمایی اظهار کرد: از نظر من، جنگ پدیده ای مخرب است و تا زمانی که امکان گفت وگو و حل اختلاف ها از مسیرهای انسانی وجود دارد، باید از جنگ دوری کرد. جنگ فقط به تخریب ساختمان ها و زیرساخت ها محدود نمی شود، بلکه زندگی خانواده ها را تحت تأثیر قرار می دهد، معیشت مردم را دشوار می کند و گاه انسان هایی را قربانی می کند که هیچ نقشی در شکل گیری این منازعات ندارند.

حسین باباییان، نویسنده و کارگردان سینما و تلویزیون در گفت وگو با ایکنا با تأکید بر ضرورت پرداختن به پیامدهای انسانی جنگ رمضان در آثار سینمایی اظهار کرد: از نظر من، جنگ پدیده ای مخرب است و تا زمانی که امکان گفت وگو و حل اختلاف ها از مسیرهای انسانی وجود دارد، باید از جنگ دوری کرد. جنگ فقط به تخریب ساختمان ها و زیرساخت ها محدود نمی شود، بلکه زندگی خانواده ها را تحت تأثیر قرار می دهد، معیشت مردم را دشوار می کند و گاه انسان هایی را قربانی می کند که هیچ نقشی در شکل گیری این منازعات ندارند. من به عنوان فیلمساز تلاش می کنم این واقعیت ها را از زاویه زندگی مردم عادی روایت کنم؛ مردمی که درگیر تصمیم های بزرگ سیاسی نیستند، اما پیامدهای آن تصمیم ها را با تمام وجود احساس می کنند.

وی افزود: در فیلم کوتاه «حفره ها» به سراغ خانواده ای رفته ام که پدر آن با موتورسیکلت مسافرکشی می کند و برای تأمین هزینه های زندگی اش تلاش دارد. این خانواده دختری چهار ساله دارد که با بیماری دست وپنجه نرم می کند و برای ادامه زندگی او باید داروی گران قیمتی تهیه شود. در جریان جنگ، شرایط اقتصادی و دشواری تأمین دارو، زندگی این خانواده را با بحرانی جدی مواجه می کند. پدری که پیش از این با زحمت هزینه های زندگی را تأمین می کرد، حالا با شرایطی روبه روست که حتی توان خرید داروی فرزندش را ندارد.

بابائیان با تأکید بر اینکه سینما می تواند ابعاد کمتر دیده شده جنگ رمضان را به تصویر بکشد، گفت: وقتی درباره جنگ صحبت می کنیم، معمولاً توجه ها به میدان نبرد، تجهیزات نظامی و اتفاق های بزرگ معطوف می شود؛ در حالی که پشت این تصاویر، زندگی انسان هایی قرار دارد که باید روزهایشان را سپری کنند، به فکر فرزندانشان باشند و برای ادامه زندگی تلاش کنند. سینما باید به این بخش از واقعیت نیز بپردازد. جنگ رمضان برای مردم ایران صرفاً یک رویداد خبری نیست، بلکه تجربه ای است که آثار آن در زندگی روزمره خانواده ها دیده می شود. اگر قرار است فیلمی درباره این جنگ ساخته شود، باید بتواند این ابعاد انسانی را نیز به مخاطب منتقل کند.

این فیلمساز ادامه داد: در «حفره ها» نمی خواستم صرفاً درباره جنگ حرف بزنم، بلکه می خواستم نشان دهم یک اتفاق بزرگ چگونه می تواند زندگی خانواده ای معمولی را از مسیر طبیعی خود خارج کند. برای مثال، پدری که تمام تلاشش را می کند تا فرزندش زنده بماند، ناگهان در موقعیتی قرار می گیرد که توانایی تأمین ابتدایی ترین نیاز درمانی او را ندارد. این همان نقطه ای است که مخاطب باید با شخصیت داستان همراه شود و از خودش بپرسد چرا یک کودک باید تاوان شرایطی را بدهد که در شکل گیری آن هیچ نقشی نداشته است. این پرسش برای من اهمیت زیادی دارد و تلاش کرده ام آن را بدون شعارزدگی و با تکیه بر موقعیت دراماتیک داستان مطرح کنم.

وی با بیان اینکه در این فیلم به دنبال نمایش مظلومیت مردم ایران از دریچه زندگی یک خانواده است، تصریح کرد: دوست دارم مخاطبی که در کشورهای دیگر این فیلم را می بیند، با واقعیت زندگی مردم عادی در شرایط جنگی آشنا شود. وقتی از پیامدهای جنگ صحبت می کنیم، باید بتوانیم توضیح دهیم که این شرایط چگونه به زندگی مردم راه پیدا می کند؛ چگونه هزینه دارو افزایش می یابد، چگونه خانواده ای برای نجات فرزندش به تکاپو می افتد و چگونه پدر و مادری که همه امیدشان به زنده ماندن کودکشان است، با موقعیتی دشوار مواجه می شوند. فکر می کنم همین روایت انسانی می تواند برای مخاطبان کشورهای مختلف قابل فهم باشد، زیرا نگرانی برای فرزند و تلاش برای حفظ جان او، موضوعی جهانی است.

بابائیان درباره وضعیت اکران و حضور جشنواره ای این اثر گفت: «حفره ها» فیلم کوتاهی به مدت حدود 12 دقیقه است و برای حضور در جشنواره های بین المللی برنامه ریزی کرده ایم. در مدت کوتاهی که از آغاز فعالیت های مربوط به پخش آن گذشته، فیلم در بیش از 40 جشنواره ثبت نام شده است. البته حضور در جشنواره ها و دریافت جایزه به عوامل متعددی بستگی دارد و نمی توان از پیش درباره نتیجه آن قضاوت کرد، اما به این اثر امیدوارم. بازخوردهایی که تاکنون دریافت کرده ایم نیز برایم امیدوارکننده بوده است. امیدوارم فیلم بتواند فراتر از مرزهای ایران دیده شود و مخاطبان را با بخشی از واقعیت های انسانی جنگ آشنا کند.

 «دختر غزه» مظلومیت کودکان بی گناه را به تصویر می کشد

وی در ادامه با اشاره به تجربه ساخت فیلم «دختر غزه» بیان کرد: این فیلم برای من از نظر عاطفی اهمیت زیادی دارد. هنگام شکل گیری این اثر، واقعاً از وضعیت کودکانی که در جنگ گرفتار شده بودند، متأثر می شدم. بارها با خودم فکر می کردم این بچه ها چه گناهی دارند و چرا باید در موقعیتی قرار بگیرند که جانشان به خطر بیفتد. آن ها نه تصمیم گیرنده جنگ هستند و نه در شکل گیری منازعات نقشی دارند؛ فقط می خواهند زندگی کنند، بازی کنند، بزرگ شوند و آینده ای داشته باشند. به همین دلیل، در روایت داستان تلاش کردم به جای نگاه صرفاً سیاسی، به سراغ وجه انسانی ماجرا بروم و مظلومیت کودکانی را نشان دهم که در میانه خشونت، فرصت تجربه یک زندگی عادی را از دست می دهند.

این فیلمساز با اشاره به محور اصلی روایت «دختر غزه» اظهار کرد: در این فیلم، شخصیت دختری را دنبال می کنیم که در موقعیتی دشوار قرار می گیرد و با مسئله ای انسانی مواجه می شود. او متوجه می شود مردی که در جریان ماجرا حضور دارد، دو دختر دوقلو دارد و همین آگاهی بر تصمیم او تأثیر می گذارد. برای من، این موقعیت فرصتی بود تا از فداکاری، همدلی و ارزش جان انسان ها صحبت کنم. کودکی که خودش در شرایطی دشوار قرار دارد، می تواند درد و نگرانی دیگری را درک کند و به فکر نجات او باشد. این همان وجهی است که می خواستم در داستان برجسته کنم؛ اینکه حتی در دل تاریک ترین شرایط نیز می توان نشانه هایی از انسانیت و ازخودگذشتگی پیدا کرد.

بابائیان افزود: وقتی به کودکان غزه فکر می کنم، همیشه این پرسش برایم مطرح است که آن ها در شکل گیری این وضعیت چه نقشی داشته اند. کودکی که هنوز درک روشنی از مسائل سیاسی و نظامی ندارد، چرا باید با ترس، آوارگی و احتمال از دست دادن خانواده اش روبه رو شود؟ می خواستم این پرسش را از زبان شخصیت داستانم مطرح کنم. به نظرم اگر فیلم بتواند مخاطب را برای لحظه ای به جای آن کودک قرار دهد و او را با نگرانی ها و خواسته های ساده اش آشنا کند، به هدف خود نزدیک شده است. نمی خواستم صرفاً تصویری از رنج ارائه دهم، بلکه می خواستم مخاطب با یک انسان و زندگی او ارتباط برقرار کند.

وی با تأکید بر اینکه آثار مرتبط با جنگ باید از نگاه انسانی شکل بگیرند، گفت: من فیلمسازم و نمی خواهم درباره موضوعات پیچیده سیاسی از جایگاه یک تحلیلگر سیاسی اظهارنظر کنم. آنچه در حوزه تخصصی خودم می توانم انجام دهم، روایت تجربه انسانی است. به نظرم، وقتی یک فیلمساز بتواند شرایط یک خانواده یا یک کودک را با جزئیات درست و باورپذیر نشان دهد، مخاطب فرصت پیدا می کند درباره پیامدهای جنگ فکر کند. گاهی نمایش زندگی یک خانواده و تلاش پدر و مادر برای نجات فرزندشان، بیشتر از بیان مجموعه ای از شعارها تأثیرگذار است. سینما می تواند به ما یادآوری کند که در پس هر خبر جنگی، انسان هایی قرار دارند که زندگی، امید و آینده شان تحت تأثیر قرار گرفته است.

از ساخت آثار سفارشی پرهیز می کنم

بابائیان درباره رویکرد خود در انتخاب موضوعات سینمایی اظهار کرد: با وجود علاقه ای که به موضوعات انسانی و اجتماعی دارم، ترجیح می دهم درباره موضوعی فیلم بسازم که آن را از درون احساس کرده باشم و بتوانم با شخصیت هایش ارتباط برقرار کنم. حتی با وجود دغدغه ای که درباره جنگ و پیامدهای آن دارم، پیشنهاد ساخت اثری سفارشی را نپذیرفتم. برای من مهم است که قصه از یک نیاز واقعی و درونی شکل بگیرد. وقتی با موضوعی ارتباط عاطفی برقرار می کنم، می توانم برای شناخت شخصیت ها و ساخت موقعیت های داستانی وقت بگذارم و به جزئیاتی برسم که مخاطب نیز آن ها را باور کند.

وی ادامه داد: فیلمی که صرفاً برای پاسخ گویی به یک سفارش ساخته شود، لزوماً نمی تواند به تأثیرگذاری مورد انتظار برسد. من در مواجهه با موضوعاتی مانند جنگ، بیش از هر چیز به دنبال موقعیت انسانی داستان هستم. در «دختر غزه» تلاش کردم معصومیت کودکان و فداکاری آن ها را نشان دهم و در «حفره ها» نیز سراغ خانواده ای رفتم که در شرایط دشوار برای نجات فرزند خود تلاش می کند. این موضوعات زمانی برای من اهمیت پیدا می کنند که بتوانم از نظر عاطفی با شخصیت ها همراه شوم و موقعیت آن ها را درک کنم.

این فیلمساز با اشاره به ضرورت توجه به جنگ رمضان در آثار نمایشی افزود: به اعتقاد من، فیلمسازان نباید از کنار رویدادهایی که زندگی مردم را تحت تأثیر قرار می دهند، به سادگی عبور کنند. جنگ رمضان نیز از جمله موضوعاتی است که باید در آثار سینمایی و تلویزیونی مورد توجه قرار گیرد. این پرداخت نباید تنها به بازنمایی صحنه های درگیری محدود باشد، بلکه لازم است زندگی خانواده ها، مشکلات معیشتی، اضطراب کودکان و نگرانی والدین را نیز در بر بگیرد. هر فیلمساز می تواند متناسب با نگاه و زبان هنری خود به این تجربه بپردازد، اما مهم آن است که اثر از واقعیت های انسانی فاصله نگیرد.

بابائیان تصریح کرد: پرداختن به جنگ رمضان می تواند زمینه ساز تولید آثار متنوعی باشد؛ از فیلم های اجتماعی و درام های خانوادگی گرفته تا آثار کمدی که به شکلی متفاوت به مسائل روز می پردازند. آنچه اهمیت دارد، این است که فیلمساز بتواند موضوع را به قصه ای جذاب و باورپذیر تبدیل کند. به نظرم، اگر مخاطب بتواند با شخصیت های یک اثر ارتباط برقرار کند، بهتر می تواند پیامدهای جنگ و دشواری هایی را که بر زندگی مردم تحمیل می شود، درک کند.

«بنزوئلا» با نگاهی کمدی به مسائل روز می پردازد

این فیلمساز درباره پروژه جدید خود با عنوان «بنزوئلا» توضیح داد: در حال تلاش برای ساخت مجموعه ای با عنوان «بنزوئلا» هستم که موضوع آن به مسائل روز، مشتقات نفتی، بنزین و مناسبات ایران و آمریکا مربوط می شود. قصه در تهران، آبادان و محدوده خلیج فارس می گذرد و قرار است به شکلی متفاوت، برخی مسائل روز جامعه را در قالب کمدی روایت کند. در این مجموعه به دو جنگ اخیر نیز اشاره هایی خواهد شد، اما نباید تصور کرد که تمام داستان درباره جنگ یا تولید بنزین است. این موضوعات بخشی از جهان داستانی ما را تشکیل می دهند و محور اصلی روایت، قصه ای است که در بستر شرایط معاصر شکل می گیرد.

وی ادامه داد: تلاش کرده ایم در «بنزوئلا» به موضوعات روز نزدیک باشیم و از فضایی استفاده کنیم که مخاطب بتواند نشانه های آن را در زندگی امروز خود ببیند. با این حال، نمی خواهیم اثر به گزارشی مستقیم از رویدادها تبدیل شود. داستان و شخصیت ها باید استقلال دراماتیک داشته باشند و موضوعات روز در دل موقعیت های داستانی پیش بروند. کمدی نیز در این مجموعه قرار است شکل متفاوتی داشته باشد و امیدوارم بتوانیم از طریق آن، مخاطب را با قصه ای جذاب همراه کنیم.

بابائیان با اشاره به وضعیت تولید این مجموعه گفت: در حال حاضر، با دو تهیه کننده مذاکره می کنیم و به دلیل هزینه بالای تولید و نیازهای اجرایی پروژه، هنوز نمی توانم درباره جزئیات قطعی آن اظهارنظر کنم. بخشی از کار به امکانات و شرایط ویژه تولید نیاز دارد و باید مقدمات لازم فراهم شود. با این حال، فیلمنامه در قالب 12 قسمت برای فصل نخست نوشته شده و اکنون مشغول بازنویسی نهایی آن هستم.

وی افزود: این متن را با همکاری یکی از دوستانم نوشته ام که به تازگی به لندن رفته است. نسخه فیلمنامه آماده شده و در اختیار مجموعه هایی که با آن ها مذاکره کرده ایم، قرار گرفته است. با این حال، تا زمانی که شرایط مالی و اجرایی به شکل قطعی مشخص نشود، نمی توان زمان دقیق آغاز تصویربرداری را اعلام کرد. امیدوارم در هفته های آینده وضعیت پروژه روشن تر شود و بتوانیم درباره مراحل بعدی تولید تصمیم بگیریم.

این فیلمساز تأکید کرد: «بنزوئلا» برای عرضه در یک پلتفرم در نظر گرفته شده است و فعلاً برنامه ای برای تولید آن در تلویزیون ندارم. تلاش می کنم مجموعه ای بسازم که ضمن برخورداری از ساختار کمدی، با مسائل روز ارتباط داشته باشد و بتواند مخاطب را با یک قصه متفاوت همراه کند. استفاده از طنز برای پرداختن به موضوعات اجتماعی و اقتصادی، در صورتی که بر پایه شخصیت پردازی و موقعیت های درست شکل بگیرد، می تواند ظرفیت های خوبی برای روایت داشته باشد.

فداکاری والدین برای نجات فرزندان 

بابائیان درباره طرح تازه خود برای ساخت فیلم کوتاه «ضربان» اظهار کرد: هم زمان با پیگیری پروژه بلند «بنوزئلا»، پیشنهاد ساخت فیلم کوتاه دیگری نیز به من داده شده که فیلمنامه آن را با عنوان «ضربان» نوشته ام. این اثر برخلاف «حفره ها» و «دختر غزه»، موضوع جنگ ندارد و بر رابطه دو پدر و دو دختر تمرکز می کند. یکی از دختران مبتلا به سندروم داون است و پدرش برای نجات جان او با شرایطی دشوار روبه رو می شود. در سوی دیگر داستان، مردی قرار دارد که از نظر مالی وضعیت مناسبی دارد و دخترش نیز با مشکلاتی روبه روست. تقابل این دو خانواده، بستر شکل گیری داستانی درباره زندگی، مرگ، انتخاب های دشوار و ارزش جان انسان هاست.

وی با بیان اینکه «ضربان» اثری عاطفی و روانشناختی است، بیان کرد: یکی از موقعیت های اصلی داستان به جایی مربوط می شود که مرد برای نجات دخترش حاضر می شود مبلغی را در اختیار پدر دیگری قرار دهد. در این میان، دختر که از واقعیت ماجرا آگاهی ندارد، با معصومیت کودکانه خود به این اتفاق واکنش نشان می دهد. تضاد میان دنیای ساده و زیبای کودک و رنجی که بزرگ ترها با آن دست وپنجه نرم می کنند، بخش مهمی از فضای فیلم را شکل می دهد. برای من، این تقابل اهمیت زیادی دارد؛ زیرا گاهی کودکان درک روشنی از بحران های اطراف خود ندارند و همچنان با لبخند به زندگی نگاه می کنند، در حالی که بزرگ ترها زیر بار نگرانی و اندوه قرار گرفته اند.

این فیلمساز ادامه داد: در «ضربان» می خواهم نشان دهم که انسان ها در مواجهه با رنج دیگران، با چه انتخاب هایی روبه رو می شوند و چگونه شرایط زندگی می تواند آن ها را در موقعیت هایی قرار دهد که تصمیم گیری درباره آن ها آسان نیست. این فیلم درباره دو دختر و دو پدر است که هرکدام جهان و دغدغه های متفاوتی دارند، اما سرنوشتشان به شکلی به یکدیگر گره می خورد.

بابائیان در انتها با اشاره به مدت زمان این اثر تأکید کرد: مدت فیلم کوتاه «ضربان» حدود 14 دقیقه خواهد بود و امیدوارم پس از فراهم شدن شرایط تولید، بتوانیم آن را به مرحله تصویربرداری برسانیم. این داستان از نظر عاطفی تأثیر زیادی بر من گذاشته است و حتی هنگام تعریف کردن آن نیز متأثر می شوم. امیدوارم بتوانیم همین حس را با استفاده از روایت سینمایی مناسب به مخاطب منتقل کنیم و اثری بسازیم که او را به فکر کردن درباره زندگی، فداکاری و ارزش روابط انسانی وادارد.

انتهای پیام

نظرات

captcha