روایت جوشش زندگی در «میل گز» نهبندان؛ احیای قنات با مشارکت خیرین

به گزارش خبرگزاری مهر، در روستای «میل گز»، زمین های کشاورزی آن طور که باید، سرسبز نبودند. خشکسالی رمق زمین را گرفته بود و از رونق گذشته، نشانی چندانی به چشم نمی آمد. در دامنه کوه، یک نخل تنها ایستاده بود؛ تصویری که برای من به نماد استقامت این روستا تبدیل شد. انگار در میان خشکی و دشواری، هنوز چیزی بود که تسلیم نشده بود.

بالاتر، قنات میل گز قرار داشت؛ قناتی که کاهش آبدهی، آن را تا مرز خشک شدن پیش برده بود. کم شدن آب، فقط به معنای خشک شدن یک مسیر زیرزمینی نبود؛ زندگی خانواده هایی به آن وابسته بود که روزگارشان را با کشاورزی می گذراندند.

چند روزی بود که جهادگران برای احیای این قنات تلاش می کردند. کار، مرمت یک سازه قدیمی نبود؛ تلاشی بود برای بازگرداندن آب به مسیری که می توانست دوباره زمین های تشنه پایین دست را سیراب کند.

اما آنچه در این بازدید بیش از هر چیز در ذهنم ماند، نه حجم عملیات عمرانی بود و نه برآورد هزینه ها؛ پیرمردی بود که هر روز می آمد و با دستان لرزانش، چشم انتظار نتیجه تلاش جهادگران می ماند.

10 سال جوان تر شدم

وقتی از سال های زندگی اش در روستا گفت، از خشکسالی و تلف شدن دام ها به دلیل بی آبی، می شد فهمید این آب برای او چه معنایی دارد. می گفت خدا خیرتان بدهد که در این شرایط به داد ما رسیدید؛ از وقتی آمده اید، چشمم روشن شده است. و گفت «ده سال جوان شدم!»

گفت وگو با پیرمرد می توانست همین جا تمام شود؛ با رضایت مردی سالخورده از احیای قناتی که امید داشت دوباره آب را به زمین های روستایش برساند. اما حرف هایش به جایی رسید که معنای این بازدید برایم تغییر کرد.

از پویش جانفدا گفت و اینکه نامش را برای پیوستن به آن نوشته است.

با خودم فکر کردم مردی با این سن وسال و دستانی که حتی هنگام حرف زدن می لرزند، چگونه می خواهد در چنین مسیری قدم بردارد؟ مگر چه کاری از او برمی آید؟

انگار پرسش ناگفته ام را فهمیده باشد، با زبان ساده خودش گفت که تفنگ ندارد؛ اما می تواند راه را باز کند تا چند جوان جلو بروند و از کشور و مرزشان دفاع کنند.

همان جا بود که فهمیدم برای او، احیای قنات و دفاع از سرزمین، دو موضوع جدا از هم نیستند.

او در تمام این سال ها با خشکسالی ساخته، دشواری زندگی در روستا را تحمل کرده و حالا، با وجود کهولت سن، هنوز خودش را از مسئولیت در برابر سرزمینش جدا نمی داند. شاید دیگر توان انجام بعضی کارها را نداشته باشد، اما هنوز می خواهد سهمی داشته باشد؛ حتی اگر سهمش، به تعبیر خودش، بازکردن راه برای جوان ترها باشد.

حرفش در ذهنم ماند: «تفنگ ندارم، اما می توانم راه را برای جوان ها باز کنم.»

راهی که آب باز می کند، راهی که جوان ها ادامه می دهند

وقتی از روستا برمی گشتم، مدام به حرف های آن پیرمرد فکر می کردم. به نخل تنهایی که بر دامنه کوه ایستاده بود، زمین هایی که تشنه مانده بودند و قناتی که حالا برای بازگشت آب به آن تلاش می شد.

با خودم فکر کردم آب می تواند زمین های پایین دست را دوباره به چرخه تولید برگرداند، به کشاورزان امید بدهد و زمینه ماندگاری خانواده هایی را فراهم کند که زندگی شان با این روستا گره خورده است.

شاید جوانی که امروز به دلیل خشکسالی و دشواری معیشت به رفتن فکر می کند، فردا با دیدن زمین آباد و امکان کسب وکار، تصمیم دیگری بگیرد.

حالا بهتر می فهمیدم چرا آن پیرمرد هر روز به قنات سر می زد و چرا احیای آن را تا این اندازه جدی می گرفت. او فقط منتظر آب نبود؛ چشم انتظار جان گرفتن دوباره بخشی از زندگی روستایش بود.

و شاید میان حرف هایش، معنای عمیق تری هم نهفته بود: آبادانی و پاسداری از سرزمین، مسئولیت هایی جدا از هم نیستند. یکی با بازگرداندن آب به زمین، راه ماندن را هموار می کند و دیگری با قدم گذاشتن در مسیر دفاع، از سرزمین و مردمانش پاسداری می کند.

امیدی برای رونق دوباره زمین

خودشان در حال بازکردن راهی بودند؛ راهی برای بازگشت آب، برای رونق دوباره زمین و برای امیدی که باید در دل روستاهای این سرزمین زنده بماند.

شاید تمام ماجرای قنات میل گز همین باشد؛ اینکه گاهی برای زنده نگه داشتن یک روستا، باید راه آب را باز کرد تا راه زندگی همچنان باز بماند.

مهدی هنری، مسئول سازمان بسیج سازندگی سپاه انصارالرضا(ع) خراسان جنوبی ظهر شنبه در حاشیه بازدید از پروژه احیا و مرمت قنات میل گز شهرستان نهبندان، با اشاره به اهمیت حفظ منابع آبی در مناطق کم آب اظهار کرد: کاهش آبدهی این قنات، آن را در آستانه خشک شدن قرار داده بود و ادامه این وضعیت می توانست کشاورزی و معیشت خانوارهای بهره بردار را با مشکل مواجه کند.

احیای قنات میل گز با مشارکت خیرین

وی افزود: برای احیای این منبع آبی، عملیات کول گذاری به طول 200 متر، اصلاح و مرمت سرگشا به طول 35 متر و طوقه چینی با اعتباری بالغ بر 15 میلیارد ریال اجرا شده است.

هنری با اشاره به نقش مشارکت خیرین در آبادانی مناطق روستایی بیان کرد: احیای منابع آبی می تواند به حفظ ظرفیت های تولیدی، پشتیبانی از کشاورزان و پایداری اشتغال در مناطق کم آب کمک کند.

وی ادامه داد: در حال حاضر 15 خانوار در روستای میل گز سکونت دارند و 30 خانوار دیگر نیز با وجود سکونت در شهرستان نهبندان، در این روستا به فعالیت کشاورزی مشغول اند؛ موضوعی که اهمیت حفظ منابع آبی و تداوم فعالیت های اقتصادی منطقه را دوچندان می کند.

مسئول سازمان بسیج سازندگی سپاه انصارالرضا(ع) خراسان جنوبی خاطرنشان کرد: احیای قنوات با همراهی مردم و خیرین، علاوه بر حفظ منابع آبی، می تواند زمینه ساز تقویت تولید، تثبیت اشتغال و امیدآفرینی در روستاها باشد.