آتشفشان ایرانی در انتظار ناوهای آمریکا

به گزارش مشرق ، حضرت آیت الله سید مجتبی حسینی خامنه ای، رهبر معظم انقلاب، در پیام خود به مناسبت هفته دفاع مقدس و دومین سالگرد شهادت سیدحسن نصرالله، با مقایسه دوران وابستگی ایران و پیشرفت های امروز کشور، به تغییر موازنه در آب های جنوبی نیز اشاره کردند؛ از روزگاری که این آب ها جولانگاه نیروهای دشمن بود تا شرایطی که به تأکید ایشان، ضربات رزمندگان و محافظان تنگه هرمز، متجاوزان را به عقب نشینی وادار کرده است.

این مقایسه، زمینه ای برای بررسی پیشرفت صنایع دفاعی ایران در حوزه های مختلف و نقش آن در تقویت توان نیروهای مسلح فراهم می کند.

یکی از ابعاد این پیشرفت، توسعه توان شناوری نیروهای مسلح، به ویژه در حوزه طراحی و ساخت شناورهای تندروی رزمی است؛ شناورهایی که از قایق های سبک مجهز به تیربار و راکت انداز در دوران دفاع مقدس، به سکوهای متحرک موشک انداز، اژدرافکن، پدافندی و بدون سرنشین تبدیل شده اند و امروز بخش مهمی از توان دفاع دریایی ایران در خلیج فارس و تنگه هرمز را تشکیل می دهند.

توسعه این شناورها طی چهار دهه گذشته تنها به افزایش سرعت محدود نبوده است؛ بلکه طراحی بدنه های پیشرفته، استفاده از پیشران های قدرتمند، نصب موشک های هدایت شونده و توسعه سامانه های شناسایی و کنترل، تحول مهمی در توان رزمی شناورهای ایرانی ایجاد کرده است؛ به گونه ای که سرعت برخی از نسل های جدید این شناورها، بر اساس مشخصات اعلام شده، به بیش از 200 کیلومتر بر ساعت رسیده است.

در این میان، خانواده های آذرخش، عاشورا، سراج، ذوالفقار، ذوالجناح، رضوان، طارق، یا مهدی (عج) و حیدر 110، هرکدام نمایانگر بخشی از مسیر پیشرفت صنعت شناورسازی نظامی ایران هستند؛ مسیری که بررسی ویژگی های فنی، تسلیحات و قابلیت های رزمی این شناورها، ابعاد تحول قدرت دریایی کشور را روشن می کند.

«آذرخش» ایرانی قاتل شناورهای دشمن

شناور «آذرخش» از خانواده بهمن - 1، یکی از نمونه های اولیه شناورهای رزمی سریع ایران است که با طراحی دوبدنه یا کاتاماران ساخته شده است. این شناور 23 متر طول، حدود 4 متر عرض و نزدیک به 20 تن وزن جابه جایی دارد.

آذرخش با استفاده از پیشران دیزلی به سرعت 50 گره دریایی، معادل 93 کیلومتر بر ساعت، و برد دریانوردی حدود 500 کیلومتر می رسد.

تسلیحات آن شامل توپ 23 میلی متری، تیربار 12.7 میلی متری و راکت انداز 16 لوله ای 107 میلی متری است. رادار جست وجوی دریایی با برد اعلامی 30 کیلومتر نیز از تجهیزات این شناور به شمار می رود.

طراحی دوبدنه و ترکیب تجهیزات شناسایی با تسلیحات راکتی، آذرخش را به یکی از نمونه های شاخص نسل های اولیه شناورهای رزمی سریع ایران تبدیل کرد.

«عاشورا» در عمق دریا

خانواده «عاشورا» از شناورهای پرشمار نیروی دریایی سپاه است که برای گشت، حمل نیرو و مأموریت های رزمی توسعه یافته اند.

نمونه عاشورا 33 دارای طول 10 متر، عرض 2.7 متر و آبخور 60 سانتی متر است. دو موتور 350 اسب بخاری، سرعت آن را به 55 گره دریایی، معادل 102 کیلومتر بر ساعت، می رسانند.

این شناور ظرفیت حمل هشت سرنشین دارد و به راکت انداز 11 لوله ای 107 میلی متری، تیربار 12.7 میلی متری و رادار دریایی مجهز است.

در دی 1402، پنج فروند عاشورای پدافندی مجهز به موشک کوثر، پنج فروند عاشورای اژدرافکن و دو فروند عاشورای فرماندهی با بدنه کربنی به نیروی دریایی سپاه ملحق شدند؛ تحولی که این خانواده را از شناورهای راکت انداز به مجموعه ای چندمنظوره تبدیل کرد.

«سراج» نخستین شهپاد ایرانی در قلب دریاها

دستیابی به سرعت بالاتر، یکی دیگر از محورهای توسعه صنعت شناورسازی ایران بود که با ساخت «سراج 1» شکل تازه ای گرفت.

این شناور در سال 1389 معرفی شد و طراحی آن بر پایه قایق پرسرعت بلیدرانر توسعه یافت. بدنه فایبرگلاس، تجهیزات مخابراتی بومی و سامانه های ناوبری الکترونیکی از ویژگی های آن است.

سرعت سراج 60 گره دریایی، معادل 111 کیلومتر بر ساعت، بوده و برای نمونه های بعدی آن، سرعت بیش از 70 گره دریایی نیز اعلام شده است.

تسلیحات سراج شامل راکت انداز 11 لوله ای 107 میلی متری در قسمت بالایی و تیربار 12.7 میلی متری در جلو است. رادار جست وجوی دریایی با برد حدود 30 کیلومتر نیز برای آن معرفی شده است.

طراحی بدنه برای حفظ تعادل در سرعت بالا، سراج را به یکی از نمونه های مهم توسعه شناورهای فوق سریع ایران تبدیل کرد.

ذوالفقار؛ تبدیل شناور تندرو به سکوی موشکی

ورود موشک های هدایت شونده به شناورهای سبک، یکی از نقاط عطف توسعه قدرت دریایی ایران بود؛ تحولی که با ساخت خانواده «ذوالفقار» شکل تازه ای گرفت.

این شناور 16 متر طول، 4 متر عرض و حدود 14 تن ظرفیت جابه جایی دارد. دو موتور دیزلی، سرعت آن را به 52 گره دریایی، معادل 96 کیلومتر بر ساعت، می رسانند و برد دریانوردی آن حدود 320 مایل دریایی است.

ذوالفقار به موشک ضدکشتی کوثر با برد 25 کیلومتر، دو تیربار 12.7 میلی متری و رادار جست وجوی دریایی مجهز است.

نصب موشک هدایت شونده روی چنین شناوری، توان رزمی آن را از تسلیحات توپخانه ای و راکتی فراتر برد و ذوالفقار را به یکی از سکوهای متحرک موشکی نیروی دریایی سپاه تبدیل کرد.

ذوالفقار ارتقایافته؛ چهار موشک عمودپرتاب نواب

توسعه ذوالفقار به تسلیحات ضدکشتی محدود نماند و در نسل ارتقایافته، سامانه پدافند هوایی عمودپرتاب «نواب» نیز به تجهیزات آن افزوده شد.

سردار علیرضا تنگسیری در اردیبهشت 1402 اعلام کرد که این سامانه روی شناوری به طول 16 متر و سرعت 55 گره دریایی نصب و آزمایش شده است.

این شناور به چهار موشک نواب مجهز شده است. همچنین موشک های کوثر 200 با برد 5 تا 7 کیلومتر و کوثر 222 با برد 17 کیلومتر برای تجهیز شناورهای سبک توسعه یافته اند.

این تحول، توان دفاع هوایی را نیز به قابلیت های رزمی خانواده ذوالفقار افزود.

ذوالجناح؛ شناور تندروی اژدرافکن

«ذوالجناح» یکی دیگر از شناورهای سریع ایرانی است که با قابلیت شلیک اژدر، مأموریتی متفاوت از شناورهای صرفاً موشک انداز دارد.

این شناور 16.3 متر طول، 3.75 متر عرض، 1.93 متر ارتفاع و حدود 13.7 تن وزن دارد. برای آن دو موتور 1200 اسب بخاری و سرعت 52 گره دریایی، معادل 96 کیلومتر بر ساعت، معرفی شده است.

برد دریانوردی ذوالجناح 320 مایل دریایی است و قابلیت استفاده از تیربارهای 12.7 و 23 میلی متری، راکت های 107 و 122 میلی متری و تجهیزات شلیک اژدر را دارد.

تجهیز ذوالجناح به اژدر نشان دهنده گسترش توان رزمی شناورهای سبک ایران به حوزه تسلیحات زیرسطحی است.

رضوان؛ شناور دوبدنه با پیشران 2600 اسب بخاری

«رضوان» نمونه دیگری از شناورهای موشک انداز ایران است که با طراحی دوبدنه ساخته شده است.

این شناور 16 متر طول، 4.9 متر عرض، 85 سانتی متر آبخور و 25 تن وزن جابه جایی دارد. دو موتور 1300 اسب بخاری، سرعت آن را به 45 گره دریایی، معادل 83 کیلومتر بر ساعت، می رسانند.

رضوان به دو پرتابگر موشک کروز ضدکشتی، توپ 23 میلی متری و رادار دریایی ساخت داخل مجهز است.

طراحی دوبدنه، پایداری عرضی و ظرفیت حمل تجهیزات را افزایش داده است. چهار فروند رضوان در خرداد 1399 به نیروی دریایی سپاه تحویل داده شدند.

طارق؛ از راکت انداز تا موشک 180 کیلومتری

شناور «طارق» از دیگر محصولات رزمی نیروی دریایی سپاه است که در جریان بهینه سازی تجهیزات، به موشک سطح به سطح با برد 180 کیلومتر مجهز شد.

این شناور پیش تر از تسلیحات راکتی استفاده می کرد، اما با ارتقای سامانه های تسلیحاتی، قابلیت حمل موشک هدایت شونده برای آن فراهم شد.

در دی 1402، یک فروند طارق موشک انداز بهینه شده به سازمان رزم نیروی دریایی سپاه پیوست. این تحول نمونه ای از افزایش برد تسلیحات شناورهای موجود از طریق نوسازی تجهیزات است.

یا مهدی (عج)؛ ورود شناورهای بدون سرنشین به توان دریایی

ورود فناوری هدایت از راه دور به حوزه شناورهای نظامی ایران با توسعه محصولاتی مانند «یا مهدی (عج)» گسترش یافت.

این شناور دارای بدنه کامپوزیتی، آبخور 65 سانتی متری و دو موتور 660 اسب بخاری با مجموع توان 1320 اسب بخار است.

سرعت یا مهدی 50 گره دریایی، معادل 93 کیلومتر بر ساعت، اعلام شده و سه جایگاه پرتاب راکت، حسگرهای الکترونیکی و سامانه کنترل از راه دور برای آن معرفی شده است.

قابلیت هدایت بدون حضور خدمه، ویژگی اصلی یا مهدی است که این شناور را از نمونه های متعارف سرنشین دار متمایز می کند.

حیدر 110؛ جهش به سرعت 204 کیلومتر بر ساعت

«حیدر 110» یکی از جدیدترین محصولات صنعت شناورهای فوق سریع ایران است که نهم اسفند 1403 رونمایی شد.

این شناور با طراحی دوبدنه، 14 متر طول، 4.3 متر عرض و 2.8 متر ارتفاع دارد.

سردار تنگسیری سرعت حیدر 110 را 110 گره دریایی، معادل 204 کیلومتر بر ساعت، و برد دریانوردی آن را 350 مایل دریایی، معادل حدود 650 کیلومتر، اعلام کرد.

حیدر 110 به دو موشک کروز میان برد ضدکشتی ساخت وزارت دفاع مجهز است. ترکیب سرعت بسیار بالا با قابلیت حمل موشک کروز، این شناور را به یکی از شاخص ترین محصولات جدید صنعت شناورسازی ایران تبدیل کرده است.

27 رجب؛ شناور سه بدنه مجهز به موشک کروز 700 کیلومتری

توسعه شناورهای تندروی ایران با رونمایی از شناور هجومی «27 رجب» وارد مرحله دیگری شد؛ شناوری که با برخورداری از طراحی سه بدنه و قابلیت حمل موشک های کروز دوربرد، ترکیبی از قدرت آتش و مانورپذیری را در یک سکوی دریایی پرسرعت ارائه می کند.

این شناور روز نهم خرداد 1405، هم زمان با نودمین شب اجتماعات مردمی در میدان انقلاب تهران رونمایی شد.

27 رجب از طراحی سه بدنه یا «تریماران» (Trimaran) برخوردار است؛ ساختاری متشکل از یک بدنه اصلی و دو بدنه جانبی که به افزایش پایداری عرضی شناور و بهبود عملکرد آن هنگام حرکت در امواج کمک می کند.

بر اساس مشخصات اعلام شده در زمان رونمایی، این شناور قابلیت حمل و شلیک دو فروند موشک کروز دریاپایه با برد 700 کیلومتر را دارد و می تواند در امواجی با ارتفاع سه متر نیز به مأموریت خود ادامه دهد.

ترکیب موشک های کروز دوربرد با طراحی سه بدنه، 27 رجب را به یکی از نمونه های شاخص توسعه شناورهای موشک انداز ایرانی تبدیل کرده است؛ شناوری که اهمیت آن علاوه بر قدرت تسلیحاتی، در استفاده از طراحی متفاوت بدنه برای افزایش قابلیت دریانوردی است.

روند رو به رشد قدرت دریایی ایران با تکمیل ناوگان شناورهای تندرو

تحول شناورهای تندرو به ساخت نمونه های منفرد محدود نمانده است. در خرداد 1399، تعداد 112 فروند شناور و تجهیزات دریایی به نیروی دریایی سپاه تحویل شد و در دی همان سال نیز 340 شناور دیگر به این نیرو پیوستند.

این روند در دی 1402 با الحاق نمونه های موشک انداز ذوالفقار، عاشورای پدافندی و اژدرافکن، طارق موشک انداز و 9 فروند شناور شناسایی رزمی مرصاد ادامه یافت.

اهمیت این تحول در شکل گیری مجموعه ای از شناورهای رزمی با مأموریت های متفاوت است؛ شناورهایی که در کنار موشک های ساحل پایه، پهپادها و تجهیزات شناسایی، بخش مهمی از ساختار دفاع دریایی ایران را تشکیل می دهند.

برآیند این پیشرفت ها، تبدیل قایق های سبک مسلح به خانواده ای از شناورهای موشک انداز، اژدرافکن، پدافندی و بدون سرنشین است؛ ظرفیتی که با ترکیب سرعت، قدرت آتش و فناوری ساخت داخل، جایگاه شناورهای تندرو را در توان دفاع دریایی جمهوری اسلامی ایران در خلیج فارس و تنگه هرمز تقویت کرده است.