انتخابات کنست 2026؛ معمای ائتلاف سازی و تشکیل دولت

به قلم پگاه سادات طباطبایی دانش آموخته کارشناسی ارشد روابط بین الملل

براساس نتایج نهایی انتخابات پارلمانی رژیم صهیونیستی، هیچ یک از دو بلوک اصلی نتوانستند به حدنصاب 61 کرسی از مجموع 120 کرسی کنست برای تشکیل دولت دست یابند. بر این اساس، حزب لیکود به رهبری بنیامین نتانیاهو 27 کرسی، فهرست صهیونیسم دینی ـ زهوت به رهبری بتسالل اسموتریچ و حزب شاس به رهبری آریه درعی، هر کدام شش کرسی و یهودیت متحد تورات و قدرت یهودی نیز هر کدام هفت کرسی به دست آوردند که در مجموع، 53 کرسی برای بلوک نتانیاهو رقم زد.

در سوی مقابل، بلوک اپوزیسیون شامل حزب یشار به رهبری گادی آیزنکوت با 21 کرسی، حزب باهم (بیَخَد) به رهبری نفتالی بنت و یائیر لاپید با 12 کرسی، اسرائیل خانه ما به رهبری آویگدور لیبرمن با 7 کرسی و حزب دموکرات ها به رهبری یائیر گولان با 8 کرسی، در مجموع 48 کرسی کسب کرد. دو فهرست عربی، یعنی فهرست مشترک (حداش، تعال، بلد) به رهبری یوسف جبارین با 11 کرسی و حزب رعم به رهبری منصور عباس با 8 کرسی، در مجموع 19 کرسی به دست آوردند و عمخا اسرائیل (ملت اسرائیل) به رهبری عوفر وینتر و نیروهای ذخیره ـ اقتصادی به رهبری هندل ـ زلیخا نیز نتوانستند از حدنصاب انتخاباتی عبور کنند.

اگرچه بلوک نتانیاهو از نظر تعداد کرسی ها پیشتاز است، اما این پیشتازی به معنای پیروزی قطعی در تشکیل دولت نیست. با توجه به اینکه هیچ یک از دو بلوک اصلی به اکثریت لازم دست نیافته اند، چگونگی تشکیل دولت آینده رژیم صهیونیستی همچنان نامشخص است و به نتیجه مذاکرات ائتلافی بستگی دارد.

احزاب عربی؛ بازیگران مؤثر در موازنه قدرت

یکی از تحولات قابل توجه در این انتخابات، مشارکت بالای شهروندان عرب بود. عرب ها به طور سنتی مشارکت زیادی در انتخابات کنست نداشته اند، اما در این دوره، پیامدهای واقعه هفتم اکتبر، یعنی افزایش فشار بر جامعه عرب و امنیتی تر شدن فضای سیاسی اجتماعی جامعه اسرائیل، آن ها را به مشارکت بالا ترغیب کرد و در نتیجه، احزاب عربی توانستند 19 کرسی به دست آورند و جایگاه خود را در معادلات پس از انتخابات برجسته کنند.

با این حال، در میان احزاب اپوزیسیون درباره همکاری با احزاب عربی اختلاف نظر وجود دارد. در حال حاضر، فقط یائیر گولان، رهبر حزب دموکرات ها (حاصل ادغام احزاب کارگر و مرتص)، آن هم به دلیل رویکردهای چپ گرایانه جریان خود، از همکاری با احزاب عربی حمایت کرده است.

از سوی دیگر، سابقه مشارکت حزب عربی رعم در ائتلاف نفتالی بنت و یائیر لاپید در سال 2021 نشان داد که همکاری با این حزب می تواند در شکل گیری ائتلاف پارلمانی نقش داشته باشد. در شرایط کنونی نیز همکاری احتمالی با رعم می تواند بر تعداد کرسی های قابل اتکای مخالفان نتانیاهو اثر بگذارد. با این حال، دستیابی به اکثریت 61 کرسی همچنان به توافق میان جریان های سیاسی و نحوه تعامل آن ها با یکدیگر بستگی دارد.

دو گزینه دشوار؛ همکاری با احزاب عربی یا دولت وحدت ملی

در این شرایط، دو پرسش اساسی مطرح می شود: آیا مخالفان نتانیاهو حاضرند با اتکا به حمایت احزاب عربی دولت تشکیل دهند، یا به سمت تشکیل دولت وحدت ملی با مشارکت نتانیاهو حرکت خواهند کرد؟

گزینه نخست می تواند با جلب حمایت احزاب عربی، مسیر تشکیل دولتی جایگزین را هموار کند؛ اما همان طور که اشاره شد، اختلاف نظرهای درون اپوزیسیون و همچنین تأثیری که این موضوع می تواند بر جامعه راست گرای صهیونیستی بگذارد، باید در نظر گرفته شود. بنابراین، این همکاری اگرچه کاملاً منتفی نیست، اما با چالش های جدی و پیچیدگی هایی مواجه است.

از سوی دیگر، تشکیل دولت وحدت ملی نیز مستلزم کنار گذاشتن بخشی از اختلافات سیاسی و ایدئولوژیک است. چنین دولتی ممکن است بعضی از احزاب راست گرا و میانه رو را گرد هم آورد، اما احتمالاً می تواند به خروج متحدان طبیعی نتانیاهو، از جمله جریان های راست افراطی و احزاب حریدی، از ائتلاف کنونی منجر شود.

همچنین، مخالفت آیزنکوت با تشکیل دولت تحت رهبری نتانیاهو، دستیابی به این گزینه را دشوار می کند. از این رو، هیچ یک از دو مسیر را نمی توان بدون در نظر گرفتن هزینه های سیاسی و موانع ائتلافی آن، گزینه ای آسان و قطعی دانست.

انتخابات مجدد؛ سناریویی محتمل اما نه قطعی

برگزاری انتخابات مجدد، یکی از سناریوهای پیش رو در صورت ناکامی جریان های سیاسی در تشکیل دولت است. تا زمان تشکیل دولت جدید، نتانیاهو در مقام نخست وزیر موقت به فعالیت خود ادامه می دهد. با این حال، برگزاری انتخابات مجدد، پیامد خودکار بن بست کنونی نیست؛ زیرا پس از اعلام نتایج نهایی، رئیس جمهور با نمایندگان احزاب مشورت می کند و روند قانونی تشکیل دولت آغاز می شود. در صورت ناکامی نامزدها و پایان یافتن مهلت های قانونی بدون تشکیل دولت، برگزاری انتخابات جدید می تواند در دستور کار قرار گیرد.

با این حال، اسحاق هرتزوگ، رئیس جمهور رژیم صهیونیستی نیز بر ضرورت تلاش برای جلوگیری از تکرار انتخابات تأکید کرده است. بنابراین، هرچند بن بست سیاسی احتمال انتخابات مجدد را مطرح می کند، اما نتیجه مذاکرات ائتلافی نیز همچنان تعیین کننده خواهد بود.

مناقشه دخالت خارجی؛ ادعاهایی نیازمند بررسی

در کنار موازنه پارلمانی، ادعاهای مربوط به دخالت خارجی در انتخابات نیز به یکی از موضوعات مناقشه برانگیز پس از رأی گیری تبدیل شده است. درخواست بررسی این ادعاها از سوی نهادهای مربوط، به خودی خود به معنای اثبات وقوع تخلف نیست. همچنین، گادی آیزنکوت نسبت به بهره برداری سیاسی از این پرونده برای تأثیرگذاری بر روند آغاز به کار کنست جدید هشدار داده است.

در مقابل، لیکود با استناد به اتهامات مطرح شده، مخالفت خود را با همکاری با احزاب عربی تشدید کرده است. از این منظر، اهمیت موضوع فقط به روشن شدن صحت ادعاهای دخالت خارجی محدود نمی شود، بلکه نحوه استفاده سیاسی از این ادعاها و تأثیر آن ها بر مشروعیت همکاری های پارلمانی و دامنه گزینه های ائتلافی نیز اهمیت دارد. با این حال، اثبات دخالت خارجی و ارزیابی انگیزه های سیاسی بازیگران، دو موضوع جداگانه هستند و هر یک به شواهد مستقل نیاز دارند.

تجربه سیاسی نتانیاهو و ملاحظات مربوط به بقای سیاسی او

سابقه طولانی نتانیاهو در مقام نخست وزیری و تجربه او در ائتلاف سازی و روابط خارجی، به ویژه با ایالات متحده آمریکا، از جمله عواملی هستند که در ارزیابی موقعیت و قدرت سیاسی وی پس از انتخابات اهمیت دارند. در مقابل، بخش عمده تجربه پیشین گادی آیزنکوت به فعالیت های نظامی بازمی گردد و او در مقایسه با نتانیاهو، سیاستمداری کهنه کار محسوب نمی شود. با این حال، این تفاوت به تنهایی تعیین کننده نیست و توانایی هر طرف در جلب حمایت احزاب و مدیریت اختلافات سیاسی نیز اهمیت دارد.

از سوی دیگر، با وجود اتهامات قضایی و مالی و همچنین انتقادها از عملکرد امنیتی نتانیاهو در ارتباط با واقعه هفتم اکتبر، پیشتازی بلوک وی در نتایج آرای انتخاباتی نشان می دهد که او همچنان از حمایت بخش قابل توجهی از رأی دهندگان راست گرا برخوردار است؛ اما این نتیجه را نمی توان به معنای رفع چالش های سیاسی نتانیاهو دانست، زیرا بلوک وی همچنان از اکثریت لازم فاصله دارد.

نتانیاهو ممکن است با جذب برخی نمایندگان یا احزاب رقیب، یا از طریق توافقی گسترده تر، برای تشکیل دولت تلاش کند؛ اما موفقیت این مسیر به میزان انعطاف پذیری طرف های مقابل و هزینه های سیاسی چنین توافقی بستگی دارد. در نتیجه، تجربه، مهارت و توان سیاسی نتانیاهو از عوامل مؤثر در معادله کنونی هستند، نه تضمینی برای بقای دولت.

روی هم رفته، در شرایطی که هیچ یک از دو بلوک اصلی به اکثریت لازم دست نیافتند، توانایی ائتلاف سازی، نحوه تعامل با احزاب عربی و مدیریت اختلافات سیاسی، در تعیین مسیر تشکیل دولت نقش اساسی دارند. در این میان، تجربه سیاسی نتانیاهو می تواند در مذاکرات ائتلافی به او کمک کند، اما این امر نیز با محدودیت هایی مواجه است.

بنابراین، سرنوشت سیاسی نتانیاهو و رقبای او نه صرفاً با نتایج انتخاباتی، بلکه با چگونگی تبدیل این نتایج به اهرم چانه زنی مؤثر و جلب حمایت کافی در کنست مشخص خواهد شد؛ امری که تا روشن شدن نتیجه مذاکرات، همچنان نامشخص باقی می ماند.

انتهای پیام