بازتاب پیامدهای جنگ علیه ایران در رسانه های جهان

به گزارش مشرق، از آغاز تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، نه تنها اهداف اعلامی این عملیات محقق نشد، بلکه به اذعان مقامات غربی و رسانه های آمریکایی، بن بست راهبردی و شکست های میدانی و سیاسی بر متجاوزان تحمیل شد. این جنگ که با حملات گسترده و کشتار غیرنظامیان از جمله دانش آموزان بی گناه آغاز شد، به سرعت ابعاد انسانی، امنیتی و اقتصادی گسترده ای پیدا کرد و واکنش های متفاوتی را در رسانه های بین المللی برانگیخت.

رسانه های جهان هر یک با رویکردهای خاص خود، تلاش کرده اند روایت این جنگ را شکل دهند؛ بررسی این بازتاب ها می تواند تصویری روشن تر از وضعیت واقعی جنگ و چشم انداز آن ارائه دهد.

رسانه های انگلیسی

نیویورک پست در گزارشی نوشت بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر رژیم صهیونیستی، و گادی آیزنکوت، رهبر مخالفان، دیدگاه های بسیار متفاوتی برای پایان دادن به جنگ ایران دارند. به نوشته این روزنامه، آیزنکوت معتقد است فشار اقتصادی اکنون بهترین راه شکست ایران است و با حمله به برنامه هسته ای این کشور موافق است، اما با بازگشت به جنگ تمام عیار مخالف است. او تغییر حکومت در ایران را «هدف دست نیافتنی» می داند و بر تعادل میان حملات نظامی و دیپلماسی تأکید می کند.

نتانیاهو اما اصرار دارد حکومت کنونی تهران باید نابود شود و روز یکشنبه تصویری هوش مصنوعی از بمب هسته ای که تل آویو را ویران می کند منتشر کرد. به گزارش نیویورک پست، نتانیاهو خواستار حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران پیش از انتخابات بود، اما واشنگتن چراغ سبز نداده است. یک منبع اسرائیلی به سی ان ان گفت: «نتانیاهو واقعاً می خواست و تلاش کرد ترامپ را برای حمله مشترک پیش از انتخابات متقاعد کند، اما ترامپ چراغ سبز نداد.» به نوشته نیویورک پست، ایران و پاسخگویی درباره حملات 7 اکتبر از جمله معدود موضوعات کلیدی اختلاف میان این دو است.

ان بی سی نیوز در گزارشی به قلم گوردون لوبولد نوشت متحدان آمریکا در خلیج فارس نگرانند دونالد ترامپ نسبت به نگرانی های امنیتی منطقه بی اعتنا باشد و پس از پایان جنگ ایران، بخش عمده نیروهای آمریکایی را از خاورمیانه خارج کند. به نوشته این گزارش، تام باراک، سفیر آمریکا در ترکیه، در نشست امنیتی دوحه گفت: «آمریکا به عنوان ضامن جهان در 80 سال گذشته، دیگر آنجا نیست. آنچه در این دولت رخ می دهد رها کردن نیست، پیام بازآرایی است.» او گفت کشورها باید وابستگی امنیتی خود به آمریکا را کاهش دهند، زیرا تغییر حضور نظامی آمریکا در منطقه اجتناب ناپذیر است.

به گزارش ان بی سی نیوز، کشورهای خلیج فارس از تصمیم ترامپ به آغاز جنگ ایران برخلاف توصیه آنها و مشورت نکردن با آنها در اقدام های بعدی ناراضی اند. باربارا لیف، سفیر پیشین آمریکا در امارات، گفت این لحظه ای پراضطراب از سیالیت در منطقه است و وضعیت امنیتی 35 ساله آمریکا به شدت آسیب دیده و هدفش زیر سؤال رفته است. یک مقام منطقه ای گفت: «اعتماد به آمریکا دیگر سخت است.» آمریکا بیش از 50 هزار نظامی در خاورمیانه دارد.

مقر فرماندهی مرکزی آمریکا در قطر و مرکز عملیات هوایی ترکیبی در جنگ نابود شد و پایگاه های بحرین، کویت، عربستان، امارات، عمان و اردن نیز آسیب دیدند. برخی برآوردها خسارت را ده ها میلیارد دلار می داند. لیف هشدار داد اگر ترامپ نیروها را خارج کند، خلأیی در منطقه ایجاد می شود که هیچ کشوری پر نمی کند و به نظر می رسد ایران به هدف راهبردی چهاردهه ای خود یعنی بیرون راندن آمریکا از خاورمیانه رسیده است.

«مؤسسه بین المللی مطالعات راهبردی» در تحلیلی به قلم ویل هاروی-پاول نوشت هزینه های دفاعی منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا در 2026 با رشد اسمی 7.1 درصدی به 228 میلیارد دلار رسید، اما این رقم عمدتاً بودجه های پیش از آغاز جنگ آمریکا علیه ایران در فوریه را منعکس می کند. به نوشته این تحلیل، با پاسخ دولت ها به الزامات جنگ، بازنگری های قابل توجهی در بودجه ها انتظار می رود. رشد واقعی هزینه ها تنها 1.2 درصد بود، زیرا کشورها بین مدرن سازی و انضباط مالی تعادل برقرار می کنند. عربستان بودجه دفاعی 2026 را 64 میلیارد دلار تعیین کرد که تقریباً برابر بودجه بازنگری شده 2025 اما کمتر از بودجه اولیه 72.5 میلیارد دلاری بود.

کل هزینه های شورای همکاری خلیج فارس 0.4 درصد کاهش یافت. با این حال، درآمد نفتی عربستان در سه ماهه دوم 2026 نسبت به سال قبل 22 درصد بیشتر شد، اما کسری بودجه 2026 از 3.3 به 4.9 درصد تولید ناخالص داخلی افزایش یافت. قطر بیشترین آسیب را دید: صادرات ال ان جی از مارس تا اوت 89 درصد کاهش یافت و کسری بودجه اش در سه ماهه دوم بیش از دو برابر شد. بودجه دفاعی رسمی ایران 4.4 میلیارد دلار به نرخ رسمی و حدود 2.9 میلیارد دلار به نرخ بازار بود، اما هزینه واقعی به دلیل تأمین مالی سپاه از درآمد نفت بسیار بالاتر است. هزینه های نظامی رژیم صهیونیستی از 38.4 به 54.1 میلیارد دلار افزایش یافت که 16 درصد رشد واقعی و بیش از دو برابر سطح 2023 است. الجزایر کاهش جزئی و مراکش افزایش رکوردی داشت.

این تحلیل نتیجه می گیرد حتی با محدودیت های مالی، هزینه دفاعی 2026 از بودجه های اولیه فراتر می رود، به ویژه در کشورهای خلیج فارس که نیاز به پر کردن ذخایر پدافند هوایی و موشکی دارند.

رسانه های عربی

الجزیره در مقاله ای نوشت: نشست تهران با حضور نمایندگان عربستان، ترکیه، پاکستان و ایران، گامی اولیه برای مهار تنش میان تهران و واشنگتن است. این سه کشور با توجه به منافع مستقیم خود در ثبات منطقه و برخورداری از روابط متفاوت با دو طرف، می توانند زمینه گفت وگو و نزدیک شدن مواضع را فراهم کنند.

از نگاه نویسنده، جلوگیری از جنگ با منافع ملی عربستان ارتباط مستقیم دارد؛ زیرا درگیری نظامی، تجارت، صادرات انرژی، سرمایه گذاری و طرح های توسعه اقتصادی منطقه را تهدید می کند. ریاض می تواند با بهره گیری از روابط خود با واشنگتن و کانال های ارتباطی با تهران، به تسهیل مذاکرات کمک کند؛ هرچند توانایی تحمیل توافق را ندارد.

نویسنده بر ضرورت توافق های مرحله ای، تعهدات متقابل، ضمانت های اجرایی و سازوکارهای راستی آزمایی تأکید می کند. همچنین، موفقیت مذاکرات مستلزم ارائه پیشنهادهای روشن از سوی آمریکا و هماهنگی سیاسی و امنیتی در ایران است.

در نهایت، سه سناریو مطرح است: کاهش تدریجی تنش و توافقی پایدار، تفاهمی محدود و شکننده، یا شکست مذاکرات و تشدید تقابل. سرنوشت این روند به اراده تهران و واشنگتن بستگی دارد.

رأی الیوم در مقاله ای نوشت: سه عامل غیر اسرائیلی بر سرنوشت انتخابات این رژیم و آینده آن تأثیر تعیین کننده دارند: نخست، عملیات «طوفان الاقصی» که هیمنه اسرائیل و اعتبار ارتش و دستگاه های امنیتی آن را زیر سؤال برد؛ دوم، مقاومت ایران و متحدانش و توانمندی های موشکی پیشرفته آنان؛ و سوم، آرای فلسطینیان داخل اراضی اشغالی که می تواند به ابزاری برای شکست دولت نتانیاهو تبدیل شود.

به عقیده نویسنده، گزارش اطلاعاتی منتسب به سیا درباره احتمال فروپاشی اسرائیل، ناشی از شکاف های داخلی، کاهش اعتبار بین المللی و خسارات جنگ در هفت جبهه است. او اختلاف بنیامین نتانیاهو با ایال زامیر، رئیس ستاد ارتش، بر سر حمله به ایران را نشانه ای از این بحران می داند.

وی همچنین حمایت علنی دونالد ترامپ از نتانیاهو را ضربه ای به ادعای دموکراسی اسرائیل توصیف می کند. به باور نویسنده، بحران اصلی پس از انتخابات آغاز خواهد شد و نتانیاهو ممکن است با طرح ادعای تقلب، برای حفظ قدرت تلاش کند. وی در نهایت، ایران و جریان های مقاومت را برندگان واقعی این تحولات می داند.

المیادین در مقاله ای نوشت: نشست چهارجانبه ایران، عربستان، پاکستان و ترکیه در تهران، در شرایط افزایش احتمال جنگ، می تواند گامی برای مهار تنش ها و ایجاد امید به همکاری منطقه ای باشد. احتمال دارد این ابتکار با اطلاع آمریکا انجام شده باشد تا راه حلی میانه با ایران بررسی شود؛ اما ترامپ همچنان خواهان تسلیم کامل ایران است و تنها در صورت شکست نتانیاهو در انتخابات اسرائیل و از دست رفتن اکثریت جمهوری خواهان در کنگره، ممکن است به مصالحه تن دهد.

اگر این ابتکار مستقل از واشنگتن بوده باشد، هدف آن جلوگیری از جنگ، حفاظت از زیرساخت های حیاتی، تأمین امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز و پایه گذاری نظام امنیت جمعی منطقه ای است. تحقق این هدف به اعتمادسازی و حل اختلافات دیرینه نیاز دارد.

نویسنده پیشنهاد می کند عربستان، ایران، ترکیه، پاکستان و مصر برای حل بحران های لبنان و یمن همکاری کنند. همچنین این کشورها باید با برگزاری نشست فوق العاده سازمان همکاری اسلامی، حمایت از فلسطین را تقویت کرده و تعلیق توافق های ابراهیم را تا پذیرش تشکیل کشور مستقل فلسطینی به پایتختی قدس شرقی مطالبه کنند.

رسانه های چین و روسیه

شبکه آرتی عربی در گزارشی با عنوان «وقتی دیپلماسی به صحنه بازمی گردد؛ آیا منطق بر تشدید تنش غلبه خواهد کرد؟» به قلم رامی الشاعر، نوشت که هم زمان با افزایش خطر تشدید بحران های بین المللی، تلاش ها برای بازگشایی کانال های ارتباطی و یافتن راه حل های سیاسی در حال گسترش است.

بر اساس این گزارش، روسیه، چین و آمریکا برای برگزاری نشستی سه جانبه در حاشیه اجلاس اپک در چین در روزهای 18 و 19 نوامبر رایزنی می کنند.

همچنین، رؤسای جمهور فنلاند و نخست وزیر نروژ در تماس تلفنی با ولادیمیر پوتین درباره جنگ اوکراین و راه های پایان دادن به آن گفت وگو کردند. مسکو تأکید دارد که هرگونه صلح پایدار باید به ریشه های بحران و نگرانی های امنیتی روسیه بپردازد.

این گزارش همچنین به دیدار پوتین و امیر قطر درباره تحولات خاورمیانه، امنیت منطقه و تنگه هرمز اشاره کرد. هم زمان، مقام های عربستان، ترکیه و پاکستان در تهران با مسئولان ایرانی درباره کاهش تنش ها، امنیت دریایی، پرونده هسته ای ایران، فلسطین و لبنان رایزنی کردند. قطر نیز پیشنهادی برای حل اختلافات تهران و واشنگتن ارائه داده که ایران در حال بررسی آن است.

نویسنده تأکید کرد بازگشت دیپلماسی به تنهایی تضمین کننده صلح نیست و موفقیت این تلاش ها به توافق های عملی، مصالحه متقابل و توجه به نگرانی های امنیتی طرف های درگیر بستگی دارد.

شبکه سی جی تی ان چین در گزارشی نوشت که ولادیمیر پوتین و مسعود پزشکیان، رؤسای جمهور روسیه و ایران، سه شنبه 27 اکتبر در حاشیه هشتمین نشست مجمع کشورهای صادرکننده گاز در مسکو، درباره تنش های منطقه ای و احتمال ازسرگیری حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران پس از انتخابات میان دوره ای آمریکا در سوم نوامبر گفت وگو کردند.

پوتین با ابراز نگرانی از تحولات منطقه، ابراز امیدواری کرد اوضاع در مسیر مثبتی پیش برود. وی اعلام کرد مبادلات تجاری دو کشور در هشت ماه نخست سال 2026، 10.4 درصد افزایش یافته و ساخت نیروگاه هسته ای بوشهر ادامه دارد. پزشکیان نیز از حمایت سیاسی و اقتصادی روسیه قدردانی کرد و گفت کشورهای منطقه می توانند بدون اتکا به آمریکا، مسائل خود را حل کنند.

این گزارش به تلاش های دیپلماتیک منطقه ای نیز پرداخت. مقام های ایران، عربستان، ترکیه و پاکستان روز دوشنبه در تهران درباره همکاری های منطقه ای، صلح و امنیت گفت وگو کردند و بر ادامه رایزنی ها توافق کردند.

لی زیشین، کارشناس مؤسسه مطالعات بین المللی چین، گفت منافع امنیتی مشترک زمینه این مذاکرات را فراهم کرده است، اما تفاوت در تعهدات دفاعی و دیدگاه های منطقه ای چهار کشور، دستیابی به تحول اساسی را دشوار می کند.