سینما علیه نتانیاهو؛ فیلم هایی که بر نتیجه انتخابات اسرائیل اثرگذارند

به گزارش مشرق ، رژیم صهیونیستی و بنیامین نتانیاهو نخست وزیر این رژیم، از زمان عملیات هفتم اکتبر و طوفان الاقصی تاکنون، با بحرانی بی سابقه در عرصه افکار عمومی جهان مواجه شده اند. ارتکاب جنایت های متعدد در نوار غزه و پس از آن، دو بار تجاوز نظامی به ایران و کشتار شهروندان بی گناه، نه تنها به سقوط کم سابقه جایگاه اسرائیل در افکار عمومی جهان انجامیده، بلکه به نظر می رسد این رژیم در میان بخشی از شهروندان خود نیز با کاهش اعتماد و حمایت مواجه شده است.

یکی از نمودهای قابل توجه این وضعیت را می توان در سینمای اسرائیل مشاهده کرد؛ جایی که برخی فیلم سازان با ساخت و اکران آثاری انتقادی، خشم و نارضایتی خود را از عملکرد ارتش و اقدامات نظامی این رژیم به تصویر کشیده اند. دامنه این انتقادها تا جایی پیش رفت که فیلم «دریا» (The Sea) ساخته شای کارملی پولاک، نماینده اسرائیل در رقابت اسکار 2026، به دلیل پرداختن به زندگی یک کودک فلسطینی و نمایش رفتار نظامیان اسرائیلی با واکنش تند وزیر فرهنگ این رژیم مواجه شد؛ واکنشی که حتی به تهدید برای قطع بودجه جوایز سینمایی اوفیر انجامید.

در ادامه این روند، در سال 2026 مستند «نازا» (NAZA) به یکی از جنجالی ترین آثار سینمایی درباره جنگ غزه تبدیل شد. این مستند با تکیه بر روایت های افشاگرانه شماری از نظامیان و افشاگران ارتش اسرائیل، ابعاد مختلفی از عملکرد نظامی این رژیم در غزه را به تصویر می کشد و به افشای مواردی از جنایت های جنگی می پردازد. سازندگان اسرائیلی این اثر در جشنواره فیلم ونیز موفق به کسب جایزه بهترین مستند شدند؛ موفقیتی که بازتاب گسترده ای در رسانه های بین المللی داشت. در ادامه، مواضع و اقدامات دولت نتانیاهو علیه سازندگان فیلم، از جمله تهدید به سلب تابعیت آنان، به جنجال های پیرامون این مستند دامن زد.

اکنون نشریه آمریکایی هالیوود ریپورتر در گزارشی به بررسی تأثیر احتمالی این مستند، در کنار فیلم «عشق های ما» ساخته آوی نشِر و برخی حواشی فرهنگی و رسانه ای دیگر، بر کاهش آرای احتمالی نتانیاهو در انتخابات اخیر اسرائیل پرداخته است. این گزارش نشان می دهد که چگونه آثار سینمایی، حتی در شرایطی که مستقیماً به تبلیغات انتخاباتی نمی پردازند، می توانند با برجسته کردن ناکامی های امنیتی، پیامدهای جنگ و انتقاد از عملکرد دولت، بر فضای سیاسی و نگرش رأی دهندگان تأثیر بگذارند.

از این منظر، آنچه در سال های اخیر در سینمای اسرائیل جریان داشته، صرفاً مجموعه ای از واکنش های هنری به تحولات سیاسی و نظامی نیست؛ بلکه می توان آن را نشانه ای از شکل گیری نوعی اعتراض سینمایی به سیاست های حاکم دانست. اعتراض هایی که در پی تشدید جنایت ها در نوار غزه، کرانه باختری، رام الله و دیگر مناطق سرزمین های اشغالی، ابعاد تازه ای پیدا کرده اند و اکنون، با ورود به فضای انتخابات و مناقشات سیاسی داخلی، ممکن است پیامدهایی فراتر از پرده سینما داشته باشند.

هالیوود ریپوتر در این گزارش نوشته است: دو فیلم سینمایی ممکن است نقشی تعیین کننده در ترغیب رأی دهندگان به حمایت از ائتلاف «تغییر» که مخالف نتانیاهو است، در برابر ائتلاف بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، در انتخابات روز سه شنبه این کشور ایفا کرده باشند. یکی از این دو فیلم به موفقیتی چشمگیر در گیشه دست یافته است. دیگری اصلاً در اسرائیل اکران نشده است.

نخستین فیلمی که شاید در شکل گیری این وضعیت نقش داشته باشد، «عشق های ما» (Our Loves)، ساخته آوی نشِر است. این فیلم داستانی احساسی با چاشنی اکشن درباره تلاش اسرائیلی ها برای زنده ماندن در جریان حملات حماس در هفتم اکتبر است؛ اثری که سیاست را آشکارا در مرکز توجه خود قرار نمی دهد.

با این حال، فیلم با به تصویر کشیدن ارتشی که در صحنه غایب است و تمرکز بر ناکامی های امنیتی، دست کم به طور ضمنی از دولت نتانیاهو که در آن زمان زمام امور را در دست داشت، انتقاد می کند؛ هرچند در لایه های زیرین آن، مضامینی چون اتحاد و میهن دوستی نیز به چشم می خورد.

از سوی دیگر، فیلم با استقبال گسترده ای روبه رو شده است. این درام که عمداً دو هفته پیش از انتخابات اکران شد، تاکنون در اسرائیل 150 هزار مخاطب را به سینماها کشانده است؛ رقمی قابل توجه برای فیلمی غیرهالیوودی در کشوری کوچک. چنین استقبالی شاید می توانست چند کرسی مهم دیگر را نیز از نتانیاهو بگیرد.

نشِر آشکارا اعلام کرده است که از دولت نتانیاهو حمایت نمی کند و معتقد است اعضای این دولت از فیلمش خوششان نخواهد آمد. او در جشنواره بین المللی فیلم تورنتو (TIFF) به نشریه هالیوود ریپورتر گفته بود: «من به هیچ وجه با دیدگاه دولت موافق نیستم. من هم از جمله کسانی خواهم بود که به این دولت رأی نمی دهند.»

او پس از آن نیز در گفت وگو با رسانه های اسرائیلی، مواضعی مشابه اتخاذ کرده است.

اظهارات نشِر از آن جهت اهمیت دارد که او نه تنها فیلم سازی محبوب است، بلکه آثاری درباره چگونگی عبور از دوره های بحرانی گذشته نیز ساخته است. فیلم های Rage and Glory و Image of Victory هر دو در بستر درگیری های پیرامون تأسیس اسرائیل در سال 1948 روایت می شوند. به همین دلیل، بسیاری او را نوعی چراغ هنری در دل تاریکی می دانند.

این واقعیت که آیزنکوت، 66 ساله، پسرش را در جنگ غزه از دست داده نیز به فیلم بُعدی عاطفی می بخشد و ممکن است بر تأثیر آن به سود او افزوده باشد. تماشای فیلم به راحتی می تواند مخاطب را به یاد این نامزد انتخاباتی و تجربه دردناک او بیندازد. چنین پیوندی در مورد نتانیاهو کمتر صدق می کند؛ پسر او تا همین اواخر در میامی به سر می برد، در حالی که جنگ اسرائیل و حماس در غزه ادامه داشت.

حتی یکی از شخصیت های نظامی سرسخت فیلم نیز از نظر سنی چندان جوان تر از آیزنکوت نیست.

دومین فیلمی که شاید معادلات سیاسی را تحت تأثیر قرار داده باشد، مستند «نازا» (NAZA) ساخته یووال آبراهام و راشل شور است؛ مستندی پرفروش که در آن، حدود دو دوجین افشاگر از ارتش اسرائیل (IDF) روایت هایی از نحوه اداره جنگ غزه توسط دولت نتانیاهو افشا می کنند. این فیلم در اسرائیل اکران نشده است، اما طی هفته های اخیر نام و محتوای آن به طور گسترده در رسانه های اسرائیلی مطرح بوده است.

تأثیر این مستند بر افکار عمومی چندان ساده و یک سویه نیست. حتی بسیاری از منتقدان نتانیاهو نیز از فیلم انتقاد کرده اند و معتقدند که همه ابعاد ماجرا را روایت نمی کند. از سوی دیگر، یک فیلم ضد ارتش اسرائیل لزوماً برای دست کم بخشی از حامیان آیزنکوت نیز خوشایند نخواهد بود.

با این حال، دولت نتانیاهو کوشید از همین مسئله بهره برداری سیاسی کند و با جنجال آفرینی اعلام کرد که قصد دارد برای سلب تابعیت آبراهام و شور اقدام کند؛ اقدامی که ظاهراً هیچ مبنای حقوقی مشخصی برای آن وجود ندارد.

این موضع گیری ممکن است در میان هواداران نتانیاهو مؤثر بوده باشد، اما به نظر نمی رسد توانسته باشد رأی دهندگان گسترده تری را که حزب لیکود برای پیروزی به آرای آن ها نیاز داشت، به سوی او بکشاند. حتی ممکن است نتیجه معکوس داده باشد و این تصور را تقویت کرده باشد که دولت هیچ انتقادی را برنمی تابد؛ موضوعی که از نظر رأی دهندگان حامی ائتلاف «تغییر» باید کاملاً قابل طرح و بررسی باشد.

البته سنجش تأثیر یک مستند بر وضعیتی پیچیده در جهان واقعی کار آسانی نیست. با این همه، طرح گسترده تر بحث درباره جنگ ــ به گونه ای که از زمان نمایش فیلم در جشنواره ونیز در ماه گذشته، روزنامه های اسرائیلی مملو از یادداشت ها و مقالات انتقادی بوده اند ــ ممکن است به موقعیت سیاسی رهبر جنگ آسیب زده باشد.

نکته قابل توجه این است که حزب لیکود، با وجود دوام سیاسی نتانیاهو در سه دهه گذشته، این روزها به تنهایی نیرویی اکثریت ساز نیست. این حزب در انتخابات روز سه شنبه کمتر از 25 درصد آرا را به دست آورده و برای نزدیک شدن به اکثریت، به ائتلاف با احزاب راست افراطی و احزاب فوق ارتدوکس وابسته است.

در همین حال، یکی از چهره های ثابت سینما نیز ممکن است روز سه شنبه بر معادلات انتخاباتی تأثیر گذاشته باشد.

گال گدوت، ستاره فیلم «زن شگفت انگیز» (Wonder Woman) و شاید نزدیک ترین چهره به یک نماد ملی در اسرائیل امروز، روز سه شنبه ویدئویی از حضور خود در محل رأی گیری منتشر کرد و گفت به ائتلاف «تغییر» رأی می دهد. او برای شرکت در انتخابات از لس آنجلس به اسرائیل سفر کرده بود و در پست اینستاگرامی خود از همه اسرائیلی ها خواست آن ها نیز رأی بدهند؛ مشارکتی که حدود 80 درصد واجدان شرایط در آن شرکت کردند. به این ترتیب گدوت نیز سپس به صراحت مخالفت خود را با نتانیاهو بیان کرد.

این بازیگر اسرائیلی حتی در قسمت ویژه شب انتخابات برنامه طنز Eretz Nehederet، نسخه اسرائیلی برنامه Saturday Night Live، نیز ظاهر شد؛ برنامه ای که در حالی پخش شد که حوزه های رأی گیری هنوز باز بودند. گدوت در این آیتم طنز سوار یک خودروی اوبر می شد و درباره زندگی در لس آنجلس به عنوان یک اسرائیلی صحبت می کرد.

وقتی راننده از او پرسید زندگی در خارج از کشور به عنوان یک اسرائیلی دشوار است یا نه، گدوت شاید یکی از مهم ترین واقعیت های ناگفته درباره وضعیت منطقه را بیان کرد.

گدوت با اشاره به فضای رسانه ای و تفاوت روایت ها گفت: «من همیشه باید برای مردم توضیح بدهم. آنچه شما آنجا می بینید، اینجا نمی بینید. و آنچه اینجا می بینید، آنجا نمی بینید.»