آمادگی معادن زغال سنگ برای کمک به تامین انرژی در شرایط بحرانی فصل زمستان

سعید صمدی در گفت و گو اختصاصی با خبرنگار تحریریه صنعت و معدن خبرگزاری صداوسیما؛ با بیان اینکه زغال سنگ از قدیمی ترین منابع تأمین انرژی بشر به شمار می رود، افزود: این ماده معدنی به ویژه پس از انقلاب صنعتی، برای سالیان طولانی یکی از اصلی ترین منابع انرژی جهان بوده است؛ هرچند در ادامه، نفت و فرآورده های نفتی، گاز طبیعی، انرژی های تجدیدپذیر و انرژی هسته ای به عنوان رقبای آن مطرح شدند، زغال سنگ همچنان سهمی در حدود 40 درصد از تأمین انرژی جهان دارد.

دبیر انجمن زغال سنگ ایران با اشاره به اهمیت تنوع بخشی به منابع تأمین انرژی در شرایط بحرانی گفت: در صورت بروز اختلال در تأمین انرژی کشور، زغال سنگ می تواند به عنوان یکی از گزینه های قابل بررسی برای کمک به تأمین نیاز داخلی مطرح شود؛ البته بهره گیری از این ظرفیت به نوع مصرف، زیرساخت های موجود و زمان موردنیاز برای آماده سازی تجهیزات بستگی دارد.

وی افزود: در حال حاضر نیز بخاری های زغال سنگ سوز در داخل کشور تولید می شوند و بخشی از تولیدات این حوزه به کشور هایی مانند افغانستان و پاکستان صادر می شود. بنابراین، ظرفیت تولید تجهیزات مرتبط در کشور وجود دارد، اما توسعه مصرف داخلی مستلزم برنامه ریزی و رعایت الزامات فنی و ایمنی است.

صمدی قیمت مناسب و امکان ذخیره سازی بلندمدت را از مهم ترین مزیت های این ماده معدنی دانست و گفت: زغال سنگ در مقایسه با برخی از منابع انرژی، از نظر هزینه تأمین انرژی حرارتی مزیت قابل توجهی دارد. البته این مقایسه باید بر مبنای قیمت های جهانی و در شرایط یکسان از نظر میزان انرژی تولیدی انجام شود، نه بر اساس قیمت های یارانه ای گاز در داخل کشور.

وی با بیان اینکه مزیت مهم تر زغال سنگ، قابلیت ذخیره سازی آن است افزود: در حالی که ذخیره سازی گاز و برخی دیگر از حامل های انرژی به زیرساخت ها و هزینه های قابل توجهی نیاز دارد، زغال سنگ را می توان برای دوره های طولانی، حتی دو تا سه سال، ذخیره کرد. هرچند ممکن است در طول زمان تغییراتی در کیفیت آن ایجاد شود، این موضوع به ویژه در مورد زغال سنگ حرارتی اهمیت چندانی ندارد.

به گفته صمدی، همین ویژگی موجب شده است بسیاری از کشور ها برای تقویت امنیت انرژی خود، به خصوص پیش از آغاز فصل سرما، اقدام به ذخیره سازی زغال سنگ کنند. مصرف کنندگان نیز معمولاً بخشی از نیاز زمستانی خود را از قبل تأمین و ذخیره می کنند.

صمدی با اشاره به وضعیت ذخایر زغال سنگ کشور افزود: ایران از نظر منابع زغال سنگ در جایگاه یک کشور با ظرفیت متوسط قرار دارد؛ به این معنا که نه با کمبود جدی منابع مواجه است که ناچار به تأمین نیاز خود از طریق واردات باشد و نه از نظر حجم ذخایر در شرایطی مشابه منابع غنی نفت و گاز کشور قرار دارد.

وی ادامه داد: برآورد ها نشان می دهد ایران حدود 12 میلیارد تن ذخیره زمین شناسی زغال سنگ و حدود 2 تا 3 میلیارد تن ذخیره قطعی اکتشاف شده دارد. با توجه به مصرف سالانه حدود 4 میلیون تن زغال سنگ در کشور، ذخایر قطعی موجود از نظر تئوریک برای تأمین نیاز فعلی در حدود هزار سال کفایت می کند؛ هرچند میزان قابل استخراج و اقتصادی ذخایر، کیفیت زغال سنگ و تغییرات احتمالی مصرف در آینده نیز باید در نظر گرفته شود.

دبیر انجمن زغال سنگ ایران با تأکید بر ظرفیت های مغفول مانده در بخش زغال سنگ حرارتی گفت: بخش قابل توجهی از ظرفیت های این حوزه هنوز به طور جامع اکتشاف نشده است. به دلیل محدودیت تقاضا و نبود توجیه اقتصادی کافی در گذشته، فعالیت های اکتشافی گسترده ای در این بخش انجام نشده و به همین دلیل، بخشی از منابع زغال سنگ حرارتی ایران همچنان دست نخورده باقی مانده است.

وی افزود: توسعه اکتشافات در صورت ایجاد تقاضای اقتصادی می تواند زمینه شناسایی ذخایر جدید و افزایش ظرفیت تولید داخلی را فراهم کند.

صمدی اضافه کرد: استفاده از زغال سنگ در برخی صنایع، از جمله صنعت سیمان، به دلیل امکان تغییر تجهیزات احتراقی و مشعل ها، می تواند با پیچیدگی کمتری انجام شود؛ اما استفاده از آن در صنعت برق به زیرساخت ها و سرمایه گذاری های بیشتری نیاز دارد و نمی توان انتظار داشت این ظرفیت در کوتاه مدت و بدون آماده سازی لازم وارد مدار شود.