پیمان شکنی و فساد در زمین؛ از مصادیق فتنه گری یهود در قرآن

به گزارش ایکنا از همدان، در سلسله مباحث یهودشناسی و دشمن شناسی براساس قرآن کریم موضوع عهد و پیمان بنی اسرائیل، پیمان شکنی آنان در دوره حضرت موسی(ع) و ماجرای بنی قریظه در زمان پیامبر اکرم(ص) بررسی شد. خبرنگار ایکنا از همدان با حجت الاسلام والمسلمین محمد طبرسی معاون تبلیغ حوزه علمیه همدان، درباره مفهوم فتنه در قرآن کریم، آیات مرتبط با فتنه گری و زمینه های تاریخی نزول این آیات گفت وگویی کرده است که مشروح آن را در زیر می خوانیم:

ایکنا ـ مفهوم فتنه در قرآن کریم چیست و این واژه در آیات مرتبط با رفتار یهود چه معنایی دارد؟

واژه «فتنه» در قرآن کریم معانی متعددی دارد که از جمله آن ها می توان به آزمایش، عذاب و ایجاد اختلاف و آشوب اشاره کرد. در آیاتی که به رفتار گروه هایی از یهود اشاره دارند، این مفهوم بیشتر در ارتباط با ایجاد شک و تردید در دین، تحریف حقایق و برهم زدن نظم اجتماعی جامعه ایمانی مطرح می شود.

از این رو، برای شناخت رفتارهای فتنه انگیز در طول تاریخ، باید به قرآن کریم مراجعه کنیم و با بهره گیری از آیات این کتاب الهی، رفتارها و زمینه های شکل گیری فتنه را بشناسیم.

ایکنا ـ کدام آیات قرآن کریم به فتنه انگیزی و فساد در زمین توسط یهود اشاره دارند؟

یکی از آیاتی که در این زمینه می توان به آن اشاره کرد، آیه 64 سوره مائده است که می فرماید: «وَأَلْقَیْنَا بَیْنَهُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاءَ إِلَیٰ یَوْمِ الْقِیَامَةِ ۚ کُلَّمَا أَوْقَدُوا نَارًا لِّلْحَرْب أَطْفَأَهَا اللَّهُ ۚ وَیَسْعَوْنَ فِی الْأَرْضِ فَسَادًا ۚ وَاللَّهُ لَا یُحِبُّ الْمُفْسِدینَ؛ و میان آنان [یهودیان] تا روز قیامت دشمنی و کینه افکندیم. هر بار که آتش جنگ را برافروختند، خدا آن را خاموش ساخت؛ و آنان در زمین برای فساد می کوشند، و خدا مفسدان را دوست ندارد.»

بیشتر بخوانید:

درس قرآن از پیمان شکنی یهود؛ دشمن را باید براساس سابقه اش شناخت یهود؛ حریص ترین مردم  تحریف لفظی و معنوی تورات از منظر قرآن  حسادت؛ علت کفر یهود   خط بطلان قرآن کریم بر برتری قوم یهود 

در این آیه، عبارت «یَسْعَوْنَ فِی الْأَرْضِ فَسَادًا» به تلاش برای ایجاد فساد در زمین اشاره دارد. فساد در این چارچوب می تواند مصادیقی مانند ایجاد تفرقه، برافروختن آتش جنگ و اقدام علیه صلح و امنیت داشته باشد. همچنین، عبارت «کُلَّمَا أَوْقَدُوا نَارًا لِّلْحَرْب» بر برافروختن آتش جنگ دلالت دارد.

از این منظر، فتنه انگیزی می تواند زمینه ساز گسترش فساد در زمین باشد. بنابراین، برای مقابله با فساد، باید عوامل و ریشه های شکل گیری آن را شناخت و با آن ها مقابله کرد.

خداوند در آیه 78 سوره مائده می فرماید: «لُعِنَ الَّذینَ کَفَرُوا مِن بَنِی إِسْرَائِیلَ عَلَیٰ لِسَانِ دَاوُودَ وَعِیسَی ابْنِ مَرْیَمَ ۚ ذَٰلِکَ بمَا عَصَوا وَّکَانُوا یَعْتَدُونَ؛ کافران بنی اسرائیل بر زبان داوود و عیسی بن مریم لعنت شدند؛ زیرا نافرمانی کردند و تجاوزکار بودند.»

این آیه، نافرمانی و تجاوز از حدود الهی را از جمله دلایل نکوهش گروهی از بنی اسرائیل معرفی می کند. در تبیین مفهوم «اعتداء» نیز می توان به عبور از حدود الهی و تعدی به حقوق دیگران اشاره کرد؛ رفتارهایی که می توانند زمینه ساز اختلاف، فتنه و ناامنی اجتماعی شوند. بنابراین، در بررسی آیات مرتبط با بنی اسرائیل، توجه به رفتارهایی همچون نافرمانی، تجاوز و نقض حدود الهی اهمیت دارد.

ایکنا ـ آیا قرآن کریم همه پیروان یهودیت را به یک شکل معرفی می کند یا میان گروه های مختلف آنان تفاوت قائل می شود؟

قرآن کریم یهود را یک مجموعه یکدست معرفی نمی کند و در آیات مختلف، میان گروه های گوناگون اهل کتاب تمایز قائل می شود. برای نمونه، خداوند در آیه 113 سوره آل عمران می فرماید: «لَیْسُوا سَوَاءً ۚ مِّنْ أَهْلِ الْکِتَاب أُمَّةٌ قَائِمَةٌ یَتْلُونَ آیَاتِ اللَّهِ آنَاءَ اللَّیْلِ وَهُمْ یَسْجُدُونَ؛ [همه اهل کتاب] یکسان نیستند، از اهل کتاب گروهی درستکار [و رعایت کننده حقّ خدا و مردم] هستند، آیات خدا را در ساعاتی از شب می خوانند و [به پیشگاه حق از روی تواضع و فروتنی] سجده می کنند».

این آیه بیان می کند که اهل کتاب یکسان نیستند و گروهی از آنان بر حق استوارند، آیات الهی را در ساعات شب تلاوت می کنند و به عبادت خداوند می پردازند.

نکته مهم این است که در قرآن کریم، رفتارهای نادرست و فتنه انگیز گروه هایی از اهل کتاب مورد نکوهش قرار گرفته است؛ اما این نکوهش را نباید به همه پیروان یک دین تعمیم داد. قرآن در کنار بیان انحراف ها و تخلفات برخی گروه ها، وجود افراد صالح و حق جو در میان اهل کتاب را نیز به رسمیت می شناسد.

ایکنا ـ زمینه تاریخی نزول آیاتی که به رفتار یهود اشاره دارند، چه بوده است؟

بسیاری از آیاتی که درباره رفتار گروه هایی از یهود سخن می گویند، در دوره حضور پیامبر اکرم(ص) در مدینه نازل شده اند. در آن دوره، برخی از گروه های یهودی با مشرکان مکه علیه پیامبر اسلام(ص) هم پیمان شدند و پیمان هایی را که با مسلمانان داشتند، نقض کردند.

بخشی از آیات سوره های حشر و مائده نیز در ارتباط با موضوعاتی مانند پیمان شکنی و توطئه های گروه هایی در آن دوره مورد توجه قرار می گیرند.

شناخت زمینه تاریخی نزول این آیات کمک می کند تا مفهوم فتنه گری را در بستر سیاسی و اجتماعی زمان نزول قرآن بهتر درک کنیم. بر این اساس، باید میان رفتار گروه های مشخصی که به پیمان شکنی، توطئه یا اقدامات فتنه انگیز دست زده اند و همه پیروان یک دین در دوره های مختلف تاریخی تفاوت قائل شد.

ایکنا ـ با توجه به آیات یادشده، چه جمع بندی ای می توان درباره مفهوم فتنه گری یهود در قرآن کریم ارائه کرد؟

براساس آیات قرآن کریم، فتنه گری را می توان در رفتارهایی مانند برافروختن آتش جنگ، ایجاد فساد در زمین، پیمان شکنی و تحریف حقایق بررسی کرد. قرآن کریم این رفتارها را نکوهش می کند و در برخی آیات، گروه هایی از بنی اسرائیل را به دلیل ارتکاب چنین رفتارهایی مورد انتقاد قرار می دهد.

در عین حال، قرآن کریم همه یهودیان را یکسان نمی داند و در آیه 113 سوره آل عمران، به وجود گروهی از اهل کتاب اشاره می کند که بر حق استوارند و به عبادت خداوند می پردازند.

از سوی دیگر، توجه به زمینه تاریخی نزول آیات نیز ضروری است؛ زیرا بسیاری از این آیات ناظر به رفتار گروه های مشخصی در مدینه و مناسبات سیاسی و اجتماعی آن دوره هستند.

بنابراین، در تحلیل قرآنی موضوع فتنه گری باید به رفتارهای مشخص، زمینه های تاریخی و محتوای آیات توجه کرد و از تعمیم دادن رفتار گروهی به همه پیروان یک دین پرهیز داشت.

انتهای پیام