معرفی مهم ترین منابع حدیثی حضرت زهرا(س)

 به قلم کبری محبوبی استاد حوزه علمیه خواهران 

ملاک ما در کشف حکم شرعی، حجت بودن سخن معصوم(ع) است و البته فقط این حجیت، منحصر در احکام شرعی نیست بلکه در اخلاق و اعتقادات نیز سخن معصوم(ع) که اصطلاحاً به آن حدیث می گویند، پشتوانه دیانت ما است. بر همین اساس چون حضرت زهرا(س) نیز جزو 14 معصوم به شمار می روند، سخنان ایشان را نیز حدیث می گوییم و همان استناد و حجیت را داراست.

محور سخنان و احادیث حضرت زهرا(س)

در یک تقسیم بندی کلی احادیث معصومین شامل سه عرصه «احکام و تکالیف»؛ «اعتقادات» و «اخلاق» می شود. ولی چون به دلایل مختلف از جمله کوتاهی دوران زندگی برخی از معصومین یا محدودیت هایی که حکومت های ظلم بر اهل بیت(ع) وارد می کردند، تعدادی از 14 معصوم ما، دارای احادیث اندکی هستند.

بیشتر بخوانید:

 حضرت زهرا(س)؛ آینه تمام قد پیامبر(ص) در منابع اهل سنت  کوثر در نگاه مفسران شیعه؛ از خیر کثیر تا تداوم نسل پیامبر اکرم(ص)  جهاد تبیین فاطمی؛ روشنگری در برابر غبار فتنه  حیا؛ جلوه ای از سیره فاطمی در سبک زندگی مؤمنانه  تحلیل مقاومت حضرت فاطمه(س) در برابر ستم   احسان کریمانه؛ درس قرآن و مکتب فاطمی 

حضرت زهرا(س) نیز به علت اینکه در سنین جوانی مظلومانه به شهادت رسیده، احادیث فراوانی از حضرت در دست نیست و بر اساس کمیت و تعداد اگر بخواهیم احادیث حضرت را ذکر کنیم بین دو تا سه هزار حدیث از حضرت زهرا(س) نقل شده، که البته برخی از این نقل ها چون با اعتقادات اصیل شیعه یا با مقام حضرت ناسازگار است و در منابع عامه آمده، قابل استناد نیست. اما بخش هایی از کلام حضرت زهرا(س) هم در منابع شیعه و هم سنی آمده است و از حیث موضوع دربردارنده هر سه محور احکام و اعتقادات و اخلاق است.

کتاب های تدوین شده در زمینه احادیث حضرت زهرا(س)

در زمینه احادیث و سخنان گهربار حضرت فاطمه زهرا(س) به علت اینکه بخشی از این سخنان بسیار معروف و مشهور است مانند خطبه فدکیه، کتاب های بسیاری در این زمینه تولید گشته است، مثلاً شرح خطبه فدک آیت الله حاج آقا مجتبی تهرانی، یا شرح آیت الله سیدعزالدین زنجانی، یا شرح آیت الله سیدمحمدمهدی میرباقری، یا شرح آیت الله مصباح یزدی و نیز شرح آیت الله میرزا خلیل کمره ای که همگی عالمانه بر این خطبه شرح نگاشته اند که برخی به زبان عربی و برخی فارسی است و خواندن آن ها انسان را با عظمت حضرت زهرا(س) و مظلومیت ایشان آشنا می سازد.

اما در زمینه مطلق سخنان و احادیث حضرت زهرا(س) نیز چندین کتاب تولید شده است. چندین کتاب که عمدتاً به زبان عربی تدوین شده که البته قبل از ذکر نام کتاب ها این نکته را باید تذکر داد که برای بهره بردن بیشتر جامعه ما و ترویج سبک زندگی فاطمی شایسته است کتاب هایی که به زبان عربی درباره حضرت زهرا(س) و احادیث ایشان نوشته شده اگر ترجمه نشده، ترجمه بشود.

یکی از آثاری که درباره سخنان حضرت زهرا(س) تدوین شده کتاب نهج الحیات(فرهنگ سخنان حضرت زهرا(س)) اثر مرحوم حجت الاسلام محمد دشتی است که به صورت موضوعات الفبایی، تدوین گشته و هم متن عربی سخنان و احادیث و هم ترجمه فارسی را در بر دارد. کتاب دیگری که در این زمینه چاپ شده یکی از مجلدات «موسوعه الکلمه» اثر شهید سیدحسن شیرازی است که سخنان حضرت زهرا(س) را در بر دارد.

سومین کتاب، مجلد سوم از دانشنامه شش جلدی فاطمی است که زیر نظر استاد رشاد تدوین شده و دربردارنده احادیث و سخنان حضرت زهرا(س) با ترجمه آن هاست؛ کتاب دیگر توسط مسندنویس پرتلاش مرحوم علامه عطاردی قوچانی به بازار تحقیق ارائه شده است که با نام «مسند فاطمه الزهرا(س)» احادیث بانوی شجاع و مظلوم اهل بیت(ع) را در بر دارد.

همچنین باید یاد نمود از موسوعه مرحوم آیت الله انصاری زنجانی که جامع ترین کتابی که می توان احادیث حضرت زهرا(س) را در آن دید همین کتاب است. چنانکه باید از کتابی که پژوهشکده باقرالعلوم قم با عنوان موسوعه کلمات حضرت زهرا(س) به عربی تدوین نموده و به فارسی نیز ترجمه شده است یاد نمود.

این کتاب ها معروف ترین کتاب هایی است که احادیث و سخنان حضرت زهرا(س) را در بردارد و می توان با خواندن و انس با این احادیث، بیش از پیش سبک زندگی فاطمی را در زندگی خود پیاده نمود.

انتهای پیام