کتاب «حکمرانی فضای مجازی در اندیشه امام شهید»؛ نقشه راه ایران قوی

جواد آزادی، از نویسندگان کتاب «حکمرانی فضای مجازی در اندیشه امام شهید»، در گفت وگو با خبرنگار خبرگزاری صداوسیما، با اشاره به اهمیت حکمرانی فضای مجازی در منظومه فکری رهبر شهید انقلاب اسلامی گفت: یکی از ویژگی های برجسته این اندیشه، توجه به فضای مجازی فراتر از ابعاد صرفاً فنی و فناورانه و نگاه به آن از منظر نظامات اجتماعی و تمدنی است. وی با اشاره به پیشینه توجه به موضوع حکمرانی فضای مجازی در کشور افزود: در بررسی اسناد و سیاست های مرتبط با این حوزه، می توان روند شکل گیری نگاه کلان به فضای مجازی و تلاش برای تدوین چارچوب های سیاست گذاری در این عرصه را دنبال کرد. هدف از این رویکرد، فراهم کردن زمینه ای برای مواجهه اصولی با تحولات فضای مجازی و تبدیل ظرفیت های آن به ابزاری برای پیشرفت کشور است. آزادی با تشریح ساختار کتاب «حکمرانی فضای مجازی در اندیشه امام شهید» گفت: این اثر با هدف ارائه چارچوبی در اختیار حکمرانان و سیاست گذاران کشور تدوین شده است؛ چارچوبی که بتواند هم به مسائل جاری فضای مجازی پاسخ دهد و هم برای تصمیم گیری و برنامه ریزی در آینده مورد استفاده قرار گیرد. وی افزود: در تدوین این کتاب تلاش شده است مجموعه ای از بیانات، اسناد و سیاست های مرتبط گردآوری و در کنار یک چارچوب تحلیلی برای حکمرانی فضای مجازی ارائه شود تا پژوهشگران، مدیران و تصمیم گیران بتوانند از این مبانی برای مواجهه با مسائل مختلف این حوزه استفاده کنند. این نویسنده با اشاره به ساختار سه بخشی کتاب افزود: بخش نخست به جهان بینی و نوع نگاه رهبر شهید انقلاب اسلامی به فضای مجازی اختصاص دارد و تلاش می کند مبانی فکری این دیدگاه را با بهره گیری از بیانات، سیاست های کلی و اسناد مرتبط تبیین کند. وی ادامه داد: بخش دوم به چارچوب حکمرانی فضای مجازی در این منظومه فکری می پردازد. در این بخش، تلاش شده است اصول و مبانی لازم برای تحلیل و مواجهه با مسائل فضای مجازی در اختیار حکمرانان و پژوهشگران قرار گیرد؛ به گونه ای که این چارچوب صرفاً محدود به مسائل مقطعی نباشد و در آینده نیز قابلیت استفاده داشته باشد. آزادی افزود: در این بخش، حکمرانی فضای مجازی در سه سطح بخشی، ملی و جهانی بررسی شده است. در سطح بخشی، موضوع حکمرانی فضای مجازی در ارتباط با حوزه های مختلف کشور مورد توجه قرار می گیرد؛ در سطح ملی، مسئله نظام سازی و ایجاد ساختارهای لازم برای حکمرانی فضای مجازی دنبال می شود و در سطح جهانی نیز الگوهای رقابت تمدنی و جایگاه کشورها در عرصه حکمرانی فضای مجازی بررسی می شود. وی با اشاره به اهمیت نگاه تمدنی به فضای مجازی گفت: رهبر شهید انقلاب اسلامی در دیدار سوم بهمن ماه سال 1396 با اعضای شورای عالی فضای مجازی، این عرصه را در تراز مسائل تمدنی مورد توجه قرار دادند. این نگاه نشان می دهد که فضای مجازی صرفاً یک ابزار ارتباطی یا فناوری جدید نیست، بلکه می تواند بر ابعاد مختلف حیات اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی جامعه تأثیر بگذارد. این نویسنده ادامه داد: بر همین اساس، در کتاب تلاش شده است علاوه بر تبیین چارچوب حکمرانی در سطوح مختلف، ظرفیت ها و عناصر قدرت آفرین نیز مورد توجه قرار گیرند؛ ظرفیت هایی که می توانند در تقویت توان ملی و ارتقای جایگاه کشور در عرصه فضای مجازی نقش داشته باشند. آزادی درباره بخش پایانی کتاب نیز گفت: بخش سوم به تدابیر، سیاست ها و رهنمودهای مرتبط با فضای مجازی اختصاص دارد که با استفاده از بیانات و اسناد مرتبط گردآوری و تنظیم شده اند. تلاش ما این بوده است که در کنار تبیین مبانی فکری و ارائه چارچوب حکمرانی، مجموعه ای از تدابیر و سیاست ها نیز در اختیار مخاطبان قرار گیرد تا امکان استفاده از این مبانی در عرصه تصمیم گیری و اجرا فراهم شود. وی با اشاره به وجه تمایز این اثر افزود: در این کتاب تلاش شده است اصول و چارچوبی منسجم ارائه شود که بتواند مبنای تحلیل مسائل روز فضای مجازی قرار گیرد و در عین حال، برای سیاست گذاران و حکمرانان در سال های آینده نیز کاربرد داشته باشد. آزادی در تشریح هدف اصلی نگارش این کتاب گفت: هدف ما این بوده است که چارچوبی برای حکمرانی فضای مجازی در اختیار مسئولان و سیاست گذاران کشور قرار گیرد؛ چارچوبی که هم متناسب با نیازهای امروز باشد و هم بتوان از آن برای مواجهه با تحولات آینده استفاده کرد. وی تأکید کرد: اگر قرار است در فضای مجازی حکمرانی قانونمند و مؤثر مبتنی بر منافع ملی داشته باشیم، لازم است مبانی نظری و چارچوب های اجرایی آن به درستی تبیین شوند تا مسئولان بتوانند بر اساس آن ها تصمیم گیری کنند و ظرفیت های این عرصه را در مسیر پیشرفت کشور به کار بگیرند. این نویسنده در پایان با اشاره به پیوند حکمرانی فضای مجازی با مسیر پیشرفت انقلاب اسلامی خاطرنشان کرد: می توان حاصل این کتاب را در یک جمله خلاصه کرد؛ تلاش برای حرکت به سمت ایران قوی از مسیر فضای مجازی. وی افزود: امیدواریم در تکمیل و امتداد زنجیره پیشرفت انقلاب اسلامی، از شکل گیری نظام اسلامی و دولت اسلامی تا جامعه اسلامی و در نهایت تمدن اسلامی، بتوانیم این مسیر را در فضای مجازی نیز دنبال کنیم و زمینه ایجاد فضایی قانونمند، سالم، ایمن و امن را فراهم آوریم؛ فضایی که در کنار تقویت قدرت ملی، به افزایش رفاه و بهبود زندگی مردم کشورمان نیز کمک کند.