جزئیات رویدادی که سنت شکنی کرد؛ پول نیست اما رفاقت هست!

به گزارش خبرنگار مهر، نشست خبری دست اندرکاران چهارمین جایزه ملی آهنگسازی روح الله خالقی روز دوشنبه چهارم آبان در تالار اجتماعات دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برگزار شد.

محمدرضا عزیزی نوازنده و دبیر چهارمین جایزه ملی آهنگسازی روح الله خالقی در ابتدای این نشست خبری ضمن ارائه گزارشی از روند فعالیت های دبیرخانه این رویداد توضیح داد: دغدغه شخصی من برای برگزاری این رویداد که امسال چهارمین دوره آن را میزبانی می کنیم، ابتدا به صورت کاملاً دلی شکل گرفت و سپس با حمایت استادان موسیقی ایرانی پیش رفت و خوشبختانه به این جایزه اعتماد شد و من فکر می کنم نام استاد روح الله خالقی کمک ما بود. البته حضور استادانی که زحمت کشیدند و لطف کردند نیز بسیار مؤثر بود؛ زیرا کارهایی که در ایران می خواهد انجام شود یا باید بعد مالی بسیار بزرگی داشته یا یک اتفاق دلی به اعتبار برگزارکنندگانش باشد. در این چارچوب ما از سمت استادانمان بحث اعتباری را داشتیم؛ چه نگاهی که استاد فخرالدینی به جایزه داشتند و با پذیرفتن نشان خالقی به ما افتخار دادند و چه حضور هیئت داوران در ادوار مختلف این جایزه که واقعاً جای تشکر دارد که بدون چشم داشت کنار ما بودند. امسال نیز استاد حسین علیزاده افتخار دادند و نشان خالقی را از ما پذیرفتند.

اعلام جزئیات جایزه ملی روح الله خالقی

وی افزود: امسال قصد داشتیم صدو بیستمین سالروز تولد روح الله خالقی را برگزار کنیم؛ به همین دلیل جشنواره ما صرفاً یک جشنواره آهنگسازی نبود. دراین چارچوب از مرداد دبیرخانه را فعال کردیم و اکنون یک روز به پایان مهلت فراخوان باقی مانده است. ما برای چند اتفاق زیرشاخه این جشنواره برنامه ریزی کردیم و مانند سال های قبل، ارکستر سازهای ایرانی خالقی نیز فعال بود و چون امسال حسین علیزاده را کنارمان داشتیم و نشان ما را پذیرفتند، شبی با عنوان «از خالقی تا امروز» برگزار کردیم. سه نشست پژوهشی نیز برگزار شد که در آن رویکردهای مختلف، سیر تاریخی و فلسفی و نگاه فرمال به آهنگسازی بررسی شد و از استادان دانشگاهی دعوت شد. افتتاحیه هم محفل مختصری بود که در منزل استاد فخرالدینی برگزار شد.

دبیر چهارمین جایزه ملی آهنگسازی روح الله خالقی تصریح کرد: نگاه ما با تکریم آهنگسازان و استادان گذشته همراه بود، اما دوست داشتیم امسال و در طول این چهار سال، نگاهی به آهنگسازان جوان و استادان معاصرمان نیز داشته باشیم و این رسم را بشکنیم که فقط استادانی که در قید حیات نیستند، تکریم شوند. درست است که نام خالقی برای گذشته است، ولی حالا که استاد فخرالدینی، استاد علیزاده، خود استاد ساکت و استادانی که در جمع هستند و در ادوار مختلف کنار ما هستند باید نگاهمان این باشد که قدردان زحمات استادانمان باشیم.

وی درباره دیگر جزئیات فراخوان نیز توضیح داد: امسال فراخوان ما جدیدتر شد و موسیقی مجلسی، موسیقی ارکستر و موسیقی با کلام را تفکیک کردیم. از طرفی سازآرایی و نوع نگارش پارتیتور نیز تدوین شد؛ یعنی سعی کردیم تا تک تک جزئیات را با کمک استادانمان پیش ببریم تا هیچ جای پرسشی باقی نماند. آئین نامه و شیوه نامه ای تدوین شد که بتوانیم سال های سال آن را اجرایی کنیم. بخش غیررقابتی نیز به این جایزه اضافه شد که نشان جایزه ویژه هیئت داوران است و بر اساس آثاری است که به تفکر و اندیشه روح الله خالقی بسیار نزدیک باشند. چارچوبی که در بخش پژوهشی جشنواره نیز به آن توجه زیادی شد. در عین حال هم معتقدیم به دلیل جنگ و همه فشارهایی که در آن به سر می بریم، ایران محور بودن این جشنواره اکنون می تواند بسیار مهم باشد.

عزیزی با قدردانی از حمایت های انجمن موسیقی ایران، دفتر موسیقی و بنیاد فرهنگی هنری رودکی ادامه داد: عزیزان در بنیاد رودکی با لطفی که به ما داشتند سالن در اختیار ما گذاشتند و بخشی از جوایز را نیز تقبل خواهند کرد. اختتامیه ما هم 16 آبان در تالار رودکی برگزار خواهد شد. البته تا اختتامیه 2 اتفاق دیگر نیز می افتد؛ یکی اینکه خروجی های دوره های قبل اجرا خواهند شد زیرا من از ابتدا دنبال این بودم که حتماً قولی که دادیم عملی شود. قرار بود ارکستر اجراهایی در جشنواره فجر داشته باشد که اتفاقاتی که در کشور افتاد جلوی این قضیه را گرفت، ولی خودمان بخشی از آثار ایرانی را در اختتامیه اجرا خواهیم کرد که برای این اتفاق ویژه از خود آهنگسازان نیز دعوت خواهد شد. دوم اینکه در بخش پژوهشی، کتاب ویژه نامه روح الله خالقی که انجمن آثار و مفاخر فرهنگی طبق قولی که در فراخوان های قبلی داده بودیم به چاپ رسانده است، منتشر شد و استادان و پژوهشگران بزرگی نیز در این فهرست مقالاتی ارائه دادند.

پارتیتور نویسی، جذب اسپانسر و چند داستان دیگر

کیوان ساکت نوازنده، آهنگساز، مدرس و عضو هیئت داوران چهارمین جایزه ملی آهنگساز روح الله خالقی هم در بخش دیگری از این نشست رسانه ای گفت: مرحوم روح الله خالقی یکی از آزاداندیش ترین هنرمندان روزگار خودش بوده و در کنار میهن پرستی و علاقه به فرهنگ و هنر ایران، یکی از انسان ترین و بااخلاق ترین هنرمندان نیز به شمار می رود. بنابراین نام گذاری این جشنواره به نام ایشان کار بسیار زیبایی است و هوشمندی برگزارکنندگان را نشان می دهد. البته این جشنواره چند نکته مثبت دیگر هم دارد؛ یکی اینکه داورانش هیچ وابستگی به هیچ نهاد و ارگانی ندارند. درباره داوران هم باید بگویم تا آنجا که من می شناسم، همه از هنرمندان بسیار باتجربه و سرشناس هستند و مهم تر از همه، نام نیک دارند و همه به نیکی شهره اند. نکته دیگر اینکه این جشنواره انگیزه ای برای آهنگسازان جوان ایجاد می کند تا با توجه به اصول درست آهنگسازی و ارکستراسیون بنویسند. این بسیار مهم است؛ یعنی اصول آهنگسازی و نگارش پارتیتورها را به شیوه ای که در جهان متداول است بیاموزند و خود این امر انگیزه ای برای هنرمندان جوان می شود.

وی افزود: ای کاش جشنواره می توانست در ابعادی دیگر اسپانسرهای غیردولتی پیدا کند. همه این کار را می کنند و هیچ ایرادی هم ندارد که اسپانسر غیردولتی پیدا کنند. من عضو چند خیریه هستم و دوستان زیادی آنجا داریم که امکانات مالی بسیار خوبی دارند. من بارها آنجا کنسرت داده ام و برنامه اجرا کرده ام که یکی از خیرین سالن اجرای آن را ساخته و دیگری امکاناتی به آنها داده است. این ها می توانند اسپانسر گروه ها شوند؛ هم گروه ها اجرا می کنند و هم بخش زیادی از درآمد به آن خیریه می رسد. البته الان زمان تنگ است، ولی ای کاش این موضوع هم رسانه ای شود که چنین جشنواره ای در چنین شرایطی، بدون هیچ وابستگی و بدون هیچ وابستگی دولتی، چهار سال است با سختی و تلاش ادامه دارد و برگزار می شود.

ساکت تصریح کرد: ای کاش کسانی پیدا شوند که بتوانند حمایت مالی کنند تا این رویداد در ابعاد بزرگ تری برگزار شود. من می دانم شرکت هایی هستند که بودجه این کار را دارند و با انجام این کار، از مالیاتشان کسر می شود. اکنون شرکت های بزرگی هستند که در کارهای فرهنگی فعالیت می کنند و می خواهند مشارکت هایی هم داشته باشند. زیرا بودجه هایی که دبیرخانه جشنواره با سختی فراهم کرده، برای خیلی ها واقعاً رقمی نیست.

این مدرس و نوازنده شناخته شده موسیقی کلاسیک ایرانی در بخش دیگری از صحبت های خود توضیح داد: یکی از ویژگی های مهم جایزه آهنگسازی روح الله خالقی این است که شرکت کننده به پارتیتورنویسی می پردازد و نت نویسی علمی را با معیارهای امروز جهانی می آموزد. او حتی می تواند این آثار را اجرا کند؛ هرچند ممکن است برخی هزینه آن را نداشته باشند، اما با امکانات امروزی می توان با هزینه های کم آن را اجرا کرد. مهم ترین نکته این است که در این رویداد خطوط مشخصی تعیین شده است؛ مثلاً اثر باید بر پایه پارتیتورنویسی، عشق به ایران، شعرهای حماسی ایران یا مواردی نظیر این باشد. اما مهم تر از همه این است که پارتیتور باید وجود داشته باشد؛ یعنی آهنگسازی با یک ساز کافی نیست، بلکه مجموعه ای از سازها با قوانین خاصی لازم است که برای همه آهنگسازان و دانشجویان این حوزه مشخص است. به هر حال، پارتیتورنویسی با توجه به معیارهای جهانی، گام بزرگی برای این جشنواره است.

وی افزود: به نظر من، یکی از مهم ترین ویژگی های این جشنواره این است که جوانان را با هر انگیزه ای مجبور به این کار می کند. انگیزه آنها واقعاً جایزه نیست؛ بسیاری از آنها انگیزه مالی ندارند و به جایزه نیازی ندارند، بلکه می خواهند نامشان در این جشنواره مطرح شود، خود را محک بزنند و در میان آهنگسازان جوان شناخته شوند.

ای کاش «تداوم» را فراموش نکنیم

بابک خضرایی مدرس دانشگاه و عضو هیئت داوران این رویداد موسیقایی نیز اظهار کرد: در این جشنواره، موضوع «تداوم» بسیار مهم است؛ زیرا بسیاری از کارهای خوب در کشور به دلیل انقطاع ادامه پیدا نمی کنند. جشنواره ها و حرکت های فرهنگی با تداوم، راه خود را پیدا می کنند و به موفقیت های بزرگ می رسند. راز اعتبار جشنواره های بزرگ جهانی نیز همین تداوم است. بنابراین باید این جشنواره را در هر سطحی حتی در یک خانه شخصی یا با یک یا دو نفر ادامه داد و از دست اندرکاران تشکر کرد.

وی افزود: موضوع دیگر، چندبعدی بودن خالقی است؛ او هم آهنگساز بود و هم شناخت عمیقی از موسیقی دوره قاجار داشت و با علاقه از وزیری و جریان های تجددگرایانه سخن می گفت. هنوز می توان از نوشته ها و توصیه های او، حتی پس از 80 سال، آموخت؛ از جمله توصیه های او در اخلاق حرفه ای به نوازندگان که نباید به افراد حاضر در جمعیت نگاه کنند، کاری که هنوز در برخی ارکسترهای بزرگ دیده می شود.

شهرام توکلی آهنگساز، رهبر ارکستر، مدرس و عضو هیئت داوران جایزه موسیقایی روح الله خالقی هم در ادامه این نشست رسانه ای توضیح داد: جناب ساکت اشاره کرد که غیردولتی و کاملاً خصوصی بودن این رویداد، مهم ترین محرک و عاملی بود که من ترغیب شدم وارد این جریان شوم. من به عنوان کسی که خودم درگیر کارهای اجرایی هستم، می دانم چنین کاری بدون هیچ حمایتی چه مشکلاتی دارد؛ این فقط نشان از علاقه شما به انجام این کار دارد. این را هم می خواستم بگویم اگر مجموعه ارکسترهای پایتخت بتواند کمکی بکند، برای اجراهایتان کمک خواهم کرد.

اینجا رقابت ها ناسالم نیست

علی اکبر قربانی آهنگساز، رهبر ارکستر، مدرس و و عضو هیئت داوران جایزه موسیقایی روح الله خالقی نیز در بخش دیگری از این نشست خبری تصریح کرد: امسال دومین سالی است که به عنوان داور به این جشنواره دعوت شده ام. درباره ماهیت جشنواره، هم باید بگویم آنچه در سال های گذشته دیدم و امسال هم فکر می کنم با همان سیاست ادامه دارد، ایجاد یک رقابت سالم در مسیر رشد و تولید آثار موسیقی ایرانی است.

وی افزود: می دانیم که رپرتوار موسیقی ارکسترال ایرانی هنوز مجموعه گسترده ای نیست بنابراین این جشنواره می تواند به این قضیه بسیار کمک کند. به همین دلیل پیشنهاد می دهم تمام آثاری که به این جشنواره ارسال می شوند حتماً آرشیو و تدوین شوند تا روزی به عنوان آثار موسیقی ایرانی مورد استفاده قرار گیرند. مهم تر از آن، اجرای این آثار است که می دانم واقعاً کار بسیار مشکلی است. البته سال گذشته قول هایی داده شد، اما به دلیل شرایطی که پیش آمد، این آثار اجرا نشدند. فکر می کنم اگر امکانش باشد، امسال هم آثار سال گذشته و هم آثار امسال به اجرا برسند؛ این آثار مانند میوه ای هستند که می رسند. کسی که اثری خلق می کند تا زمانی که آن اثر اجرا نشده، نمی تواند از آن بهره ببرد و این اجراها قشنگ ترین احساسی است که می تواند به صاحب اثر داده شود.

این رهبر ارکستر در پایان تاکید کرد: درباره داوری جشنواره می خواهم خطاب به شرکت کنندگان بگویم که قطعات کاملاً عادلانه بررسی می شوند. تجربه خود من نیز همین است: تمام قطعات بدون نام به دست داوران می رسد، داوران بر اساس ارزیابی خود کارشان را انجام می دهند و نتیجه نهایی اعلام می شود. ممکن است بعد از اعلام نتیجه بپرسیم این آثار را چه کسانی نوشته اند، اما تا آن زمان هیچ کس اطلاعی ندارد و این به عادلانه بودن انتخاب آثار کمک می کند. البته تمام آثاری که ارسال می شوند واقعاً ارزشمندند و هیئت داوران ناچار است تعدادی را انتخاب کند. امیدوارم این مسیر به خوبی ادامه پیدا کند.