بازتعریف جایگاه اتحادیه مؤسسات قرآنی و حمایت از فعالیت های مردمی

حمید صمدی ، معاون قرآن و عترت اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان رضوی، در گفت وگو با ایکنا از خراسان رضوی، در خصوص اهمیت و ضرورت بازتعریف جایگاه اتحادیه مؤسسات قرآنی ، اظهار کرد: اتحادیه ها باید به صورت مستقل و مستمر فعالیت کنند و همچنین خدمات گسترده ای به مؤسسات عضو ارائه دهند. قطعاً تحقق چنین اهدافی مستلزم بازنگری در ساختار و اختیارات اتحادیه ها و فراهم کردن بسترهای قانونی است.

حمید صمدی، معاون قرآن و عترت اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان رضوی، در گفت وگو با ایکنا از خراسان رضوی، در خصوص اهمیت و ضرورت بازتعریف جایگاه اتحادیه مؤسسات قرآنی، اظهار کرد: اتحادیه ها باید به صورت مستقل و مستمر فعالیت کنند و همچنین خدمات گسترده ای به مؤسسات عضو ارائه دهند. قطعاً تحقق چنین اهدافی مستلزم بازنگری در ساختار و اختیارات اتحادیه ها و فراهم کردن بسترهای قانونی است.

وی افزود: با وجود استقبال مردم از فعالیت های قرآنی، مهم ترین موانع توسعه کمی و کیفی مؤسسات قرآنی، مسائل اقتصادی و محدودیت های مالی است. برای بررسی دقیق این موضوع، لازم است پژوهش های مستقلی درباره میزان سهم حوزه قرآن و عترت از سبد فرهنگی و اقتصادی خانواده ها انجام شود. برای مثال، در جلساتی که با کارشناسان حوزه وقف و امور خیریه برگزار می شود، گاهی مشاهده می کنیم که سهم وقف در حوزه فعالیت های قرآنی چندان قابل توجه نیست و حمایت از این حوزه در اولویت های اصلی برخی واقفان قرار ندارد.

معاون قرآن و عترت اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان رضوی تصریح کرد: این موضوع نشان می دهد که برای شناخت دقیق ظرفیت های موجود، به بررسی های میدانی و پژوهش های تخصصی نیاز داریم. از سوی دیگر، خانواده هایی که برای ثبت نام فرزندان خود به مؤسسات قرآنی مراجعه می کنند، معمولاً انتظار دارند کلاس ها با هزینه ای اندک یا حتی با تخفیف های ویژه برگزار شوند؛ این در حالی است که بسیاری از مؤسسات از نظر اقتصادی با مشکلات جدی مواجه اند و فعالیت آن ها از نظر مالی توجیه پذیر نیست.

صمدی ادامه داد: اگرچه فرایند دریافت مجوز برای فعالیت در حوزه قرآن و عترت نسبت به گذشته تسهیل شده است، اما همچنان موانعی در این مسیر وجود دارد. از جمله اینکه مؤسسات قرآنی برای ادامه فعالیت خود به مکان مناسب نیاز دارند و معمولاً باید هزینه های اجاره را پرداخت کنند. همچنین، ارائه آموزش های باکیفیت مستلزم بهره گیری از مربیان، معلمان و استادان متخصص است که طبیعتاً هزینه هایی را به همراه دارد. در کنار این موارد، هزینه های اداری، مالیاتی و سایر مخارج جاری نیز فشار مضاعفی بر مؤسسات وارد می کند. در نتیجه، برخی از این مجموعه ها پس از مدتی فعالیت خود را متوقف می کنند یا به صورت نیمه فعال به کار ادامه می دهند.

وی با بیان اینکه برخی از مدیران مؤسسات توانسته اند در کنار تخصص قرآنی، مهارت های لازم در حوزه مدیریت و اجرای برنامه ها را نیز کسب کنند، گفت: در همین راستا، یکی از اقدامات حمایتی ما، برگزاری دوره های توانمندسازی برای مدیران مؤسسات قرآنی بوده است. در این دوره ها، با بهره گیری از ظرفیت مراکز تخصصی و کارشناسان حوزه های مختلف، تلاش شده است مدیران با شیوه های استاندارد برنامه ریزی، مدیریت و اجرای فعالیت های آموزشی آشنا شوند و بتوانند نتایج مطلوب تری به دست آورند.

معاون قرآن و عترت اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان رضوی همچنین بیان کرد: هنگامی که فعالیت های آموزشی بر اساس اصول تخصصی و استانداردهای مناسب طراحی و اجرا شوند، آثار مثبت آن ها به تدریج برای خانواده ها نیز ملموس خواهد شد. برای مثال، زمانی که والدین پیشرفت فرزند خود را در طول یک دوره آموزشی مشاهده می کنند یا تصاویر و فیلم های مربوط به مراحل مختلف یادگیری او را دریافت می کنند، بهتر می توانند میزان پیشرفت کودک را ارزیابی کنند.

همچنین، برگزاری برنامه های پایانی ترم و فراهم کردن فرصت اجرای برنامه های قرآنی برای کودکان، از جمله قرائت و ارائه محفوظات، می تواند به خانواده ها کمک کند تا نتیجه آموزش ها را به صورت عینی مشاهده کنند. از سوی دیگر، هنگامی که آموزش قرآن با استفاده از روش های تخصصی متناسب با گروه سنی کودکان و با بهره گیری از قصه گویی، آموزش مفاهیم و شیوه های جذاب یادگیری انجام می شود، خانواده ها نیز استقبال بیشتری از این فعالیت ها خواهند داشت.

ضرورت هم افزایی دستگاه ها برای حمایت از فعالیت های قرآنی مردمی

صمدی با تأکید بر اینکه در سطح کلان نیز دستگاه ها و نهادهای مختلفی در حوزه قرآن و عترت فعالیت می کنند که ظرفیت های ارزشمندی در اختیار دارند، اظهار کرد: ضروری است میان این مجموعه ها هم افزایی بیشتری ایجاد شود و برنامه ریزی منسجم تری در سطح کشور صورت گیرد تا ظرفیت های موجود در کنار یکدیگر قرار گیرند و از آن ها به شکل مؤثرتری استفاده شود. به ویژه مؤسسات و تشکل های مردمی که با انگیزه و علاقه در این عرصه فعالیت می کنند، باید از حمایت های لازم برخوردار شوند تا بتوانند نقش مؤثرتری در گسترش فعالیت های قرآنی ایفا کنند.

وی همچنین با اشاره به اینکه با توجه به تغییر نیازها و انتظارات مخاطبان، مؤسسات قرآنی برای تولید محتوای جدید و کاربردی و فاصله گرفتن از روش های سنتی آموزش باید به سمت استفاده از فناوری های نوین، ابزارهای دیجیتال و روش های آموزشی خلاقانه حرکت کنند، افزود: در همین راستا، اتحادیه مؤسسات قرآنی، طرح تعالی را در دستور کار قرار داده است که اجرای آن از سال گذشته آغاز شده و در سال جاری نیز ادامه دارد. یکی از محورهای مورد توجه در برنامه های امسال، تولید محتوای آموزشی، فعالیت در فضای مجازی، استفاده از نرم افزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی، آموزش های تخصصی قرآنی، قصه نویسی و تصویرسازی است. هدف از این برنامه ها، آشنایی فعالان قرآنی با ابزارها و روش های جدید و فراهم کردن زمینه تحول در فرایند آموزش است.

معاون قرآن و عترت اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان رضوی ادامه داد: به اعتقاد من، لازم است مربیان و مدرسان قرآنی از شیوه های صرفاً سنتی فاصله بگیرند و متناسب با شرایط و نیازهای روز جامعه آموزش ببینند. البته خوشبختانه طی دو تا سه سال اخیر، برگزاری دوره های تربیت مربی، تربیت معلم، تربیت مدرس و تربیت داور افزایش یافته است.

این دوره ها فرصت مناسبی برای ارتقای توانمندی های تخصصی فعالان قرآنی فراهم کرده اند و به آن ها کمک می کنند تا با روش های نوین تدریس آشنا شوند و آموزش های خود را متناسب با شرایط امروز جامعه ارائه دهند.

اتحادیه مؤسسات قرآنی؛ بستری برای هم افزایی و پیگیری مطالبات مشترک

صمدی همچنین در خصوص نقش اتحادیه مؤسسات قرآنی در ایجاد صدای مشترک میان مؤسسات گفت: تحقق این هدف مستلزم تعامل مستمر، همکاری جمعی و تقویت ارتباط میان مجموعه های فعال در این حوزه است. بررسی عملکرد اتحادیه ها و هیئت مدیره های آن ها در استان های مختلف، از جمله خراسان رضوی، می تواند در شناخت ظرفیت های موجود و ارزیابی میزان مشارکت فعالان این عرصه مؤثر باشد.

برای نمونه، در مجمع عمومی اتحادیه استان خراسان رضوی که دو سال پیش برگزار شد، مسئولیت برگزاری و نظارت بر انتخابات بر عهده مجموعه ما و سازمان تبلیغات اسلامی بود. این انتخابات با حضور افراد و چهره های شاخص حوزه فعالیت های قرآنی و تشکل های استانی برگزار شد و زمینه مشارکت و انتخاب اعضای هیئت مدیره را فراهم کرد. قطعاً چنین اقداماتی می تواند در تقویت انسجام تشکیلاتی، افزایش مشارکت مؤسسات و ایجاد زمینه ای برای پیگیری مشترک مطالبات آن ها مؤثر باشد.

ضرورت بهره گیری از ظرفیت نخبگان قرآنی در تقویت فعالیت های مؤسسات

وی با اشاره به اینکه وقتی شخصیت های برجسته و متخصصی در حوزه فعالیت های قرآنی حضور دارند و مسئولیت هایی را بر عهده می گیرند، ضروری است از ظرفیت و توانمندی های آن ها به درستی استفاده شود و سایر فعالان این عرصه نیز قدر این فرصت ها را بدانند، گفت: برای نمونه، استاد حاج مهدی حسنی از نخبگان بین المللی حوزه قرائت قرآن کریم هستند که توانایی قرائت قرآن با 20 روایت را دارند. بسیاری از قاریان برجسته کشور نیز با افتخار در دوره های تخصصی قرائت و اقراء ایشان شرکت می کنند و دریافت تأییدیه و امضای ایشان برای این دوره ها از اعتبار ویژه ای برخوردار است.

با این حال، پرسش اساسی این است که اتحادیه مؤسسات قرآنی چه جایگاهی دارد و چه اختیاراتی برای حمایت از مؤسسات عضو در اختیار آن قرار گرفته است؟ آیا اتحادیه می تواند مجوز فعالیت مؤسسات را صادر یا تمدید کند؟ آیا امکان ارائه تسهیلات مالی به مؤسسات یا رسیدگی به مشکلات آن ها برای این مجموعه فراهم شده است؟

معاون قرآن و عترت اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان رضوی ادامه داد: به نظر می رسد در حال حاضر، تعریف دقیق و جامعی از اختیارات و مسئولیت های اتحادیه در این زمینه وجود ندارد. در واقع، مؤسسات قرآنی زمانی که به عضویت اتحادیه درمی آیند، انتظار دارند این مجموعه بتواند به صورت مؤثر به درخواست ها و مشکلات آن ها رسیدگی کند و در پیگیری مطالباتشان از نهادهای مسئول، از جمله وزارتخانه ها و اتحادیه کشوری، نقش مشخصی داشته باشد؛ اما هنوز سازوکار روشنی برای تحقق کامل این انتظارات تعریف نشده است.

از سوی دیگر، اگر قرار است اتحادیه ها به صورت مستقل و مستمر فعالیت کنند، باید از جایگاه قانونی مشخص، اختیارات کافی و منابع مالی پایدار برخوردار باشند. وجود شاخص ها و سازوکارهای مشخص برای درآمدزایی اتحادیه ها می تواند به آن ها کمک کند تا هزینه های جاری خود را تأمین کنند، نیروی انسانی مورد نیاز را به کار بگیرند و خدمات گسترده تری به مؤسسات عضو ارائه دهند.

صمدی تحقق چنین اهدافی را مستلزم بازنگری در ساختار و اختیارات اتحادیه ها و فراهم کردن بسترهای قانونی دانست و بیان کرد: پیشنهاد اصلی من این است که موضوع صدور مجوز مؤسسات قرآنی مورد بازنگری قرار گیرد. در حال حاضر، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و سازمان تبلیغات اسلامی در این حوزه نقش دارند و مجوزهای مربوط به فعالیت مؤسسات از مسیرهای مختلف صادر می شود.

اگر امکان ایجاد یک سازوکار واحد برای صدور مجوزها فراهم شود و مسئولیت ها و اختیارات هر یک از نهادها به صورت شفاف مشخص شود، می توان انتظار داشت که اتحادیه ها نیز جایگاه روشن تری پیدا کنند. قطعاً در چنین شرایطی، اتحادیه ها بهتر می توانند مرجع نظارتی و حمایتی خود را بشناسند، مطالبات مؤسسات را از مسیر مشخصی پیگیری کنند و برای رفع مشکلات آن ها پاسخ گو باشند.

وی در پایان گفت: همچنین، ضروری است نهاد مسئول، حمایت از اتحادیه ها را به صورت ساختارمند دنبال کند تا این مجموعه ها بتوانند نقش واقعی خود را در سامان دهی، تقویت و توسعه فعالیت های قرآنی ایفا کنند.

انتهای پیام

نظرات

captcha