مهم ترین رویدادهای اندیشه و معارف در هفته پایانی مهرماه

به گزارش ایکنا، سرویس اندیشه و معارف ایکنا در این هفته، بازتاب دهنده رویدادی از مباحث حوزوی، پژوهشی و مناسبتی بود که محورهای آن شامل بررسی و تحلیل اجتماعی وضع تعیینی و تعینی حوزه های علمیه، فراخوان کنگره بین المللی بزرگداشت فقیه سیاستمدار آیت الله مهدوی کنی(ره)، انعکاس تجمع اعتراضی جامعه الزهرا(س) در حمایت از بانوان محجبه جمهوری آذربایجان و اعلام برنامه های اعزام گروه های تبلیغی ایام فاطمیه از سوی مؤسسه دارالزهرا(س) بود؛ همچنین سلسله مباحث تفسیری سوره بقره و معرفی آثار پژوهشی در حوزه اندرزنامه ها و اندیشه سیاسی در متون کهن نیز بخشی از تولیدات این هفته بود.

گنجینه اندیشه شهید صدر؛ پاسخی به فلسفه غرب

حجت الاسلام والمسلمین بهروز محمدی منفرد، عضو هیئت علمی دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، در آیین نکوداشت اندیشه های کلامی شهید آیت الله سید محمدباقر صدر، با تأکید بر برخورداری این اندیشمند برجسته از نظام منسجم فکری در حوزه های فلسفه علم، اخلاق و معرفت، تصریح کرد که می توان پرسش های بنیادین فلسفه غرب را با اتکا به منظومه فکری و آثار شهید صدر پاسخ داد.

وی با تبیین تمایز رویکرد شهید صدر از نظریه های رایج غربی و اعتبارگرایی، او را «معناگرای واقع گرا» و پیونددهنده وظیفه گرایی، غایت گرایی خداگرا و فضیلت گرایی دانست و گفت: شهید صدر ضمن بدیهی دانستن اوصاف اخلاقی و حسن و قبح، به مسائل عمیق وجودشناختی اخلاق پاسخی نظام مند و فراتر از دیدگاه های متکلمان و فلاسفه پیش از خود ارائه کرده است.

حجت الاسلام والمسلمین حسین صدیقی، عضو شورای جایزه جهانی شهید صدر نیز با اشاره به وجود بیشترین عطش جهانی برای شنیدن معارف مکتب اهل بیت(ع) و همزمان، ضعف در ارتباطات بین المللی و بازتاب نیافتن تولیدات علوم انسانی کشور در کرسی های معتبر دنیا، از برگزاری دومین دوره جایزه جهانی شهید صدر در ماه های آینده خبر داد و افزود: این جایزه با 10 گروه علمی از جمله دو بخش شخصیت محور درباره شهید صدر و رهبر شهید، به دنبال انتخاب، ترجمه و معرفی برترین اندیشه های علوم انسانی و اسلامی به مجامع علمی جهان است.

کنگره بین المللی بزرگداشت آیت الله مهدوی کنی 4 آبان برگزار می شود 

خاطره ای ناگفته از سال 59؛ «کدام یک بیشتر شکنجه دیدیم؟»

غلامعلی حدادعادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در مراسم بزرگداشت دوازدهمین سالگرد وفات آیت الله محمدرضا مهدوی کنی در پردیس خواهران دانشگاه امام صادق(ع)، با مرور ابعاد علمی، مبارزاتی و سیاسی زندگی این عالم فقید و تأکید بر اینکه حیات ایشان به دو دوره پیش و پس از انقلاب اسلامی تقسیم می شود، «تقوا و تدبیر» را دو ویژگی محوری شخصیت وی دانست و به نقش برجسته ایشان در سامان دهی امور کشور پس از انقلاب از جمله ریاست بر کمیته انقلاب اسلامی، مدیریت وزارت کشور و نخست وزیری در بحبوحه ترورها و بحران های اوایل انقلاب، و همچنین تأسیس دانشگاه امام صادق(ع) و هدایت اعتدال گرایانه جریان های دینی و سیاسی اشاره کرد.

خاطره ای از دیدار ایشان با مسعود رجوی در سال 1359 نقل کرد؛ به گفته او، رجوی در پاسخ به پرسش آیت الله مهدوی کنی پذیرفته بود که ایشان بیش از او زندان و شکنجه را تحمل کرده است. حدادعادل این روایت را از معدود مواردی دانست که آیت الله مهدوی کنی از رنج های دوران مبارزه سخن گفته بود و تأکید کرد که ایشان با وجود سابقه طولانی زندان و شکنجه، به دلیل اخلاص، تمایلی به بازگویی آن نداشت.

برگزاری دو درس گفتار تخصصی «گلشن راز» و «حکمت الاشراق» با تدریس استادان برجسته در انجمن آثار و مفاخر فرهنگی

انجمن آثار و مفاخر فرهنگی در ادامه برنامه های علمی و آموزشی خود، دو سلسله درس گفتار تخصصی در حوزه حکمت و عرفان اسلامی را با تدریس استادان برجسته برگزار می کند. بر این اساس، درس گفتار «شرح گلشن راز» اثر عارف نامدار قرن هشتم، محمود شبستری، با تدریس منوچهر صدوقی سها از شنبه 9 آبان ماه 1405، و درس گفتار «الهیات حکمت الاشراق» اثر شهاب الدین سهروردی، فیلسوف نامدار قرن ششم، با تدریس نجفقلی حبیبی از سه شنبه 12 آبان ماه، هر هفته ساعت 15 در تالار اجتماعات شهید مطهری(ره) این انجمن واقع در خیابان ولیعصر(عج)، خیابان سرلشگر بشیری برگزار خواهد شد. حضور در این دوره ها برای عموم علاقه مندان آزاد و رایگان است.

بدون شناخت دقیق تاریخی و جغرافیایی غرب، امکان تمدن سازی و آینده پژوهی نداریم

ابراهیم فیاض، جامعه شناس و استاد دانشگاه تهران، در نشست علمی «تأملی بر ضرورت بازاندیشی در ایده غرب شناسی» که از سوی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی برگزار شد، با تأکید بر اینکه ضعف در شناخت غرب، اسلام و ایران مانع خودآگاهی تمدنی و نوآوری فکری در کشور می شود، تصریح کرد: غرب برخلاف تصور رایج روشنفکران، به شدت دینی است (حتی در سکولاریسم خود) و تا زمانی که پژوهشگران و دانشگاه های ما به شناخت دقیق و ژرف ساختاری از غرب توأم با تاریخ و جغرافیا دست نیابند، امکان تمدن سازی، آینده پژوهی و رهایی از بند سیاست گذاری هایناکارآمد فراهم نخواهد شد.

وی همچنین با اشاره به رویکرد آخرالزمانی غرب و رژیم صهیونیستی در مواجهه با ایران، بر لزوم تقویت مطالعات عمیق بومی و معرفتی تأکید کرد.

یادداشت مهمان به قلم حکمت الله ملاصالحی استاد دانشگاه تهران: باستان شناسی؛ فراتر از فلسفه بر شانه آرخه و لوگوس

تجمع اعتراضی طلاب جامعه الزهرا(س) در حمایت از حق تحصیل دختران محجبه جمهوری آذربایجان

جمعی از طلاب، استادان جامعه الزهرا(س)، دانشجویان دانشکده هدی و دانش آموزان مجتمع آموزشی هدی با برپایی تجمعی اعتراضی در قم، حمایت خود را از بانوان محجبه جمهوری آذربایجان اعلام کرده و خواستار رفع ممنوعیت تحصیل دختران محجبه در این کشور شدند. در این مراسم که با حضور طلاب بین الملل و شعارهایی همچون «حجاب مانع تحصیل نیست» همراه بود، یگانه نقی آوا، طلبه آذربایجانی، خواستار حمایت جهانی مسلمانان از حقوق بانوان کشورش شد. همچنین شرکت کنندگان در اقدامی نمادین، با چیدن صندلی ها و دفترهای خالی، محرومیت دختران محجبه از حضور در کلاس های درس را به تصویر کشیدند.

بازگشت حوزه به تعلیم و تحقیق نیازمند ساماندهی حکمرانی تبلیغ و تعیین متولیان واحد است

حجت الاسلام والمسلمین احمد واعظی، رئیس دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، در نشست «بررسی وضع تعیینی و تعینی حوزه های علمیه و نهاد روحانیت» که 29 مهرماه برگزار شد  با تأکید بر لزوم تفکیک مأموریت حوزه های علمیه از نهاد روحانیت بر اساس رهنمودهای رهبر معظم انقلاب تصریح کرد: کار اصلی و اصیل نهاد حوزه باید صرفاً تمرکز بر تعلیم، تعلم و تحقیق در دایره علوم اسلامی باشد و ورود گسترده آن به امور اجرایی نظیر اعزام مبلغ، تأسیس ستادهای گوناگون و امضای تفاهم نامه های متعدد، خروج از مأموریت ذاتی محسوب می شود.

وی با اشاره به وضعیت نامتوازن و پراکنده کاری های نهاد روحانیت و موازی کاری نهادهای مختلف، پیشنهاد کرد که برای ساماندهی «حکمرانی تبلیغ دین»، شورایی چابک و غیردستگاهی برای تقسیم کار کلان، تعیین متولیان واحدپاسخگو و تسهیل گری فعالیت های مردمی مبلغان و پژوهشگران تشکیل شود و از تبدیل شدن نهادهای دینی به ساختارهای عریض و طویل ممانعت به عمل آید.

گسترش بی حد دامنه مأموریت نهادهای دینی به کاهش کارایی و فقدان پاسخگویی منجر شده است

حجت الاسلام والمسلمین مهدی علیزاده، مدیر حوزه علمیه خواهران نیز با تأکید بر لزوم تمایز میان نهاد روحانیت و حوزه علمیه تصریح کرد: عدم وجود رقابت سازنده میان مراکز دینی و احساس تکلیف حداکثری باعث شده است تا این نهادها دامنه مأموریت های خود را فراتر از حد گسترش دهند؛ امری که به عدم شفافیت در سهم بری، افت پاسخگویی و کاهش کارایی انجامیده است.

وی با اشاره به ضرورت بازبینی و اصلاح ساختارها در قالب مدل های تغییر و تمرکز حوزه بر آموزش، کارورزی و کادرسازی مبلغان، بر نقش نهاد روحانیت در ارائه نظام نامه نقش آفرینی و رصد بازخوردهای میدانی تأکید کرد.

خطر بحران هویت پژوهشی با غفلت از اندیشه های بومی و اصیل اسلامی

محمد محمدرضایی، رئیس دانشکده الهیات دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، در مراسم نکوداشت اندیشه های کلامی شهید آیت الله سید محمدباقر صدر با هشدار نسبت به غلبه رویکردهای غربی بر فضای پژوهشی دانشگاه ها اظهار کرد که تمرکز بیش از حد بر اندیشه های غربی کشور را با خطر بحران هویت مواجه می سازد.

وی بازخوانی و معرفی نوابغ برجسته جهان اسلام همچون شهید صدر را که در ابعاد گوناگون علوم اسلامی و انسانی دست به نوآوری های بنیادین زدند، ضرورتی جدی برای حوزه و دانشگاه دانست و بر بهره گیری از بن مایه های اندیشه بومی و برگزاری همایش های بین المللی برای معرفی این مفاخر تأکید کرد.

شهید صدر حرکت تاریخ را بر دوش «امت» و متکی بر وحی می داند

آیت الله احمد مبلغی، عضو مجلس خبرگان رهبری و استاد درس خارج حوزه، در مراسم نکوداشت اندیشه های کلامی شهید سید محمدباقر صدر در پردیس فارابی دانشگاه تهران، بر ضرورت تأسیس و گشودن فصلی با عنوان «کلام تاریخ» بر مبنای آرای این متفکر برجسته تأکید کرد.

وی با بیان اینکه شهید صدر با نفی جبر تاریخی و مرزبندی آشکار با نگرش های مارکسیستی، «وحی» را منبع اصلی شناخت و هدایت حرکت تاریخی انسان می داند، تصریح کرد: در این دستگاه چندلایه، هدف غایی تاریخ «عدل مطلق» است که همچون سوختی پایان ناپذیر، پیشران جامعه و تمدن به سوی بی نهایت است.

مبلغی همچنین بار اصلی حرکت تاریخی را بر دوش «امت عادله» دانست که مشروعیت و توانمندی اش در گرو امتدادبخشی به اعتقادات، شکل گیری اراده جمعی و نقش آفرینی به عنوان «شهداء علی الناس» است.

شناسایی 17 پیشران کلان برای تدوین افق ده ساله حوزه علمیه

حجت الاسلام والمسلمین غلامرضا بهروزی لک، مسئول کارگروه تدوین سند چشم انداز دوم حوزه های علمیه، در نشستی خبری از آغاز تدوین این سند ده ساله با رویکرد آینده پژوهانه در پژوهشکده مطالعات راهبردی حوزه و روحانیت خبر داد.

وی با اشاره به استخراج 17 پیشران کلان ملی و بین المللی مؤثر بر آینده حوزه (نظیر هوش مصنوعی، تحولات جمعیتی و پدیدار شدن رقبای جدید در مرجعیت فکری و هدایت دینی)، مشارکت مستقیم ذی نفعان و انجام 300 مصاحبه نخبگانی در هفت کمیته تخصصی را از ویژگی های بارز این سند برشمرد.

بهروزی لک همچنین بر ضرورت پیش بینی «ستاد راهبری و نظارت» برای جلوگیری از بایگانی شدن سند و تأکید بر استقلال منابع مالی و بودجه حوزه از دولت تصریح کرد.

ترسیم مسیر آینده حوزه تا سال 1415؛ از افق گشایی در هفت عرصه تا بازتعریف پیوند حوزه و روحانیت

حجت الاسلام والمسلمین سیدحسن میرمعزی، مدیر پژوهشکده راهبردی حوزه و روحانیت، در نشست خبری پروژه تدوین سند چشم انداز دوم حوزه های علمیه، از تدوین این افق ده ساله تا دی ماه و ارائه آن به شورای عالی حوزه خبر داد. این سند علاوه بر چشم انداز کلان، در هفت حوزه تخصصی «آموزش، پژوهش، تبلیغ، تهذیب، بین الملل، رسانه و مدیریت» با تشکیل کمیته های علمی و مصاحبه با صاحب نظران و نظرسنجی از اساتید و طلاب تدوین می شود.

میرمعزی همچنین با اشاره به رهنمودهای رهبر معظم انقلاب درباره ضرورت تفکیک میان «نهاد آموزش و تربیت حوزه» و «نقش آفرینی اجتماعی نهاد روحانیت»، اعلام کرد پیشنهادات متعددی از سوی نهادهای حوزوی برای ساختار مدیریت و حاکمیت کلان روحانیت خدمت معظم له ارائه شده و در انتظار تصمیم گیری نهایی است، هرچند سیاست گذاری این دو بخش به دلیل درهم تنیدگی ذاتی باید هماهنگ و متصل باشد.

سه مؤلفه اساسی در تبلیغ بین المللی دین

حجت الاسلام والمسلمین محمدهادی مفتح، عضو هیئت علمی دانشگاه قم و رئیس سابق مرکز اسلامی هامبورگ، در نشست علمی «تبیین و ترویج بین المللی اسلام ناب بر پایه اجتهاد پویا»، تأکید کرد: اثرگذاری در عرصه بین الملل و به ویژه جوامع غربی مستلزم گذار از روش های صرفاً تبلیغی به ارائه یک «منظومه معرفتی عقلانی» متکی بر اجتهاد مستمر است.

وی پویایی اجتهاد را بازنگری انتقادی در استنباط های پیشین متناسب با تحولات زمانه—ضمن پایبندی به اصول استنباط امامیه—دانست و سه رکن اصلی تبلیغ مؤثر فرامرزی را «شناخت دقیق مسائل زیسته و واقعی مخاطبان غربی»، «تداوم اجتهاد روشمند فقهی» و «ترجمه و تبدیل خروجی های علمی حوزه به ادبیاتی قابل فهم در فضایبین الملل» برشمرد.

مفتح همچنین بر ضرورت پیوند دوسویه میان حوزه های علمیه و مراکز اسلامی خارج از کشور برای انتقال پرسش های نوپدید به حوزه و غنابخشی به پژوهش های اجتهادی تأکید کرد.

بیشتر بخوانید: الزامات تبلیغ فرهنگ اسلامی ـ شیعی در جوامع غیراسلامی

چهار وزیر و چهار اندیشه ایرانی؛ بازخوانی سنت های کهن حکمرانی

چاپ دوم کتاب پژوهشی «هنر و آیین کشورداری در اندیشه ایرانی» به کوشش محمدرضا حافظ نیا و ابوالفضل کاوندی کاتب از سوی انتشارات امیرکبیر در 510 صفحه منتشر شده است که با تمرکز بر واکاوی «اندرزنامه های سیاسی» به عنوان منابعی زنده و واقع گرایانه در سنت بومی سیاست ورزی، تلاش می کند تا با بهره گیری از متون کهن مکتوب توسط وزرا و اندیشمندان، الگوهای کارآمدی برای حکمرانی، حفظ قدرت و تنظیم مناسبات عادلانه میان حاکم و ملت در راستای توسعه بومی ایران استخراج و معرفی کند.

ریشه یابی ویژگی های اهل نفاق در آیات آغازین سوره بقره

حجت الاسلام والمسلمین خدابخش عبدلی در ادامه سلسله جلسات تفسیر سوره بقره با محوریت آیات 8 تا 20، با اشاره به اختصاص حجم گسترده تری از آیات اولیه به منافقان در مقایسه با کافران، به تبیین خطرات عمیق جریان نفاق برای جامعه اسلامی پرداخت.

وی با تأکید بر اینکه قاعده فقهی-اصولی «اصل صحت» به دلیل فسادانگیزی، دوگانگی گفتار و همراهی پنهانی منافقان با شیاطین شامل حال آنان نمی شود، اظهار داشت: بر اساس آیات سوره احزاب و مقتضیات روز، قدر متیقن برخورد با این جریان، سلب پایگاه و مرگ سیاسی آنان از صحنه تأثیرگذاری های کلان اجتماعی است و مواجهه با منافقان نیازمند طراحی ساختارهایمنسجم هدایتی و بازدارنده خواهد بود.

انتهای پیام